AHLLVT, LS ĐÀO PHÚC LỘC - KHÚC BI TRÁNG TRÊN SÔNG VÀM CỎ

Đào Phúc Lộc sinh ngày 4 tháng 8 năm 1923 tại vùng biên giới Móng Cái. Thông thạo địa hình, đường biển và khu vực biên giới, năm 13 tuổi, ông đã tham gia công tác giao liên, bảo vệ đồng chí Tô Hiệu và vận chuyển tài liệu bí mật của Đảng.

Năm 16 tuổi, Đào Phúc Lộc được đồng chí Tô Hiệu giới thiệu kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Tuổi đời còn rất trẻ nhưng ông đã xây dựng nhiều tuyến liên lạc nối Trung Quốc, Hải Phòng, Hà Nội và các cơ sở cách mạng. Những chuyến đi luôn đối diện với sự kiểm soát của mật thám nhưng nhờ khả năng cải trang và xử trí linh hoạt, ông nhiều lần bảo vệ an toàn người cùng tài liệu.

Tháng 2 năm 1945, Đào Phúc Lộc được giao tổ chức một tuyến đường biển mang mật hiệu ZT, đưa đoàn đại biểu Tổng bộ Việt Minh sang Trung Quốc thực hiện nhiệm vụ ngoại giao. Ông lựa chọn những người thạo nghề biển, cải trang cả đoàn thành dân buôn rồi dùng thuyền đánh cá vượt qua nhiều trạm kiểm soát và tàu tuần tiễu.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Đào Phúc Lộc được giao làm Trưởng phòng Tình báo thuộc Bộ Tổng Tham mưu, trở thành một trong những cán bộ đầu tiên xây dựng nền móng ngành tình báo quân sự Việt Nam. Đầu năm 1948, với bí danh Hoàng Minh Đạo, ông được cử vào Nam kiểm tra và kiện toàn hoạt động tình báo, quân báo từ Khu IV đến Nam Bộ.

Suốt hơn 20 năm công tác tại miền Nam, Hoàng Minh Đạo tổ chức nhiều mạng lưới hoạt động trong nội thành, thu thập tin tức và phục vụ sự chỉ đạo của cách mạng. Ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ quan trọng tại Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, Phân khu 5 và Phân khu 1.

Vì yêu cầu bí mật, ông phải xa gia đình trong thời gian rất dài. Người con gái Đào Thị Minh Vân mới hơn một tuổi khi xa cha và suốt hơn 20 năm sau đó không được gặp lại. Tình cảm của người cha chỉ có thể gửi về qua những bức thư từ chiến trường. Trong lá thư viết ngày 15 tháng 12 năm 1968, ông mong các con viết cho mình bất cứ điều gì, miễn là ông được nhận tin và nhìn thấy nét chữ của con.

Đêm 24 tháng 12 năm 1969, Hoàng Minh Đạo cùng đoàn cán bộ đi xuồng trên sông Vàm Cỏ Đông để trở về Trung ương Cục công tác. Khi đến khu vực Trảng Bàng, đoàn bất ngờ rơi vào ổ phục kích. Trước hỏa lực dữ dội, ông cùng đồng đội chiến đấu chống trả nhưng cuối cùng đã anh dũng hy sinh.

Thi thể ông trôi theo dòng nước. Ông Hai Tờ, một người dân địa phương, phát hiện thi thể một người mặc quần áo bà ba đen bên bờ sông. Đoán đây là cán bộ cách mạng, ông cùng bà con bí mật chôn cất và chăm sóc ngôi mộ tại xã An Hòa, huyện Trảng Bàng.

Gần ba thập niên sau, bà Đào Thị Minh Vân cùng gia đình và đồng đội lần theo lời kể của các nhân chứng để tìm cha. Năm 1998, ngôi mộ vô danh được khai quật. Từ những đặc điểm còn lại, trong đó có hai chiếc răng hàm dưới bọc bạc, gia đình xác định người nằm dưới mộ chính là Đào Phúc Lộc.

Ngày 10 tháng 8 năm 1998, Đào Phúc Lộc được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; năm 1999, ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh. Cuộc đời của ông trở thành câu chuyện tiêu biểu về sự hy sinh thầm lặng của những chiến sĩ hoạt động trên mặt trận tình báo.