AHLĐ Nguyễn Đăng Giáp - Chuyến xe vượt đèo 141

Năm 1971, chàng trai Nguyễn Đăng Giáp vừa tốt nghiệp trung học phổ thông ở Nghệ An.

Trên tay ông khi ấy là giấy báo trúng tuyển đại học.

Nhưng giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, ông đã đưa ra một quyết định làm thay đổi cả cuộc đời:

Gác lại giảng đường để lên đường nhập ngũ.

Mới mười bảy tuổi, Nguyễn Đăng Giáp trở thành chiến sĩ của Quân khu 4, rồi được đào tạo lái xe quân sự. Chỉ ít tháng sau, ông được điều về Đoàn 559, lực lượng vận tải chiến lược trên tuyến đường Trường Sơn – nơi được mệnh danh là "mạch máu" của chiến trường miền Nam.

Chiếc xe ZIL-157 ba cầu mang số hiệu ĐT-5134 trở thành người bạn đồng hành của ông.

Ban ngày, xe ngụy trang dưới tán rừng.

Đêm xuống, đoàn xe lặng lẽ lăn bánh.

Không bật đèn.

Không được dừng lâu.

Mỗi chuyến hàng đều phải vượt qua những trọng điểm như ngầm Ta Lê, cua Chữ A, dốc Đồng Tiến hay đèo Phu La Nhích – nơi máy bay địch đánh phá suốt ngày đêm.

Nhưng ký ức sâu đậm nhất trong đời người lính lái xe ấy lại là một chuyến vượt đèo 141.

Hôm đó, trời mưa.

Con đường đất đỏ trơn như đổ mỡ.

Khi xe vừa lên đến đỉnh đèo, phía trước xuất hiện một chiếc xe bị lật ngang đường.

Khoảng trống còn lại quá hẹp.

Một bên là vách núi.

Một bên là vực sâu.

Nếu đánh lái không chuẩn, cả xe và hàng sẽ lao xuống vực.

Nguyễn Đăng Giáp bình tĩnh ghì chặt vô-lăng.

Chiếc xe vừa lách qua chướng ngại thì bất ngờ mất độ bám.

Xe bắt đầu trượt xuống dốc.

Không còn cách nào dừng lại.

Ông liên tục xoay vô-lăng theo từng khúc cua, để đầu xe và thân xe ôm sát theo đường đèo.

Chiếc xe nặng hàng chục tấn cứ thế lao đi.

Một cây số…

Hai cây số…

Rồi nhiều cây số nữa.

Mỗi giây đều như đứng trước ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Cuối cùng, khi xuống tới chân đèo, xe dừng lại an toàn bên dòng suối.

Ông bước xuống.

Uống cạn một bi đông nước.

Rồi lặng lẽ ngồi trên tảng đá.

Quần áo ướt đẫm.

Không phải vì mưa.

Mà vì mồ hôi.

Ông kể rằng lúc ấy nước mắt cứ tự nhiên chảy ra, không phải vì sợ hãi, mà vì biết mình và đồng đội vừa giữ được cả chuyến hàng cho tiền tuyến.

Sau phút nghỉ ngắn ngủi, ông lại nổ máy.

Đoàn xe tiếp tục tiến về phía trước.

Bởi trên chiến trường, mỗi giờ chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến những người đang chiến đấu.

Nguyễn Đăng Giáp sau này từng chia sẻ rằng chính những năm tháng Trường Sơn đã dạy ông bài học lớn nhất của cuộc đời:

Bình tĩnh trước hiểm nguy. Không bỏ cuộc trước khó khăn. Và luôn nghĩ đến nhiệm vụ trước khi nghĩ đến bản thân.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội, làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào rồi chuyển sang lĩnh vực kinh tế quốc phòng.

Từ một xí nghiệp nhỏ đứng trước nhiều khó khăn, ông cùng tập thể xây dựng nên Tổng Công ty 36, trở thành một trong những doanh nghiệp mạnh của Bộ Quốc phòng.

Những người từng làm việc với ông thường nói:

"Ông vẫn giữ nguyên tác phong của người lính Trường Sơn – quyết đoán, kỷ luật và luôn đi đầu."

Danh hiệu Anh hùng Lao động mà ông được trao không chỉ ghi nhận thành công của một doanh nhân, mà còn là sự tiếp nối xứng đáng của bản lĩnh đã được tôi luyện trên những cung đường Trường Sơn năm nào.