AI NHỚ NHỮNG NGƯỜI LÍNH VÔ DANH

Không phải người lính nào cũng có tên trong sách.

Có những người ngã xuống ở một góc rừng, một khe núi, một đoạn biên cương rất xa. Không ai kịp ghi chép đầy đủ. Không ai biết chính xác họ đã hy sinh lúc nào.

Ông Bùi Văn Chốn đã chứng kiến những cái chết như thế.

Có đồng đội chỉ được gọi bằng biệt danh. Có người chỉ biết quê chung chung. Có người chưa kịp nói rõ tên đầy đủ.

Sau trận đánh, họ được chôn cất tạm. Đánh dấu bằng những dấu hiệu rất đơn sơ. Rồi chiến tranh tiếp diễn. Địa hình thay đổi. Dấu vết mờ dần.

Ai nhớ họ?

Ông Chốn nói:
“Chúng tôi nhớ. Nhưng ký ức của chúng tôi cũng sẽ mất đi theo thời gian.”

Những người lính vô danh không cần được gọi là anh hùng. Nhưng họ cần được nhớ là đã từng tồn tại.

Và đó chính là trách nhiệm của người ở lại – kể lại, ghi lại, nhắc lại, để lịch sử không chỉ là những con số khô khan, mà là những con người cụ thể đã từng sống, từng hy sinh.