AHLLVTND Võ Thị Huynh - Người nữ quân y giữa lòng Tam giác sắt

Võ Thị Huynh sinh năm 1940 tại xã An Điền, vùng đất Bến Cát từng là một trong những địa bàn khốc liệt nhất của chiến trường Bình Dương. Khi còn trẻ, bà đã tham gia lực lượng du kích địa phương. Thuộc từng con đường, bờ ruộng và những lối mòn xuyên qua vùng địch kiểm soát, bà nhiều lần dẫn cán bộ vượt qua các trạm gác, đưa họ trở về căn cứ an toàn.

Tháng 6-1968, Võ Thị Huynh chính thức nhập ngũ, công tác tại bộ phận quân y của huyện Bến Cát. Công việc của bà không chỉ là băng bó vết thương. Trong điều kiện chiến trường, người quân y phải làm mọi việc: tìm kiếm thương binh, cáng người bị thương khỏi trận địa, đào hầm trú ẩn, kiếm thuốc, nấu cháo và bảo vệ bệnh xá khi địch càn quét.

Tam giác sắt Bến Cát là nơi bom đạn gần như không ngớt. Những trạm quân y thường được bố trí sâu trong lòng đất. Có căn hầm cùng lúc tiếp nhận hàng chục thương binh nhưng thuốc men, lương thực và dụng cụ y tế đều thiếu thốn. Dưới ánh đèn dầu leo lét, Võ Thị Huynh cùng đồng đội rửa vết thương, cầm máu, thay băng và chăm sóc từng người. Trên mặt đất, máy bay quần thảo; dưới hầm, các chiến sĩ quân y phải giữ im lặng, bởi chỉ một tiếng động hoặc một làn khói bếp cũng có thể làm lộ vị trí.

Trong một trận càn dữ dội, nhiều chiến sĩ bị thương nằm giữa khu vực đang bị pháo kích. Không chờ bom đạn ngớt hẳn, Võ Thị Huynh bò sát mặt đất, lần lượt tiếp cận từng người. Bà dùng chính thân mình che chắn cho thương binh, kéo họ vào nơi khuất rồi cùng đồng đội đưa xuống hầm. Mỗi lần pháo nổ, đất đá phủ lên người, bà lại nằm im trong giây lát; khi tiếng nổ vừa lắng, bà tiếp tục tiến về phía trước.

Có thời điểm đơn vị bị bao vây dài ngày, đường tiếp tế bị cắt đứt. Lương thực trong hầm cạn dần nhưng thương binh vẫn cần được ăn để hồi phục. Võ Thị Huynh lặng lẽ ra rừng tìm củ, rau và bất cứ thứ gì có thể dùng làm thức ăn. Công việc ấy kéo dài hơn một tháng. Mỗi chuyến đi đều đầy nguy hiểm vì quân địch thường phục kích quanh căn cứ, trong khi bom pháo có thể trút xuống bất cứ lúc nào. Những củ rừng ít ỏi được bà mang về, rửa sạch, nấu thành từng phần nhỏ dành trước cho những người bị thương nặng.

Nỗi đau của Võ Thị Huynh không chỉ đến từ chiến trường. Trong các năm 1967–1969 và năm 1974, bà phải chịu tám lần tang tóc: cha, anh chị em, chồng và con của bà lần lượt qua đời. Mỗi tin dữ như một vết thương không thể băng bó. Thế nhưng, sau những phút lặng người trong căn hầm, bà lại trở về bên thương binh. Bà hiểu rằng nếu mình gục xuống, những người đang nằm trước mặt có thể không còn cơ hội sống.

Từ quân y Bến Cát, bà được điều động về Cục Chính trị Quân Giải phóng miền Nam rồi công tác tại Phòng Cán bộ chính trị Miền. Ở bất kỳ nhiệm vụ nào, bà vẫn giữ sự gan dạ, tận tụy và đức hy sinh của người nữ quân y trưởng thành từ vùng đất thép.

Ngày 20-9-1971, Võ Thị Huynh được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng. Hình ảnh bà mang hộp thuốc, quàng khăn rằn và cùng đồng đội cáng thương binh sau này được đăng trên trang nhất Báo Phụ nữ Sài Gòn. Tờ báo ấy được đạo diễn Nguyễn Quế Lâm gìn giữ và trao tặng cho Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, trở thành một chứng tích về người phụ nữ từng lăn mình dưới bom đạn để giành lại sự sống cho đồng đội.

Bà Võ Thị Huynh qua đời ngày 3-1-2021. Câu chuyện về bà không chỉ nằm ở danh hiệu Anh hùng, mà còn được ghi nhớ qua những ngày tháng âm thầm dưới lòng Tam giác sắt: một hộp thuốc nhỏ, những căn hầm thiếu ánh sáng, những chuyến đi đào củ rừng và tấm lòng không bỏ lại bất cứ thương binh nào.