AHLS NGUYỄN QUỐC TRỊ – NGƯỜI CHIẾN SĨ "NHANH NHƯ SÓC, MẠNH NHƯ HỔ" DẪN ĐẦU ĐOÀN QUÂN GIẢI PHÓNG THỦ ĐÔ
ANH HÙNG LIỆT SĨ NGUYỄN QUỐC TRỊ – NGƯỜI CHIẾN SĨ "NHANH NHƯ SÓC, MẠNH NHƯ HỔ" DẪN ĐẦU ĐOÀN QUÂN GIẢI PHÓNG THỦ ĐÔ
Trong trang sử vàng của Quân đội nhân dân Việt Nam, Thượng tá, Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Quốc Trị (1921 – 1967) là một tên tuổi vô cùng lẫy lừng. Ông là một trong bốn anh hùng quân đội đầu tiên của Việt Nam được vinh danh vào tháng 5/1952. Trong bài viết trang trọng đăng trên Báo Nhân Dân thời kỳ kháng chiến, Bác Hồ đã dành những lời ngợi khen đặc biệt, khắc họa ông như hình mẫu tinh hoa của người chiến sĩ cách mạng kiên cường, dũng cảm và đức độ.
1. Ý chí quật khởi vượt ngục, phá đồn
Nguyễn Quốc Trị sinh năm 1921 tại làng Phượng Kỷ, xã Đà Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An — vùng đất hiếu học và giàu truyền thống yêu nước. Tham gia hoạt động cách mạng chống áp bức từ năm 16 tuổi, ông từng bị thực dân Pháp bắt giữ và đày sang các nhà tù lao dịch khốc liệt ở Lào khi mới tuổi 17.
Khi phát xít Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương, Nguyễn Quốc Trị đã mưu trí cùng các đồng chí tổ chức vượt ngục thành công, lập tức dấn thân vào lực lượng tự vệ vũ trang chống Nhật. Ngay trận đầu ra quân, đơn vị do ông chỉ huy đã lập chiến công vang dội khi tập kích tiêu diệt 10 tên địch, đốt cháy 5 xe quân sự. Cách mạng Tháng Tám thành công, ông xung phong tham gia vào bộ đội chủ lực, bắt đầu hành trình chinh chiến vạn dặm kéo dài từ Bình Trị Thiên đỏ lửa ra đến chiến khu Việt Bắc.
2. Sáng kiến quân sự táo bạo và những chiến công lừng lẫy
Suốt cuộc đời binh nghiệp, Anh hùng Nguyễn Quốc Trị đã tham gia đánh tổng cộng 95 trận lớn nhỏ, 5 lần bị thương nặng nhưng chưa bao giờ rời bỏ hàng ngũ chiến đấu. Tên tuổi của ông gắn liền với tư duy mưu trí, hành động "nhanh như sóc, mạnh như hổ", thể hiện qua các trận đánh điển hình:
· Trận Đồng Khuy (10/1948): Chỉ huy tiểu đội thọc sâu đánh sập lô cốt trung tâm, tiêu diệt 13 địch và thu giữ vũ khí.
· Chiến dịch Biên giới (1950): Dẫn đơn vị luồn rừng "đi tắt đón đầu", đánh tan 2 trung đội địch, góp phần chặt đứt kế hoạch của Pháp.
· Chiến dịch Trung du: Sáng tạo ra cách đưa quân leo lên mái nhà rồi đánh thốc xuống, giành chiến thắng nhanh chóng.
· Trận Gối Hạc (5/1951): Với 6 đội viên biệt động, dùng mưu mẹo đánh vòng sau lưng tiêu diệt hỏa lực, bắt sống 90 tên giặc.
3. Vị Trung đoàn trưởng dẫn đầu đoàn quân giải phóng và sự hy sinh bất tử
Ngày 10 tháng 10 năm 1954, trên cương vị Trung đoàn trưởng Trung đoàn Thủ đô, ông vinh dự dẫn đầu đoàn quân tiên phong tiếp quản Hà Nội. Năm 1967, khi đang là Hiệu trưởng Trường Quân sự Quân khu 4, ông anh dũng hy sinh khi đang chỉ đạo bộ đội tại quê hương Nghệ An.
Tri ân công lao to lớn, tên ông được đặt cho một tuyến phố tại quận Cầu Giấy, Hà Nội, và các thông tin chi tiết về cuộc đời ông hiện được trân trọng trưng bày tại Báo Quân đội nhân dân và quê nhà
