AHLĐ Hồ Giáo

Trong lịch sử lao động và xây dựng đất nước của Việt Nam, hiếm có ai đạt được danh hiệu Anh hùng Lao động đến hai lần như ông Hồ Giáo. Sinh năm 1930 tại thôn Bình Thọ, xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, cuộc đời ông là một bản anh hùng ca thầm lặng nhưng đầy vĩ đại về tình yêu lao động, sự gắn bó máu thịt với đàn gia súc và tinh thần cống hiến không mệt mỏi cho Tổ quốc.

Người cha của đàn bò sữa Nông trường Ba Vì

Hồ Giáo tập kết ra Bắc năm 1954 và sau đó được phân công về công tác tại Nông trường Ba Vì (Hà Tây cũ, nay thuộc Hà Nội). Tại đây, ông bắt đầu gắn bó với công việc chăn nuôi bò sữa – một ngã rẽ định mệnh làm nên tên tuổi của ông.

Vào những năm 1960, điều kiện chăn nuôi vô cùng thiếu thốn. Hồ Giáo không coi việc chăn bò là một nhiệm vụ được giao, mà xem đó là lẽ sống. Ông chăm sóc đàn bò bằng một tình yêu kỳ lạ. Người ta kể lại rằng, Hồ Giáo nhớ mặt, nhớ tên và nắm rõ tính nết của từng con bò trong nông trường. Ông biết con nào thích ăn cỏ mềm, con nào hay gắt gỏng, con nào đang mang thai cần được vuốt ve, an ủi.

Vào những đêm đông rét buốt ở miền Bắc, khi mọi người chìm trong giấc ngủ, ông vẫn xách đèn bão đi kiểm tra chuồng trại, thức thâu đêm để đỡ đẻ cho bò. Có những lần bò mẹ ốm, ông tự tay nhổ từng bụi cỏ non, vắt từng giọt sữa, mớm cho bò con như chăm sóc chính đứa con đẻ của mình. Nhờ sự tận tâm cống hiến, đàn bò do ông chăm sóc luôn khỏe mạnh, cho sản lượng sữa vượt trội, trở thành lá cờ đầu của ngành chăn nuôi lúc bấy giờ.

Chính nhờ những thành tích xuất sắc và tấm gương lao động quên mình ấy, năm 1966, Hồ Giáo vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động lần thứ nhất.

Hồi sinh đàn trâu Murrah - Kỳ tích thứ hai

Năm 1977, Thủ tướng Ấn Độ Indira Gandhi tặng Thủ tướng Phạm Văn Đồng 500 con trâu nước dòng Murrah để giúp Việt Nam cải tạo đàn trâu giống. Đây là giống trâu quý, cho nhiều sữa nhưng lại rất khó thích nghi với khí hậu và điều kiện thổ nhưỡng tại nước ta. Đàn trâu được đưa vào Nông trường Phùng Thượng (tỉnh Sông Bé cũ) nhưng ngày càng gầy gò, ốm yếu và hao hụt dần.

Giữa lúc khó khăn đó, Hồ Giáo một lần nữa được cấp trên tin tưởng giao phó nhiệm vụ "giải cứu" đàn trâu. Ông khăn gói vào Nam. Nhìn những con trâu kiệt sức, ông đau xót đến rơi nước mắt. Ông bắt tay vào việc cải tạo chuồng trại, tìm kiếm nguồn thức ăn phù hợp và trực tiếp ngày đêm túc trực bên đàn trâu.

Có một câu chuyện cảm động thường được nhắc đến: Có con trâu đực giống hung dữ, từng húc bị thương nhiều người, không ai dám lại gần. Nhưng với Hồ Giáo, ông kiên nhẫn làm quen, cho ăn, vuốt ve và trò chuyện với nó mỗi ngày. Dần dần, con trâu hung dữ trở nên hiền lành, phục tùng ông như một người bạn. Dưới bàn tay chăm sóc của ông, đàn trâu Murrah không những sống sót mà còn sinh sôi nảy nở, tạo ra nguồn giống lai to khỏe, mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân.

Với kỳ tích cứu sống và phát triển đàn trâu Murrah, năm 1986, Hồ Giáo được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động lần thứ hai. Ông là người duy nhất trong ngành nông nghiệp Việt Nam có được vinh dự đặc biệt này.

Trở về quê hương và những năm tháng không nghỉ ngơi

Năm 1990, Hồ Giáo đến tuổi nghỉ hưu. Đáng lẽ ông có thể an hưởng tuổi già với những bổng lộc và sự kính trọng của xã hội, nhưng Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đề nghị ông mang một phần đàn trâu Murrah về quê hương Quảng Ngãi để tiếp tục nhân giống, giúp đỡ bà con nông dân miền Trung.

Không ngần ngại, ông lão 60 tuổi lại xắn quần, đội nón, lùa trâu về Trại giống Hành Thuận (huyện Nghĩa Hành, Quảng Ngãi). Trên mảnh đất quê hương nắng cháy, Hồ Giáo lại tiếp tục những ngày tháng cắt cỏ, dọn phân, đỡ đẻ cho trâu. Suốt hơn 20 năm sau đó, cho đến khi sức yếu không thể đi lại được nữa, ông vẫn gắn bó với trại trâu. Hàng ngàn con trâu lai giống Murrah to khỏe đã tỏa đi khắp các miền quê Quảng Ngãi và các tỉnh lân cận, giúp biết bao gia đình nông dân vươn lên thoát nghèo.

Biểu tượng bất diệt của sự tận hiến

Điều khiến Hồ Giáo trở nên vĩ đại không chỉ là hai tấm huân chương Anh hùng, mà là nhân cách sống của ông. Dù là một nhân vật nổi tiếng, được nhiều vị lãnh đạo cấp cao quý trọng, Hồ Giáo vẫn giữ cho mình nếp sống giản dị, khiêm nhường. Cả cuộc đời ông không màng danh lợi, không đòi hỏi nhà lầu, xe hơi hay quyền cao chức trọng. Tài sản lớn nhất của ông là tình yêu thương vô bờ bến dành cho đàn gia súc và nụ cười rạng rỡ của người nông dân khi nhận được con giống tốt.

Hồ Giáo đã qua đời vào năm 2015, nhưng di sản của ông để lại cho ngành nông nghiệp Việt Nam là vô giá. Ông mãi mãi là một tượng đài bất hủ, một minh chứng sống động cho chân lý: Bất cứ công việc nào, dù là bình dị nhất như chăn bò, chăn trâu, nếu được làm bằng tất cả trái tim, khối óc và sự tận hiến, đều có thể trở thành những chiến công vĩ đại.