Ai nhanh hơn thì người đó sống
Tối 18/12/2025, em cùng bạn đến nhà ông Nguyễn Huệ (sinh ngày 12/12/1950) để thực hiện buổi phỏng vấn về những năm tháng ông tham gia kháng chiến chống Mỹ. Căn nhà nhỏ đơn sơ, nhưng câu chuyện ông kể lại khiến chúng em lặng người.
Khi được hỏi về thời điểm nhập ngũ, ông chậm rãi nói:
“Ông nhập ngũ ngày 29/12/1969, lúc đó mới 22 tuổi. Trước khi đi bộ đội, ông học ở Trường Bưu điện Hà Nam, sau đó nhận công tác tại Quảng Bình cũ.”
Ông kể rằng tháng 2 năm 1970, ông cùng đơn vị hành quân từ Mai Thủy, Lệ Thủy đến Cự Nẫm để vào chiến trường. Cuộc hành quân kéo dài hai tháng dọc theo dãy Trường Sơn. Ông chỉ nói gọn một từ: “khổ”.
Suốt hai tháng trời, các chiến sĩ không có cơm ăn, không có nước uống, phải nhịn đói, có lúc buộc phải bắn trâu bò của dân để ăn cho có sức tiếp tục hành quân. Ban đêm, mọi người mắc võng trên cây để ngủ, nhưng khi bị lộ thì phải đào hầm trú ẩn, sống chung với mối và các loài côn trùng rừng.
Khi nhắc đến kỷ niệm với đồng đội, giọng ông trầm xuống. Ông kể có một lần địch vây hãm, ông cùng một đồng đội phải luồn rừng chạy trốn suốt hai ngày hai đêm không có cơm nước. Vì quá khát, ban đêm thấy khe nước liền uống tạm. Sáng ra mới biết đó là nước bùn nơi trâu bò thường đi qua.
Hai ngày mất liên lạc, ông cứ nghĩ mình sẽ không thể trở về. Nhưng may mắn thay, hai anh em vẫn tìm được đường về đơn vị. Tuy nhiên, đơn vị khi ấy đã hy sinh gần hết, từ 50–60 người chỉ còn lại khoảng 20 đồng chí.
Em hỏi ông về những lần trực tiếp chiến đấu. Ông nói rằng mình đã 2–3 lần đối mặt với địch, “ai nhanh hơn thì người đó sống”. Ông nhớ nhất trận đánh tháng 4 năm 1970, khi đơn vị giải phóng xã Salavan (Lào). Trong một lần tuần tra, ông bất ngờ gặp địch, liền dùng B40 bắn trúng, nhưng sau đó bị địch bao vây. Rất may, nhờ hỏa lực chi viện, ông có cơ hội luồn xuống phía dưới và thoát ra khỏi vòng vây.
Từ năm 1970 đến 1973, ông hoạt động trong Đoàn 559, làm nhiệm vụ bảo vệ đường mòn Hồ Chí Minh, vận chuyển lương thực và vũ khí chi viện cho miền Nam. Năm 1973, ông bị thương và được chuyển ra Bắc an dưỡng. Sau đó, ông được kết nạp vào Đảng và được giao nhiệm vụ Trung đội trưởng.
Buổi phỏng vấn kết thúc, em ra về mà lòng vẫn còn xúc động. Câu chuyện của ông Nguyễn Huệ giúp em hiểu hơn về sự gian khổ, hy sinh và lòng dũng cảm của thế hệ cha anh, những con người đã đánh đổi tuổi trẻ và sinh mạng để đất nước có được hòa bình hôm nay.
