AHLLVT Nguyễn Xuân Giá
Ông là một chỉ huy mưu trí, dũng cảm, nổi danh với những trận đánh "lấy ít địch nhiều" tại chiến trường Long An và miền Đông Nam Bộ. Trong sự nghiệp chiến đấu, ông đã trực tiếp tiêu diệt hàng trăm tên địch và chỉ huy đơn vị bẻ gãy nhiều cuộc càn quét lớn của quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn.
Về thăm vùng quê biển Lộc Hà, Hà Tĩnh hôm nay, hỏi thăm về Anh hùng Nguyễn Xuân Giá, ai cũng bày tỏ lòng kính trọng đối với người lính năm xưa từng là nỗi khiếp sợ của kẻ thù trên chiến trường miền Đông Nam Bộ. Ông là minh chứng cho tinh thần quật cường của những người con Hà Tĩnh trên mọi nẻo đường cứu nước.
Từ quê hương núi Hồng, sông Lam đến miền Đông gian lao Năm 1966, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, chàng trai trẻ Nguyễn Xuân Giá lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông cùng đơn vị hành quân vào miền Nam, trực tiếp chiến đấu tại địa bàn tỉnh Long An – nơi được mệnh danh là "vành đai diệt Mỹ" với những trận càn tàn khốc của đối phương.
Trong điều kiện chiến đấu vô cùng khắc nghiệt, thiếu thốn đủ bề, Nguyễn Xuân Giá đã cùng đồng đội bám trụ trong lòng dân, thực hiện lối đánh du kích sáng tạo, bí mật và bất ngờ.
Bản lĩnh người chỉ huy Trung đội Chiến công nổi bật nhất của Nguyễn Xuân Giá là giai đoạn ông làm Trung đội trưởng. Trong một trận đánh vào năm 1972 tại Đức Huệ (Long An), khi đơn vị bị một tiểu đoàn địch bao vây, ông đã bình tĩnh chỉ huy trung đội chiếm giữ vị trí then chốt. Dưới làn đạn pháo dày đặc, ông đã mưu trí điều động hỏa lực đánh lạc hướng, sau đó bất ngờ dẫn một tổ chiến đấu thọc sâu vào bộ chỉ huy địch, gây náo loạn toàn bộ đội hình đối phương.
Kết thúc trận đánh, đơn vị của ông không chỉ thoát khỏi vòng vây mà còn tiêu diệt được số lượng lớn quân địch và thu giữ nhiều vũ khí. Sự dũng cảm của ông không chỉ thể hiện ở khả năng bắn súng chính xác mà còn ở nhãn quan chiến thuật nhạy bén, biết hy sinh đúng lúc và tấn công đúng chỗ.
Người lính già và tâm nguyện tri ân Năm 1978, ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc trên chiến trường, Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Nguyễn Xuân Giá. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục công tác trong quân đội cho đến khi nghỉ hưu.
Trở về đời thường với những vết thương trên mình, Anh hùng Nguyễn Xuân Giá vẫn giữ nguyên phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ". Ông sống giản dị bên con cháu và tích cực tham gia các hoạt động hội Cựu chiến binh, thường xuyên cùng đồng đội đi tìm kiếm hài cốt của những người anh em đã ngã xuống. Với ông, danh hiệu Anh hùng là dành cho cả tập thể, cho những người đồng đội đã nằm lại miền Tây Nam Bộ để ông có được ngày hôm nay.
