AHLLVT, LS NGUYỄN SÔNG THAO - “PHẢI ĐÁNH XONG TRẬN NÀY”

Nguyễn Sông Thao sinh năm 1950 trong một gia đình nông dân tại xã Long Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An. Tháng 4 năm 1968, khi vừa tròn 18 tuổi, anh tình nguyện lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, nhờ thể hiện phẩm chất và năng lực nổi bật, anh được lựa chọn đào tạo trở thành cán bộ chỉ huy.

Năm 1974, Nguyễn Sông Thao được bổ nhiệm làm Trung đội trưởng Trung đội 2, Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 273, Sư đoàn 341. Trên chiến trường, anh luôn có mặt tại những nơi nguy hiểm nhất, trực tiếp quan sát tình hình và chỉ huy bộ đội chiến đấu. Ông Nguyễn Đức Lĩnh, người từng chiến đấu dưới quyền anh, nhớ người đại đội trưởng năm xưa là một cán bộ bản lĩnh, dũng cảm, mưu trí, sáng tạo và được chiến sĩ hết lòng tin tưởng.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, Nguyễn Sông Thao chỉ huy đơn vị tham gia nhiều trận đánh ác liệt tại miền Đông Nam Bộ. Đơn vị của anh chiến đấu tại Dầu Tiếng, trên Đường 13 đoạn Bàu Bàng – Chơn Thành, Trảng Bom, Bàu Cá và ngã ba Sông Thao, góp phần mở đường cho các cánh quân tiến vào giải phóng Sài Gòn trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Đất nước vừa thống nhất, Nguyễn Sông Thao lại cùng đồng đội bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam. Từ tháng 9 năm 1977, anh liên tục có mặt tại những địa bàn chiến sự ác liệt. Trong trận Pa Vét ngày 24 tháng 10 năm 1977, anh chỉ huy đại đội đánh bật 19 đợt tiến công của một tiểu đoàn đối phương, giữ vững trận địa.

Ngày 17 tháng 12 năm 1977, tại Pờ-ra-sốt thuộc tỉnh Svay Rieng, đơn vị do Nguyễn Sông Thao chỉ huy bí mật luồn sâu 17km vào phía sau đội hình đối phương. Bộ đội nổ súng đúng thời gian quy định, loại khỏi vòng chiến đấu 120 đối phương, bắt 11 người và thu 34 khẩu súng, trong đó có hai khẩu pháo 105mm.

Đầu tháng 1 năm 1978, đối phương mở một cuộc phản kích lớn. Trong điều kiện địa hình ngập nước và hỏa lực bắn phá dữ dội, Nguyễn Sông Thao xuống tận các đại đội động viên bộ đội giữ vững quyết tâm. Dù bị thương ở tay, anh chỉ tự băng bó rồi tiếp tục ở lại trận địa chỉ huy chiến đấu.

Đêm 17, rạng sáng 18 tháng 7 năm 1978, đơn vị nhận lệnh tiến công. Nguyễn Sông Thao trực tiếp đi đầu đội hình chỉ huy bộ đội. Hỏa lực đối phương bất ngờ tập trung vào vị trí đơn vị khiến nhiều cán bộ, chiến sĩ thương vong. Người tiểu đoàn trưởng 28 tuổi đã anh dũng hy sinh khi nhiệm vụ vẫn còn dang dở.

Trước khi bước vào trận đánh cuối cùng, anh từng nói với đồng đội rằng mình phải đánh xong trận này. Lời hẹn giản dị ấy đã trở thành ký ức không thể phai mờ đối với những người lính Trung đoàn 273.

Thiếu tướng Nguyễn Công Sơn nhớ về người đồng đội cũ như một chỉ huy xuất sắc, dũng cảm, quyết đoán nhưng luôn dân chủ, gần gũi với chiến sĩ. Ngày 20 tháng 12 năm 1979, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau 48 năm an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành, tỉnh Tây Ninh, tháng 5 năm 2026, hài cốt của anh được đồng đội và gia đình đưa về an táng tại quê nhà. Người con trai duy nhất Nguyễn Văn Trường – người anh chưa một lần được gặp mặt – đã đón cha trở về trong niềm xúc động sau gần nửa thế kỷ chờ đợi.