AHLLVT Trần Văn Ơn
Anh là người thanh niên trí thức yêu nước, linh hồn của phong trào học sinh Sài Gòn những năm 1950. Anh đã dũng cảm hy sinh khi che chắn cho đồng đội trước họng súng của thực dân Pháp trong một cuộc biểu tình lớn, thổi bùng ngọn lửa kháng chiến trong lòng đô thị.
Giữa lòng Sài Gòn những ngày đầu năm 1950, một chàng thiếu niên với gương mặt thư sinh đã ngã xuống dưới làn đạn của kẻ thù. Cái chết của Trần Văn Ơn không làm phong trào chùn bước, trái lại, nó đã trở thành ngòi nổ cho một làn sóng phẫn nộ dâng cao khắp cả nước, khẳng định sức mạnh của tầng lớp trí thức trẻ trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Người thanh niên của phong trào "Xếp bút nghiên" Trần Văn Ơn sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại Bến Tre, sớm lên Sài Gòn theo học tại trường Petrus Ký danh tiếng. Giữa không khí sục sôi của những ngày đầu kháng chiến chống Pháp, anh không chỉ chăm lo đèn sách mà còn sớm dấn thân vào các hoạt động bí mật. Với tư cách là hội viên Hội Học sinh kháng chiến Sài Gòn - Chợ Lớn, anh là đầu mối quan trọng kết nối các bạn trẻ yêu nước, tổ chức các cuộc bãi khóa, rải truyền đơn chống thực dân.
Sáng ngày 9 tháng 1 lịch sử Sáng ngày 09/01/1950, hơn 2.000 học sinh, sinh viên các trường ở Sài Gòn cùng hàng ngàn người dân đã đổ xuống đường biểu tình đòi trả tự do cho những học sinh bị bắt và yêu cầu mở cửa lại các trường học. Đoàn biểu tình kéo đến dinh Thống đốc Nam Kỳ trong không khí quyết liệt nhưng trật tự.
Thực dân Pháp đã huy động lực lượng cảnh sát dã chiến đàn áp dã man. Giữa lúc hỗn loạn, khi những họng súng đen ngòm của cảnh sát Pháp bắt đầu khạc lửa vào những bàn tay trắng không tấc sắt, Trần Văn Ơn đã xông lên phía trước. Anh dùng thân mình che chắn cho những người bạn nhỏ tuổi hơn, dìu đồng đội vượt qua hàng rào dây thép gai. Chính trong khoảnh khắc quả cảm ấy, một viên đạn tàn bạo đã xuyên qua ngực anh.
Cái chết hóa thành bất tử Trần Văn Ơn hy sinh tại bệnh viện khi mới 19 tuổi. Đám tang của anh vài ngày sau đó đã trở thành một cuộc biểu dương lực lượng khổng lồ với hơn 50 vạn người dân Sài Gòn xuống đường tiễn đưa. Đó là đám tang lớn nhất, xúc động nhất trong lịch sử đô thị miền Nam thời bấy giờ. Mọi tầng lớp nhân dân, từ công nhân, trí thức đến giới tiểu thương đều nghiêng mình trước sự hy sinh của người thanh niên "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".
Hơn 70 năm đã trôi qua, hình ảnh người học sinh trong chiếc áo sơ mi trắng, với ánh mắt kiên định vẫn mãi là nguồn cảm hứng cho bao thế hệ thanh niên Việt Nam. Anh là minh chứng rằng: Tuổi trẻ không chỉ để học tập, mà còn để cống hiến và sẵn sàng hiến dâng khi Tổ quốc cần.
