AHLS NGUYỄN VĂN TRỖI: NGƯỜI CON ĐẤT QUẢNG VÀ LỜI HÔ BẤT TỬ TẠI PHÁP TRƯỜNG [Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng]

Trong dòng chảy hào hùng của lịch sử dân tộc, có những cái tên đã trở thành biểu tượng cho lòng yêu nước và ý chí quật cường của tuổi trẻ. Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi chính là một biểu tượng như thế – người thợ điện bình thường đã bước vào huyền thoại bằng tinh thần thép và trái tim rực lửa cách mạng.

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1/2/1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Sinh ra trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng trên mảnh đất miền Trung gian khó nhưng kiên cường, ngay từ nhỏ, anh đã thấm nhuần nỗi đau mất nước và ý chí tự lập.

Năm 1954, sau hiệp định Giơ-ne-vơ, anh vào Sài Gòn sinh sống. Tại đây, anh làm thợ điện ở nhà máy điện Chợ Quán. Chính môi trường làm việc của giai cấp công nhân và sự chứng kiến trực tiếp ách áp bức của chế độ Mỹ - Diệm đã hun đúc trong anh quyết tâm dấn thân vào con đường giải phóng dân tộc.

Năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi chính thức trở thành chiến sĩ biệt động thuộc đơn vị 65 b, cánh quân sự vùng Sài Gòn - Gia Định. Với bí danh tư Trỗi, anh hoạt động bí mật ngay trong lòng địch, kết hợp giữa công việc của một người thợ điện và nhiệm vụ của một chiến sĩ biệt động thành sắc sảo.

Chiến công ghi dấu ấn lịch sử: Tháng 5/1964, khi nhận được thông tin Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sẽ đến Sài Gòn để thị sát tình hình chiến tranh, Nguyễn Văn Trỗi đã tình nguyện nhận nhiệm vụ tiêu diệt phái đoàn này.

Kế hoạch được vạch ra là đặt mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi nối liền sân bay Tân Sơn Nhất với trung tâm Sài Gòn) – nơi đoàn xe của McNamara bắt buộc phải đi qua. Đây là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm nhưng anh đã thực hiện với tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Vào đêm 9/5/1964, khi đang chuẩn bị cài đặt mìn, anh không may bị địch phát hiện và bắt giữ. Trong suốt 5 tháng bị giam cầm, kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn từ tra tấn dã man đến dụ dỗ ngon ngọt nhưng đều thất bại trước bản lĩnh của người chiến sĩ trẻ. Anh nhất quyết không khai báo nửa lời để bảo vệ tổ chức và đồng đội.

Ngày 15/10/1964, chính quyền Sài Gòn đưa anh đi hành quyết tại vườn rau nhà lao Chí Hòa. Tại pháp trường, anh đã biến nơi hành hình thành đài sen rực rỡ:

• Khước từ bịt mắt: Anh muốn nhìn thấy mảnh đất quê hương thân yêu lần cuối.

Chín phút tại pháp trường của anh đã trở thành "chín phút làm nên lịch sử", làm chấn động dư luận thế giới và trở thành lời hối thúc hàng triệu thanh niên miền Bắc "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".

Anh hy sinh khi mới 24 tuổi, để lại người vợ trẻ mới cưới là chị Phan Thị Quyên. Sự hy sinh của anh không chỉ là một mất mát mà là một ngọn đuốc thắp sáng phong trào đấu tranh trên toàn thế giới.

Tên tuổi của anh không chỉ gắn liền với những con đường, ngôi trường tại Việt Nam mà còn vươn ra tầm quốc tế. Tại Cuba, một sân vận động lớn và nhiều trường học đã mang tên Nguyễn Văn Trỗi như một minh chứng cho tinh thần quốc tế cao cả. Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi đã sống một cuộc đời rực rỡ và hy sinh vì một lý tưởng cao đẹp nhất. Tinh thần của anh vẫn mãi là kim chỉ nam cho thế hệ trẻ hôm nay về lòng yêu nước, sự tận tâm và khát vọng cống hiến cho hòa bình, độc lập của dân tộc. "Có những phút làm nên lịch sử Có cái chết hóa thành bất tử Có những lời hơn mọi bài ca Có con người như chân lý sinh ra..." — (Tố Hữu)