AHLLVTND CAO XUÂN THỌ – NGƯỜI “VUA PHÁ BOM” GIỮA TUYẾN LỬA ĐIỆN BIÊN

Trong lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Chiến thắng Điện Biên Phủ là một trong những dấu mốc vĩ đại nhất của dân tộc Việt Nam. Đó là chiến thắng được tạo nên bởi sức mạnh tổng hợp của cả một dân tộc, bởi những người lính trực tiếp cầm súng trên chiến hào, những dân công hỏa tuyến gùi từng cân gạo, từng viên đạn, những người vận tải vượt núi băng rừng, những chiến sĩ công binh mở đường và đặc biệt là lực lượng thanh niên xung phong ngày đêm bám trụ trên những tuyến giao thông trọng yếu. Trong cuộc chiến ấy, có những người không trực tiếp đứng trên chiến hào nhưng lại phải đối mặt với hiểm nguy từng giờ, từng phút. Họ là những người phá bom, mở đường, giữ cho mạch máu giao thông không bị đứt đoạn. Trong số những con người quả cảm ấy, Cao Xuân Thọ là một gương mặt tiêu biểu, người được đồng đội suy tôn là một trong những “vua phá bom” của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Cao Xuân Thọ sinh năm 1926 tại xã Hoằng Giang, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Ông lớn lên trong một vùng quê giàu truyền thống yêu nước, trong những năm đất nước còn chìm trong cảnh áp bức, chiến tranh. Từ khi còn trẻ, ông đã sớm có ý thức tham gia cách mạng. Năm 1946, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bắt đầu lan rộng, chàng trai Cao Xuân Thọ xung phong vào Đội tự vệ Thủ đô. Hai năm sau, ông tình nguyện nhập ngũ, trở thành chiến sĩ của Đại đoàn 308, Trung đoàn 108 và tham gia các chiến dịch trong những năm đầu của cuộc kháng chiến.

Những năm tháng đầu đời quân ngũ đã giúp Cao Xuân Thọ trưởng thành nhanh chóng. Ông từng làm nhiệm vụ quân báo tại Cao – Bắc – Lạng, tham gia Chiến dịch Thu – Đông và trải qua nhiều địa bàn chiến đấu khó khăn. Tháng 3 năm 1949, ông được cử sang Giang Đông, Trung Quốc học quân báo. Sau khi trở về nước, ông gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong, tiếp tục tham gia Chiến dịch Hòa Bình và Chiến dịch Thượng Lào trong những năm 1952 – 1953. Qua những chiến dịch ấy, ông nhiều lần được bình bầu là chiến sĩ thi đua xuất sắc của lực lượng Thanh niên xung phong.

Những kinh nghiệm từ quân ngũ, khả năng tổ chức công việc, sự nhanh nhạy trước những tình huống nguy hiểm và đặc biệt là tinh thần dám nhận nhiệm vụ khó đã giúp Cao Xuân Thọ được cấp trên tin tưởng giao những công việc ngày càng quan trọng. Khi cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn quyết định, Chiến dịch Điện Biên Phủ được chuẩn bị, ông lại cùng đồng đội bước vào một nhiệm vụ đặc biệt: phá bom, thông đường, bảo đảm cho tuyến giao thông hướng về chiến trường Điện Biên Phủ.

Năm 1953, Đoàn Thanh niên xung phong được thành lập với mật danh Đoàn X-P. Để phục vụ chiến dịch, lực lượng phá bom nổ chậm được tổ chức. Hai đội Thanh niên xung phong 40 và 34 được điều ra làm nhiệm vụ bảo vệ những tuyến đường quan trọng hướng lên Điện Biên. Cao Xuân Thọ được giao làm Đội trưởng Đội phá bom thuộc Đại đội 404, Đội 40. Đơn vị của ông phụ trách phá bom, thông đường tại Ngã ba Cò Nòi và đường ngầm Hát Lót, tỉnh Sơn La.

Đó không phải là một nhiệm vụ bình thường.

Ngã ba Cò Nòi là nơi giao nhau của những tuyến đường huyết mạch hướng lên Điện Biên Phủ. Đây là điểm nối giữa đường 13 từ Yên Bái lên Điện Biên và đường 41, nay thuộc tuyến Quốc lộ 6, từ vùng đồng bằng và Khu IV hướng lên Tây Bắc. Trong thời gian diễn ra chiến dịch, Cò Nòi trở thành một trong những điểm tập kết, trung chuyển quan trọng nhất trên tuyến chi viện cho chiến trường. Xe vận tải, bộ đội, dân công, lương thực, vũ khí, đạn dược muốn tiến về Điện Biên đều phải vượt qua những tuyến đường hiểm trở này. Vì thế, đối phương tìm mọi cách đánh phá để cắt đứt tuyến giao thông.

Cò Nòi khi ấy không còn là một ngã ba bình thường.

Đó là một trọng điểm bom.

Là nơi mà tiếng máy bay có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Là nơi mặt đường vừa được san lấp có thể lập tức bị những quả bom cày xới.

Là nơi những người thanh niên xung phong phải sống và làm việc giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết.

Nhưng chính tại nơi được ví như “cửa ải” trên con đường vào Điện Biên Phủ ấy, Cao Xuân Thọ cùng đồng đội đã ngày đêm bám trụ.

Công việc phá bom nổ chậm là một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất trên tuyến đường chiến dịch. Máy bay đối phương không chỉ ném bom để phá hủy mặt đường mà còn sử dụng nhiều loại bom có cơ chế nổ chậm, nhằm khiến lực lượng khắc phục giao thông luôn bị đặt trong tình trạng nguy hiểm. Những quả bom nằm dưới đất, trong lòng đường, dưới khe đá hoặc giữa những hố bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào.

Muốn đường thông, phải phá bom.

Muốn phá bom, phải đến thật gần bom.

Và càng đến gần bom, người chiến sĩ càng phải đối mặt với nguy hiểm.

Cao Xuân Thọ hiểu rõ điều đó hơn ai hết.

Nhưng ông không đứng phía sau để chỉ huy.

Ông vừa là người chỉ huy, vừa trực tiếp tham gia phá bom cùng đồng đội. Chính sự gương mẫu ấy đã trở thành nguồn động viên lớn đối với những thanh niên xung phong còn rất trẻ dưới quyền mình.

Trong chiến tranh, một mệnh lệnh có thể được truyền đi rất nhanh. Nhưng một người chỉ huy muốn tập hợp được tinh thần của tập thể thì không chỉ cần mệnh lệnh. Họ phải làm gương. Khi nhiệm vụ nguy hiểm, người chỉ huy phải là người dám bước lên trước. Khi khó khăn, người chỉ huy phải là người chịu phần gian khổ trước. Khi đồng đội lo lắng, người chỉ huy phải là người giữ được bình tĩnh.

Cao Xuân Thọ đã làm như vậy.

Ông cùng đồng đội ngày đêm bám đường, phá bom, thông đường, bảo đảm cho các đoàn xe tiếp tục vận chuyển về phía Điện Biên. Đơn vị của ông vừa phải xử lý bom đạn, vừa phải đối mặt với mưa rét, bùn đất và điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn. Có những thời điểm, quần áo không khô, chân tay lở loét, nhưng nhiệm vụ vẫn không thể dừng lại.

Đường bị bom phá thì phải sửa.

Bom nằm giữa đường thì phải phá.

Xe không đi được thì phải tìm cách đưa xe qua.

Mọi công việc đều hướng đến một mục tiêu: giữ cho tuyến giao thông không bị đứt.

Đối với chiến dịch quy mô lớn như Điện Biên Phủ, giao thông không chỉ là vấn đề vận chuyển. Nó chính là một phần của sức mạnh chiến đấu. Phía trước cần đạn, phía sau phải đưa đạn lên. Bộ đội cần lương thực, hậu phương phải tìm cách đưa lương thực đến. Pháo cần được cơ động, đường phải đủ khả năng phục vụ pháo. Hàng vạn người cần được bảo đảm, các tuyến đường phải liên tục hoạt động.

Bởi vậy, mỗi quả bom được phá thành công không chỉ là một chiến công của riêng người phá bom.

Đó là một phần trong nỗ lực chung để giữ cho cả chiến dịch tiếp tục vận hành.

Cao Xuân Thọ và đồng đội hiểu điều ấy.

Vì thế, dù hiểm nguy đến đâu, họ vẫn bám đường.

Có những ngày Cò Nòi bị máy bay địch đánh phá liên tục. Tiếng bom làm rung chuyển núi rừng. Mặt đường bị cày xới. Những hố bom xuất hiện nối tiếp nhau. Nhưng khi máy bay vừa rời đi, những người thanh niên xung phong lại lao ra.

Người san đất.

Người lấp hố.

Người chuyển vật liệu.

Người kiểm tra bom.

Người phá bom.

Người điều tiết xe.

Tất cả phối hợp với nhau để khôi phục tuyến đường trong thời gian ngắn nhất.

Với Cao Xuân Thọ, công việc ấy không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm mà còn đòi hỏi sự bình tĩnh và sáng tạo. Mỗi loại bom có đặc điểm khác nhau. Mỗi địa hình lại đặt ra một thử thách khác nhau. Có quả nằm trên mặt đường, có quả nằm sâu dưới đất, có quả nằm trong khe đá, có quả nằm dưới nước. Người phá bom phải quan sát, suy nghĩ và lựa chọn cách xử lý phù hợp.

Một trong những câu chuyện thể hiện rõ sự gan dạ và sáng tạo của Cao Xuân Thọ diễn ra vào tháng 3 năm 1954, khi ông cùng đồng đội xử lý một quả bom nằm dưới suối sâu, cách đường ngầm Tà Vài khoảng 4 mét. Nước lạnh và địa hình dưới suối khiến việc tiếp cận quả bom đặc biệt nguy hiểm. Với kinh nghiệm từng sống và làm việc ở vùng biển, ông sử dụng một cách chống lạnh, nín thở và lặn xuống kiểm tra vị trí quả bom. Sau khi xác định được quả bom nằm trong khe đá, ông cùng đồng đội tìm cách xử lý để giải phóng tuyến đường.

Hình ảnh người đội trưởng lặn xuống dòng nước lạnh để tiếp cận quả bom là một trong những câu chuyện tiêu biểu về Cao Xuân Thọ.

Nhưng điều đáng nhớ hơn cả không phải là sự gan dạ đơn thuần.

Đó là sự kết hợp giữa lòng dũng cảm và trí tuệ.

Nếu chỉ có lòng dũng cảm mà thiếu bình tĩnh, người phá bom có thể tự đẩy mình và đồng đội vào nguy hiểm. Nếu chỉ có kiến thức mà thiếu quyết tâm, nhiệm vụ có thể bị đình trệ. Cao Xuân Thọ đã kết hợp cả hai yếu tố ấy trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Ông quan sát.

Ông suy nghĩ.

Ông tìm cách.

Rồi ông hành động.

Và sau mỗi lần hoàn thành nhiệm vụ, kinh nghiệm lại được tích lũy để phục vụ những lần sau.

Trong suốt Chiến dịch Điện Biên Phủ, Cao Xuân Thọ trực tiếp phá được hơn 100 quả bom các loại. Thành tích ấy đặc biệt nổi bật trong điều kiện chiến trường lúc bấy giờ. Ông cùng Trịnh Văn Huyền, Nguyễn Tiến Thụ và Trần Văn Cam được suy tôn là bốn “vua phá bom” của chiến dịch.

Danh xưng “vua phá bom” nghe có vẻ đặc biệt, nhưng phía sau nó là những tháng ngày vô cùng khắc nghiệt.

Đó là những ngày người chiến sĩ không biết quả bom trước mặt có phát nổ hay không.

Là những lần phải tiếp cận bom giữa lúc đối phương có thể tiếp tục ném bom.

Là những giờ phút vừa phá bom vừa nghe tiếng máy bay trên đầu.

Là những đêm mưa rét, khi người thanh niên xung phong phải tìm mọi cách để giữ cho xe vận tải vượt qua những đoạn đường lầy lội.

Và đôi khi, trước một nhiệm vụ quá nguy hiểm, người ta phải chuẩn bị cho tình huống xấu nhất.

Cao Xuân Thọ đã có tới bốn lần được đồng đội làm lễ “truy điệu sống” trước khi thực hiện những nhiệm vụ phá bom đặc biệt nguy hiểm. Cụm từ “truy điệu sống” nghe thật ám ảnh, bởi nó cho thấy người lính lúc ấy hiểu rằng mình có thể không trở về.

Một người còn đang sống mà đồng đội đã chuẩn bị tinh thần tiễn biệt.

Một người còn đứng trước mặt đồng đội nhưng tất cả đều hiểu rằng vài phút sau, số phận có thể thay đổi.

Trong hoàn cảnh ấy, lòng dũng cảm không còn là một khái niệm trừu tượng.

Nó là việc người chiến sĩ vẫn bước đi khi biết phía trước có thể là cái chết.

Cao Xuân Thọ đã bước đi như thế.

Bốn lần ông được đồng đội làm lễ truy điệu sống.

Bốn lần ông bước vào những nhiệm vụ có mức độ nguy hiểm đặc biệt.

Và ông đã trở về.

Nhưng không phải mọi lần trở về đều nguyên vẹn.

Những năm tháng chiến đấu đã để lại trên cơ thể ông nhiều thương tích. Sau này, khi tuổi đã cao, những di chứng chiến tranh vẫn còn hiện diện. Có thời gian ông phải mang trong cơ thể một viên đạn, lưng bị tổn thương nhiều đốt sống và sức khỏe suy giảm bởi những năm tháng sống giữa bom đạn.

Nhưng có lẽ điều đáng nói nhất là những thương tích ấy không bao giờ làm lu mờ tinh thần của người lính năm xưa.

Bởi với ông, những gì mình đã trải qua không phải để kể về sự vĩ đại của bản thân.

Đó là những gì một người lính cần làm khi Tổ quốc cần.

Cao Xuân Thọ không phải người duy nhất phá bom ở Cò Nòi.

Xung quanh ông là cả một tập thể.

Có những người đồng đội cùng trực tiếp làm nhiệm vụ.

Có những thanh niên xung phong làm đường.

Có những người vận chuyển đất đá.

Có những người điều khiển xe.

Có những người chăm sóc thương binh.

Và có những người đã mãi mãi nằm lại nơi tuyến đường chiến dịch.

Chính vì vậy, câu chuyện về Cao Xuân Thọ cũng là câu chuyện về tập thể Thanh niên xung phong.

Ông có thể trở thành người chỉ huy, nhưng phía sau ông là cả một lực lượng.

Ông có thể phá hơn 100 quả bom, nhưng để con đường thực sự thông suốt, còn cần hàng nghìn người khác cùng lao động.

Một quả bom được phá xong không có nghĩa là nhiệm vụ đã kết thúc.

Ngay sau đó phải có người san lấp hố bom.

Phải có người khôi phục mặt đường.

Phải có người đưa xe qua.

Phải có người tiếp tục vận chuyển hàng hóa.

Và chỉ khi đoàn xe vượt qua an toàn, giá trị của công việc phá bom mới được thể hiện trọn vẹn.

Cao Xuân Thọ hiểu rõ điều ấy.

Vì vậy, ông không chỉ quan tâm đến việc phá bom mà còn luôn hướng đến mục tiêu cuối cùng là bảo đảm giao thông.

Đó là lý do tại sao hình ảnh của ông gắn với Cò Nòi như một người giữ đường.

Giữ đường cho xe.

Giữ đường cho pháo.

Giữ đường cho lương thực.

Giữ đường cho đạn dược.

Và rộng hơn, giữ một mạch máu quan trọng nối hậu phương với chiến trường.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, những tuyến đường hướng lên Tây Bắc trở thành những tuyến đường sinh tử. Đối phương hiểu rất rõ điều đó nên liên tục tìm cách đánh phá. Cò Nòi, Pha Đin, Lũng Lô và nhiều trọng điểm khác trở thành những nơi mà máy bay địch tập trung hỏa lực. Nhưng càng đánh phá, sức chịu đựng của lực lượng phục vụ chiến dịch càng được thử thách.

Và chính ở đó, phẩm chất của những thanh niên xung phong được thể hiện.

Họ không bỏ vị trí.

Họ không chờ cho bom đạn ngừng rơi.

Họ làm việc ngay sau những trận oanh kích.

Có khi họ vừa chạy tránh máy bay xong đã phải quay lại mặt đường.

Có khi người đồng đội vừa bị thương, những người còn lại vẫn phải tiếp tục nhiệm vụ.

Có khi trời mưa rét, bùn đất ngập đường, họ vẫn phải tìm cách đưa xe qua.

Tinh thần ấy được thể hiện qua quyết tâm giữ vững “mạch máu giao thông” của các đơn vị Thanh niên xung phong.

Cao Xuân Thọ là một trong những người đứng ở vị trí trung tâm của tinh thần ấy.

Ông vừa là đội trưởng, vừa là người trực tiếp làm nhiệm vụ.

Ông không đứng ngoài những gian khổ của đồng đội.

Khi anh em phá bom, ông phá bom.

Khi đường khó đi, ông cùng anh em khắc phục.

Khi nhiệm vụ nguy hiểm, ông là người đi đầu.

Vì vậy, uy tín của ông không chỉ đến từ chức vụ mà còn đến từ hành động.

Đó là một trong những phẩm chất làm nên hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” và người thanh niên xung phong trong thời kỳ kháng chiến.

Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi vào ngày 7 tháng 5 năm 1954. Tin chiến thắng lan đi khắp đất nước. Những người lính trên chiến hào, những người dân công trên các tuyến đường, những thanh niên xung phong ở Cò Nòi và những người ở hậu phương đều có quyền tự hào rằng công sức của mình đã góp phần vào chiến thắng.

Đối với Cao Xuân Thọ, đó là kết quả của những tháng ngày dài bám đường, phá bom.

Hơn 100 quả bom đã được ông trực tiếp phá.

Nhiều tuyến đường được giữ thông.

Nhiều đoàn xe tiếp tục tiến về phía trước.

Và quan trọng hơn, nhiệm vụ mà ông cùng đồng đội nhận đã được hoàn thành.

Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Cao Xuân Thọ tiếp tục cống hiến cho đất nước. Ông được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Chiến công hạng Ba và danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc của lực lượng công – nông – binh. Ông cũng có vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần và được Người tặng Huy hiệu.

Những phần thưởng ấy là sự ghi nhận đối với những đóng góp của ông trong những năm tháng chiến tranh.

Nhưng với một người lính từng trải qua bom đạn, có lẽ phần thưởng lớn nhất vẫn là việc những con đường mình từng bảo vệ đã thực sự đưa quân và hàng hóa đến chiến trường, góp phần vào ngày chiến thắng.

Nhiều thập kỷ trôi qua.

Những người thanh niên năm xưa đã trở thành những người cao tuổi.

Cò Nòi ngày nay đã mang một diện mạo khác.

Những tuyến đường chiến tranh từng bị bom đạn cày xới nay đã trở thành những tuyến giao thông phục vụ cuộc sống.

Những đoàn xe quân sự năm xưa đã được thay bằng những dòng xe của thời bình.

Nhưng ký ức về một thời gian khổ vẫn còn trong tâm trí những người từng đi qua.

Cao Xuân Thọ cũng mang theo những ký ức ấy.

Ở tuổi cao, ông vẫn có thể kể về những địa danh, những cung đường, những quả bom và những ngày tháng phá bom như thể tất cả mới xảy ra hôm qua. Những câu chuyện ấy không chỉ là hồi ức cá nhân mà còn là một phần ký ức của một thế hệ đã sống và chiến đấu trong những năm tháng đặc biệt của lịch sử.

Điều đáng trân trọng ở Cao Xuân Thọ là ông không chỉ được nhớ đến bởi con số hơn 100 quả bom đã phá.

Người ta nhớ đến ông bởi tinh thần không sợ gian khổ.

Nhớ đến ông bởi bốn lần “truy điệu sống”.

Nhớ đến ông bởi những lần trực tiếp lặn xuống dòng nước lạnh để xử lý bom.

Nhớ đến ông bởi hình ảnh người đội trưởng luôn đi đầu.

Và nhớ đến ông bởi tinh thần trách nhiệm với con đường, với đồng đội và với chiến dịch.

Năm 2014, nhiều thập kỷ sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Cao Xuân Thọ được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận chính thức đối với những thành tích đặc biệt xuất sắc của ông trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Danh hiệu ấy đến sau rất nhiều năm kể từ khi tiếng súng Điện Biên đã im.

Nhưng lịch sử không bao giờ quên những con người đã góp phần làm nên chiến thắng.

Bởi nếu nhìn lại Chiến thắng Điện Biên Phủ một cách đầy đủ, chúng ta sẽ thấy đó không chỉ là chiến thắng của những người trực tiếp đánh địch trên chiến hào.

Đó còn là chiến thắng của hậu phương.

Của những đoàn dân công.

Của những người mở đường.

Của những người kéo pháo.

Của những người vận tải.

Của những người làm thông tin liên lạc.

Và của những người phá bom.

Trong bức tranh rộng lớn ấy, Cao Xuân Thọ là một nét vẽ rất đặc biệt.

Ông đứng giữa tuyến đường.

Một bên là hậu phương.

Một bên là tiền tuyến.

Ở giữa là bom đạn.

Và nhiệm vụ của ông là không để con đường bị cắt đứt.

Đó là một nhiệm vụ âm thầm nhưng có ý nghĩa chiến lược.

Nếu một người lính trên chiến hào tiêu diệt một vị trí của đối phương, chiến công ấy có thể nhìn thấy ngay.

Nhưng nếu một người phá bom xử lý một quả bom nằm giữa đường, chiến công ấy có thể chỉ được nhìn thấy qua việc một đoàn xe tiếp tục đi qua.

Không có tiếng hò reo.

Không có chiến thắng tức thời.

Chỉ có con đường tiếp tục thông.

Nhưng chính những điều tưởng như bình thường ấy lại góp phần tạo nên một chiến thắng lớn.

Đó chính là giá trị của những người như Cao Xuân Thọ.

Họ chiến đấu để giữ cho những người khác có thể chiến đấu.

Họ chấp nhận đứng trước hiểm nguy để hàng vạn người phía sau được tiếp tục tiến lên.

Họ không chỉ bảo vệ một đoạn đường.

Họ bảo vệ dòng chảy của chiến dịch.

Và cuối cùng, họ góp phần bảo vệ cơ hội chiến thắng của cả một dân tộc.

Nhìn lại cuộc đời Cao Xuân Thọ, có thể thấy rõ hình ảnh của một thế hệ thanh niên Việt Nam đã trưởng thành trong chiến tranh. Họ rời quê hương khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ không biết tương lai sẽ ra sao. Họ chỉ biết đất nước đang cần họ.

Cao Xuân Thọ từ một người thanh niên xung phong vào Đội tự vệ Thủ đô đã trở thành người lính của Đại đoàn 308, rồi người làm công tác quân báo, sau đó trở thành thanh niên xung phong và cuối cùng là đội trưởng đội phá bom trên tuyến đường Điện Biên Phủ.

Mỗi chặng đường là một lần thử thách.

Mỗi chiến dịch là một lần trưởng thành.

Và Cò Nòi là nơi những phẩm chất ấy được thử thách đến tận cùng.

Nơi ấy, ông đã đứng giữa những quả bom.

Đứng giữa những trận oanh kích.

Đứng giữa những con đường bị phá.

Và đứng giữa sự sống và cái chết.

Nhưng ông vẫn lựa chọn tiến lên.

Có lẽ đó chính là ý nghĩa sâu sắc nhất trong câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Cao Xuân Thọ.

Anh hùng không phải là người không biết sợ.

Anh hùng là người biết nguy hiểm nhưng vẫn làm điều cần phải làm.

Anh hùng không phải là người không biết đau.

Anh hùng là người dù mang thương tích vẫn không quên nhiệm vụ.

Anh hùng không phải là người đứng trên cao nhìn xuống.

Anh hùng là người cùng đồng đội đứng giữa gian khổ, chia sẻ hiểm nguy và đi đầu khi cần thiết.

Cao Xuân Thọ đã sống như vậy.

Bốn lần được đồng đội làm lễ truy điệu sống.

Hơn 100 quả bom trực tiếp phá.

Nhiều năm bám đường.

Nhiều lần đối diện với cái chết.

Những dấu tích chiến tranh còn lại trên cơ thể.

Nhưng tinh thần của người chiến sĩ vẫn không thay đổi.

Đó là tinh thần của một thế hệ đã đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên sự an nguy của bản thân.

Ngày nay, khi nhắc đến Điện Biên Phủ, chúng ta thường nhớ đến những chiến hào, những ngọn đồi, những trận đánh ác liệt và khoảnh khắc lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries. Nhưng phía sau khoảnh khắc ấy là một hành trình dài mà hàng vạn con người đã góp sức.

Trong hành trình ấy, có con đường Cò Nòi.

Có những hố bom.

Có những người thanh niên xung phong.

Có những đội phá bom.

Và có Cao Xuân Thọ.

Ông cùng đồng đội đã biến những “tử huyệt” của tuyến giao thông thành những con đường tiếp tục hoạt động.

Bom có thể phá đường.

Nhưng không thể phá được ý chí của con người.

Máy bay có thể cày xới mặt đất.

Nhưng không thể ngăn những đoàn xe tiếp tục tiến lên.

Mưa rét có thể làm đôi bàn tay tê buốt.

Nhưng không thể khiến những người thanh niên xung phong rời vị trí.

Và chiến tranh có thể để lại thương tích trên cơ thể.

Nhưng không thể xóa đi niềm tự hào về một thời tuổi trẻ đã cống hiến cho đất nước.

Đó chính là câu chuyện về Cao Xuân Thọ – người con xứ Thanh, người chiến sĩ, người đội trưởng Thanh niên xung phong và một trong những “vua phá bom” của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Tên tuổi ông gắn với Cò Nòi, với những quả bom nổ chậm và những cung đường chiến dịch. Nhưng rộng hơn, ông là biểu tượng cho hàng vạn con người đã làm những công việc thầm lặng để một chiến dịch lớn có thể đi đến thắng lợi.

Những con đường hôm nay có thể rộng hơn.

Những phương tiện hôm nay có thể hiện đại hơn.

Nhưng giá trị của sự hy sinh và lòng dũng cảm thì không bao giờ cũ.

Mỗi thế hệ đi qua đều cần nhớ rằng hòa bình không tự nhiên mà có.

Đằng sau những con đường bình yên là những con người từng mở đường giữa bom đạn.

Đằng sau những chuyến xe đi qua là những người từng đứng trước những quả bom chưa nổ.

Đằng sau chiến thắng Điện Biên Phủ là hàng vạn con người đã dành tuổi trẻ cho Tổ quốc.

Và trong số những người ấy có Cao Xuân Thọ – người đã nhiều lần được đồng đội “truy điệu sống”, nhưng vẫn trở về từ nơi hiểm nguy; người đã trực tiếp phá hơn 100 quả bom để giữ thông tuyến đường lên Điện Biên; người đội trưởng vừa chỉ huy vừa trực tiếp làm nhiệm vụ; người đã dùng lòng dũng cảm, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm để góp phần giữ vững mạch máu giao thông của chiến dịch.

Để rồi nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được trao như một sự ghi nhận đối với một cuộc đời đã dành những năm tháng đẹp nhất cho đất nước.

Câu chuyện về Cao Xuân Thọ vì thế không chỉ là câu chuyện của một người phá bom.

Đó là câu chuyện về lòng dũng cảm.

Về tình đồng đội.

Về tinh thần trách nhiệm.

Về sức mạnh của tuổi trẻ.

Và về những con người đã âm thầm mở đường cho chiến thắng.

Một con đường có thể bắt đầu từ một nhát cuốc.

Một chiến thắng có thể bắt đầu từ một quả bom được phá.

Và một trang sử hào hùng có thể được viết nên từ những con người bình dị như Cao Xuân Thọ – những người đã không ngần ngại bước vào nơi nguy hiểm nhất để giữ cho con đường của Tổ quốc luôn hướng về phía trước.