AHLLVT, LS LÝ VĂN MƯU - KHỐI BỘC PHÁ CUỐI CÙNG Ở ĐÔNG KHÊ

ý Viết Mưu, thường được các tài liệu gọi là Lý Văn Mưu, sinh năm 1934 trong một gia đình người Tày tại xã Độc Lập, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. Quê hương anh nằm trong vùng căn cứ cách mạng, nơi người dân sớm tham gia nuôi giấu cán bộ, vận chuyển lương thực và bảo vệ lực lượng kháng chiến.

Năm 13 tuổi, Mưu đã tham gia công tác thiếu niên tại địa phương. Anh làm những nhiệm vụ như đưa tin, dẫn đường, canh gác và hỗ trợ cán bộ hoạt động. Tuy tuổi còn nhỏ, Mưu luôn mong muốn được trực tiếp cầm súng bảo vệ quê hương.

Tháng 3-1950, khi mới 16 tuổi, Lý Văn Mưu tình nguyện nhập ngũ. Anh trở thành chiến sĩ bộ binh thuộc Đại đội 675, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174 – một đơn vị chủ lực có nhiều cán bộ, chiến sĩ là con em các dân tộc Cao Bằng, Bắc Kạn và Lạng Sơn.

Tháng 9-1950, quân ta mở Chiến dịch Biên giới. Cứ điểm Đông Khê được lựa chọn làm mục tiêu tiến công mở màn. Đây là vị trí quan trọng nằm trên tuyến đường số 4, được quân Pháp xây dựng với nhiều lô cốt, hầm ngầm, hàng rào và ụ súng kiên cố.

Đơn vị của Lý Văn Mưu được giao đảm nhiệm mũi tiến công chủ yếu. Khi trận đánh bắt đầu, pháo binh ta bắn vào các vị trí phòng thủ, sau đó bộ binh mang bộc phá vượt qua hàng rào, mở cửa cho đội hình xung kích tiến lên.

Giữa hỏa lực dày đặc, Lý Văn Mưu cùng đồng đội lần lượt đánh chiếm các ụ súng. Khi hết bộc phá, các chiến sĩ sử dụng lựu đạn và tiểu liên đánh gần. Nhiều vị trí của địch bị tiêu diệt, nhưng một lô cốt vẫn tiếp tục bắn dữ dội, chặn đường tiến của đơn vị.

Tại một hướng khác trong trận đánh, chiến sĩ La Văn Cầu bị đạn bắn gần đứt cánh tay phải. Đồng đội Nông Văn Thêu giúp chặt phần tay bị thương để La Văn Cầu tiếp tục ôm bộc phá tiến lên. Sau khi kích nổ hai khối bộc phá, La Văn Cầu kiệt sức và ngất đi.

Qua lời kể của Anh hùng La Văn Cầu, người đồng đội trẻ Lý Văn Mưu đã tiếp tục nhận bộc phá, lao về phía lô cốt kế tiếp. Phía trước anh là một khoảng đất trống hoàn toàn nằm dưới làn đạn của quân Pháp.

Vừa rời khỏi vị trí xuất phát, Mưu đã bị đạn bắn trúng tay. Anh vẫn ôm khối bộc phá tiếp tục tiến lên. Địch tập trung hỏa lực, bắn trúng chân rồi ngực người chiến sĩ nhỏ tuổi. Máu thấm đẫm áo, Mưu nhiều lần ngã xuống nhưng vẫn cố gắng bò về phía mục tiêu.

Khoảng cách đến lỗ châu mai chỉ còn vài mét. Mưu kéo khối bộc phá theo mình, dùng phần sức lực còn lại để trườn qua mặt đất. Xung quanh anh còn có những khối thuốc của các chiến sĩ xung kích trước đó chưa kịp kích nổ.

Đến sát lô cốt, Lý Văn Mưu đẩy khối bộc phá vào lỗ châu mai rồi kích nổ. Một tiếng nổ dữ dội vang lên, kéo theo những khối bộc phá nằm gần đó cùng phát nổ. Ổ hỏa lực đang ngăn chặn đội hình tiến công bị phá hủy, mở đường cho đồng đội xông lên.

Lý Văn Mưu anh dũng hy sinh bên lô cốt địch khi mới 16 tuổi. Sự hy sinh của anh cùng những chiến sĩ như Trần Cừ đã góp phần giúp Trung đoàn 174 hoàn thành nhiệm vụ, tiến tới tiêu diệt cứ điểm Đông Khê.

Anh hùng La Văn Cầu sau này vẫn nhớ rõ người đồng đội nhỏ tuổi đã tiếp tục ôm bộc phá tiến lên sau khi ông bị thương. Trong lời kể của ông, trận Đông Khê có những mất mát không thể nào quên: Lý Văn Mưu hy sinh khi kích nổ bộc phá, còn Đại đội trưởng Trần Cừ lấy thân mình che lỗ châu mai cho đồng đội tiến công.

Ngày 7-5-1955, Lý Văn Mưu được Quốc hội truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khối bộc phá của người chiến sĩ 16 tuổi đã mở toang một lô cốt ở Đông Khê. Nhưng điều còn lại lớn hơn tiếng nổ năm ấy chính là hình ảnh Lý Văn Mưu, dù mang nhiều vết thương, vẫn trườn từng bước về phía trước để hoàn thành nhiệm vụ và mở đường cho đồng đội.