AHLLVT Tô Vĩnh Diện
Ông là người chiến sĩ pháo binh dũng cảm, đã hy sinh thân mình để cứu khẩu pháo cao xạ không bị lao xuống vực trong quá trình kéo pháo vào trận địa chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông là tấm gương sáng nhất về tinh thần bảo vệ vũ khí, tài sản của quân đội.
Trong cuộc trường chinh tiến về "lòng chảo" Điện Biên, có những hy sinh đã hóa thành bất tử. Trên những cung đường đèo dốc hiểm trở, người chiến sĩ Tô Vĩnh Diện đã dùng chính cơ thể mình để ngăn cản khối thép nặng hàng tấn đang lao xuống vực sâu, để giữ cho tiếng pháo ta được vang lên trong ngày hội toàn thắng.
Gian khổ những cung đường kéo pháo Năm 1954, thực hiện phương châm "đánh chắc, tiến chắc", quân ta phải kéo những khẩu pháo cao xạ 37mm nặng hơn 2 tấn qua những dãy núi cao, vực sâu bằng sức người. Giữa đêm tối, dưới làn mưa bom của địch, hàng trăm chiến sĩ phải gồng mình trên dây tời, nhích từng centimet trên những con dốc dựng đứng. Tô Vĩnh Diện khi ấy là Tiểu đội trưởng, luôn là người xung kích ở những vị trí nguy hiểm nhất để điều hành và bảo vệ pháo.
Khoảnh khắc hóa thân thành "trụ thép" Đêm mùng 1 tháng 2 năm 1954, trong quá trình kéo pháo ra để thay đổi trận địa, khi đến dốc Chuối – một con dốc cực kỳ nguy hiểm với độ nghiêng lớn và vực thẳm bên cạnh – một sự cố kinh hoàng đã xảy ra. Dây tời chính bị đứt, khẩu pháo khổng lồ bắt đầu lao nhanh xuống dốc, cuốn theo cả các chiến sĩ đang giữ dây.
Trong giây phút ngàn cân treo sợi tóc, nếu pháo lao xuống vực, không chỉ mất đi vũ khí quý giá mà nhiều đồng đội cũng sẽ bị cuốn theo. Không một giây chần chừ, Tô Vĩnh Diện đã buông tay tời, lao mình vào bánh pháo, dùng chính thân thể của mình để làm vật cản, chèn bánh pháo khựng lại.
Khối thép nặng hàng tấn đè lên người ông, nhưng nhờ sự hy sinh đó, khẩu pháo đã dừng lại ngay sát mép vực. Khi đồng đội đến bên, hơi thở cuối cùng của người anh hùng chỉ còn là lời hỏi thăm nghẹn ngào: "Pháo có sao không các đồng chí?".
Sống mãi tuổi thanh xuân bên nòng pháo Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện đã thổi bùng ngọn lửa quyết tâm cho toàn bộ mặt trận. Khẩu pháo mà ông cứu sống sau đó đã tham gia bắn rơi nhiều máy bay địch, góp phần làm nên chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".
Ngày nay, khẩu pháo cao xạ mang số hiệu 510681 – kỷ vật gắn liền với sự hy sinh của ông – đã được công nhận là Bảo vật quốc gia. Tên của ông được đặt cho nhiều con đường và trường học trên khắp đất nước. Người con của quê hương Thanh Hóa ấy vẫn mãi trẻ trung ở tuổi 30, là "trụ thép" vĩnh cửu trong lòng các thế hệ chiến sĩ pháo binh Việt Nam.
