AHLLVTND TRẦN VĂN LAI
Đồng chí Trần Văn Lai (tự Mai Hồng Quế, bí danh Năm U.Som) Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, trong giai đoạn 1954–1957, chiến sĩ biệt động Trần Văn Lai được lệnh ở lại hoạt động tại Sài Gòn. Thực hiện chỉ thị của Tư lệnh Quân khu Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định Trần Hải Phụng, đồng chí phải bảo đảm đủ ba yếu tố “hóa”: nghề nghiệp hóa, quần chúng hóa và hợp pháp hóa, với đầy đủ giấy tờ hợp pháp của địch, nhằm hoạt động sâu trong lòng đối phương. Trên cơ sở đó, đồng chí tiến hành trinh sát các mục tiêu
Trong quá trình đưa đón, hướng dẫn cán bộ kiểm tra chiến trường nội thành, Trần Văn Lai nhiều lần mưu trí xử lý những tình huống đặc biệt nguy hiểm. Có lần, khi đón cán bộ ta giữa lúc gặp đội tuần cảnh của địch, đồng chí đã nhanh trí đóng vai một ông chủ quát mắng người “làm công”, thậm chí tát người đồng đội để đánh lạc hướng nghi ngờ. Khi bị yêu cầu kiểm tra giấy tờ, đồng chí xuất trình giấy tờ có chữ ký và con dấu của Phủ Tổng thống, khiến tên đội trưởng tuần cảnh buộc phải chấp nhận. Sau đó, đồng chí còn khéo léo mời thuốc, mời cà phê để xoa dịu tình hình, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho cán bộ ta.
Từ năm 1962, chấp hành chỉ đạo của Bộ Chỉ huy Quân khu về xây dựng hầm chứa vũ khí chiến lược trong nội thành Sài Gòn, Trần Văn Lai một mình đào và xây dựng hệ thống hầm bí mật tại nhà riêng ở địa chỉ 287/68–70–72 Nguyễn Đình Chiểu (quận 3). Căn hầm này chứa hơn hai tấn vũ khí, bảo đảm tuyệt đối an toàn, phục vụ trực tiếp cho trận tấn công Dinh Độc Lập trong Tết Mậu Thân 1968 và một số mục tiêu trọng yếu khác. Đây cũng là nơi Đội 5 Biệt động tập kết lực lượng và xuất phát tiến công Dinh Độc Lập.
Cuối năm 1968 và đầu năm 1969, do một số cơ sở đầu não của ta bị lộ, Trần Văn Lai được chỉ thị tạm thời rút lui, tránh sự truy lùng gắt gao của địch, vốn đã treo thưởng lớn cho bất kỳ ai bắt được đồng chí. Trong bối cảnh chiến dịch bình định cấp tốc của địch diễn ra ác liệt, năm 1969 đồng chí phải dựa vào cơ sở quần chúng để ra Quảng Ngãi lánh nạn. Trong các năm 1970–1974, Trần Văn Lai hai lần bị địch bắt giam tại Quảng Ngãi. Dù phải chịu nhiều đòn tra tấn dã man, hiểm độc, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết, kiên trung, bất khuất, xứng đáng là người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975, Trần Văn Lai về công tác tại Đơn vị Tiền phương B.12, Bộ Tư lệnh Thành đội Sài Gòn – Gia Định, được giao nhiệm vụ truy quét tàn quân địch và tiếp quản nhà cửa của sĩ quan ngụy bỏ chạy. Đồng chí tiếp tục được phân công làm Trưởng ban quản lý Thương xá Tam Đa – trung tâm thương mại lớn nhất Sài Gòn lúc bấy giờ – và đã tổ chức bảo vệ, quản lý nguyên vẹn cơ sở này, bàn giao cho Sở Thương nghiệp thành phố vào năm 1976. Năm 1977, đồng chí chuyển công tác về Phòng Tổng kết Chiến tranh, Bộ Tư lệnh thành phố, đến năm 1981 thì nghỉ hưu với quân hàm Thượng úy, là thương binh hạng 1/4, tỷ lệ thương tật 81%.
Đánh giá về cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí, ông Huỳnh Văn Cang (Tư Cang), nguyên Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Thành phố Hồ Chí Minh, đã khẳng định: “Đồng chí Trần Văn Lai (Mai Hồng Quế) là một cán bộ tình báo nội thành Sài Gòn đầy dũng cảm, thành tích chất chồng, phẩm chất cao quý”. Ghi nhận những cống hiến to lớn đó, năm 2015, đúng dịp kỷ niệm 40 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đồng chí Trần Văn Lai đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân.
Nguồn: baophapluat.vn
