AHLLVTND Nguyễn Thi
Nguyễn Thi được biết đến với tư cách là một nhà văn nhưng ông bắt đầu sự nghiệp văn chương của mình lại bằng làm thơ. Đó là khoảng thời gian từ năm 1946 đến năm 1953, ông sáng tác được trên một trăm bài thơ và hầu hết các bài thơ đó được phổ biến rộng rãi trong quần chúng. Về sau, Nguyễn Thi tập hợp những bài thơ đó vào hai tập, trong đó đáng chú ý hơn cả là tập đầu tiên Hương đồng nội (1950). Ông ghi lại những điều tai nghe, mắt thấy bằng những câu thơ tả chân thật
Qua Đại hội Anh hùng các LLVT Giải phóng miền Nam lần thứ nhất (1965), Nguyễn Thi đã ghi dấu ấn quan trọng trong sự nghiệp văn chương của mình bằng truyện kí Người mẹ cầm súng viết về nữ anh hùng du kích Nguyễn Thị Út (Út Tịch) ở Trà Vinh. Ngay sau đó, tác phẩm được trao Giải thưởng văn nghệ Nguyễn Đình Chiểu (Giải thưởng của Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam). Ở truyện kí này, Nguyễn Thi đã thành công trong việc khắc hoạ chân dung người phụ nữ miền Nam “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” với câu nói nổi tiếng “Còn cái lai quần cũng đánh”, … Ngoài truyện kí trên, tên tuổi của ông còn gắn liền với những tác phẩm tiêu biểu khác như: Dòng kinh quê hương (tuỳ bút), Những sự tích ở đất thép (truyện kí), Mẹ vắng nhà, Những đứa con trong gia đình, Chuyện xóm tôi (truyện ngắn)…
Có thể nói, Nguyễn Thi đã làm việc không biết mệt mỏi và đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Khi cuộc tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968 diễn ra sôi nổi khắp các chiến trường Miền Nam, Nguyễn Thi đang viết dở tiểu thuyết Ở xã Trung Nghĩa và truyện kí Ước mơ của đất (viết về nữ Anh hùng Nguyễn Thị Hạnh ở Long An). Mặc dù được phân công ở lại bảo vệ doanh trại nhưng Nguyễn Thi nhất quyết xin bám theo các đơn vị chiến đấu thọc sâu vào nội thành Sài Gòn.
Để ghi nhận những đóng góp Nhà văn - Liệt sĩ Nguyễn Thi cho nền văn học nước nhà, ngày 1-9-2000, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh (về văn học nghệ thuật) cho ông với các tác phẩm viết về miền Nam yêu dấu: Người mẹ cầm súng, Trăng sáng, Đôi bạn, Ở xã Trung Nghĩa. Ngày 15-11-2011, ông được Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Tên ông (bút danh Nguyễn Thi) được đặt cho nhiều đường phố ở nhiều địa phương: Thành phố Hồ Chí Minh (tuyến đường nơi ông ngã xuống), Đà Nẵng, Quy Nhơn, Lào Cai, Nam Định... Nhà văn Nguyễn Thi đã anh dũng ngã xuống trong tư thế của một chiến sĩ Giải phóng quân cách đây năm mươi lăm năm khi ông tròn bốn mươi tuổi, khi tài năng đang độ chín./.
NGuồn: Bảo Tàng văn học Việt Nam
