AHLS Tô Vĩnh Diện
Trong bản hùng ca của chiến dịch Điện Biên Phủ, bên cạnh những tên tuổi như Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn…, cái tên Tô Vĩnh Diện luôn được nhắc đến như biểu tượng của ý chí quyết thắng và sự hy sinh cao cả vì Tổ quốc.
1. Người chiến sĩ xuất thân từ ruộng đồng Thanh Hoá
Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá. Gia đình nghèo, tuổi thơ lam lũ nhưng ông sớm nuôi chí theo cách mạng để góp sức đánh đuổi thực dân, giành lại độc lập.
Năm 1950, ông tham gia Quân đội Nhân dân Việt Nam, trở thành chiến sĩ của Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367 – đơn vị pháo cao xạ nổi tiếng.
Từ những ngày đầu nhập ngũ, Tô Vĩnh Diện đã được đồng đội quý mến bởi tính tình hiền lành, kỷ luật, luôn nhận phần khó về mình và đặc biệt là tinh thần quyết tâm trong nhiệm vụ kéo pháo, bảo vệ pháo.
2. Chiến dịch Điện Biên Phủ và nhiệm vụ kéo pháo đầy gian khổ
Đầu năm 1954, quân ta bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ. Để tiêu diệt tập đoàn cứ điểm của Pháp, Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định đưa pháo cao xạ và pháo lớn vào trận địa.
Con đường kéo pháo hiểm trở, dốc đứng, trơn trượt, đất đá lở bất cứ lúc nào. Những khẩu pháo 2–3 tấn phải được kéo bằng tay, bằng dây tời, bằng sức người.
Trong đội hình kéo pháo ấy, Tô Vĩnh Diện là khẩu đội phó, phụ trách an toàn của khẩu pháo 37mm.
3. Khoảnh khắc không thể quên – hy sinh để giữ pháo
Ngày 1/2/1954, trong lúc đơn vị kéo pháo xuống khỏi trận địa theo lệnh mới, con đường nhỏ bất ngờ sụt lở. Khẩu pháo nặng hàng tấn lao nhanh xuống dốc, đe dọa tính mạng cả đơn vị và có thể khiến kế hoạch tác chiến bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trong giây phút hiểm nguy, Tô Vĩnh Diện không do dự. Ông lao mình vào bánh pháo, lấy thân mình chèn pháo, chặn đà trượt của khẩu pháo đang lao xuống.
Đồng đội hô hoán cứu nhưng đã quá muộn. Anh hy sinh, nhưng khẩu pháo được giữ vững, tiếp tục vào trận địa và lập công trong chiến dịch.
Hình ảnh người chiến sĩ ngã xuống dưới bánh pháo mà vẫn giữ nụ cười bình thản đã trở thành biểu tượng bi tráng của Điện Biên Phủ.
4. Tên tuổi còn mãi với chiến thắng Điện Biên Phủ
Tô Vĩnh Diện được Nhà nước truy tặng:
Danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân
Huân chương Quân công hạng Nhì
Tên anh được đặt cho nhiều con đường, trường học, công trình; hành động “lấy thân mình chèn pháo” trở thành minh chứng sáng ngời cho tinh thần “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”.
