AHLLVT, LIỆT SỸ ĐẶNG THỊ KIM - NGƯỜI NỮ ANH HÙNG KIÊN CƯỜNG, BẤT KHUẤT TUỔI 19 VÀ BÀI VIẾT CỦA NHÀ BÁO NGUYỄN QUỐC PHONG TRONG CUỐN SÁCH "HÀNH THIỆN - NGÔI LÀNG HÌNH CÁ CHÉP. HUYỀN THOẠI VÀ LỊCH SỬ"

Liệt sỹ Đặng Thị Kim (tên thường gọi là Đặng Thị Oanh), sinh ngày 19.12.1929 trong một gia đình viên chức nghèo tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, H.Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Năm 1945, chị cùng các anh chị vào Nha Trang (Khánh Hòa) sống với cậu ruột. Chị sớm giác ngộ cách mạng và tham gia công tác trong Đội thiếu niên P.3, TX.Nha Trang lúc bấy giờ.

Năm 16 tuổi, chị được Tỉnh ủy Khánh Hòa phân công vào Đội tuyên truyền xung phong, hoạt động bí mật tại Nha Trang và các cùng phụ cận.

Tháng 7.1946, chị được cử vào Ban chấp hành Hội Phụ nữ cứu quốc Nha Trang. Thời gian này, chị tham gia lãnh đạo cuộc biểu tình ngày 30.10.1946, đòi Chính phủ Pháp phải thi hành Hiệp định sơ bộ 6.3 và Tạm ước 14.9.1946. Tháng 12.1946, chị vinh dự được kết nạp Đảng và tham gia hoạt động bí mật tại Nha Trang.

Đầu năm 1948, địch khủng bố gắt gao, nhiều cán bộ bị bắt và bị giết hại, nhưng chị Đặng Thị Kim vẫn không nản chí, tiếp tục bám sát địa bàn, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Tháng 8.1948, trên đường từ Nha Trang về Vĩnh Xương dự Hội nghị, chị cùng hai cán bộ nam đi thuyền qua eo biển thì bị địch đón bắt. Địch đưa một kẻ phản bội để nhận diện và biết chị là vợ ông Trương An, Phó bí thư Tỉnh ủy lâm thời Khánh Hòa. Biết chị có nhiều mối quan hệ, nắm được nhiều cơ sở quần chúng và biết rất rõ về cơ quan đầu não của ta ở chiến khu nên chúng đã tra tấn chị rất dã man: quay điện, treo người lên rồi đánh, tra nước, “lộn mề gà” cho hộc máu, đạp giày đinh lên bụng (lúc này chị có thai khoảng 3 tháng)... nhằm lấy lời khai của chị.

Với ý chí kiên cường, chị nhất quyết không khai báo. Không khuất phục được, địch cho một tên lính lê dương bí mật vào xà lim hãm hiếp chị; sau đó bóp cổ, nhét giẻ vào miệng, bỏ chị vào bao tải rồi chở ra sân bay Nha Trang để xử tử. Năm đó, chị mới 19 tuổi…

TRỞ VỀ…

Đầu tháng 12.2009, được sự giúp đỡ của các cơ quan chức năng liên quan và các cá nhân, gia đình đã tìm được mộ, giám định gen hài cốt của liệt sỹ Đặng Thị Kim và đưa di hài từ Nghĩa trang phía Bắc TP.Nha Trang về an táng tại quê nhà.

Gia đình liệt sỹ Đặng Thị Kim xúc động nói: “Chúng tôi vẫn như nghe thấy chị nói lời cuối cùng trong buổi chia tay với chị gái Đặng Thị Yến: “Chị đừng khóc! Về quê, nếu chị nghe thấy bài hát Quốc ca và thấy màu đỏ lá cờ Tổ quốc là em đã trở về”. Và 61 năm sau, chị tôi mới trở về sau bao mong mỏi của người thân - cuộc trở về ấy thật lâu dài, gian khổ và đau thương giống như hành trình chiến đấu anh dũng của cả dân tộc, như những cuộc đoàn tụ đầy nước mắt của nhiều gia đình Việt Nam”.

Qua quá trình sống, chiến đấu và hy sinh anh dũng, năm 1957, chị Đặng Thị Kim đã được công nhận là liệt sỹ; năm 1961 được Chủ tịch nước truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Ngày 27.4.2012, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sỹ Đặng Thị Kim.

Hơn 60 năm sau ngày liệt sỹ Đặng Thị Kim hy sinh, lễ truy điệu đã được tổ chức trọng thể tại quê nhà. Cảm kích trước gương hy sinh oanh liệt của chị, Giáo sư - Anh hùng lao động Đặng Vũ Khiêu đã tặng chị câu đối:

Vì nước quên thân, năm tháng chưa khô dòng máu biếc

Về quê gửi cốt, gió mưa vẫn vọng tiếng Oanh Vàng.

Nhà thơ Giang Nam, nguyên Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, xúc động: “Tôi đã rơi nước mắt khi đọc tài liệu về sự hy sinh oanh liệt của Đặng Thị Kim, người đồng chí cùng hoạt động trên một chiến trường. Tôi vô cùng khâm phục người đồng chí cùng tuổi với tôi nhưng đã sống rất anh hùng, “cứng như thép, vững như đồng”. Tim tôi như muốn vỡ ra khi biết chị đã nói trước lúc hành hình: “Chúng mày coi tao là có tội thì cứ giết tao, nhưng con tao trong bụng vô tội, hãy để tao sinh con rồi hãy giết…”. Một đảng viên trẻ, một bà mẹ mới 19 tuổi và đang mang thai đứa con đầu lòng đã nói những lời mà đến trời đất, quỷ thần cũng phải xúc động"!