ại tá phi công Nguyễn Thành Trung nói cuộc đời ông, điều trọn vẹn nhất là Sài Gòn giải phóng mà không đổ nát, đó cũng là thời khắc ông được đoàn tụ gia đình.

Tròn 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Đại tá phi công huyền thoại Nguyễn Thành Trung bước vào tuổi 80.

“Tôi không làm gì to tát, nhưng tôi muốn làm điều gì người khác không làm được”, ông mở đầu câu chuyện với phóng viên Báo Điện tử VTC News.

- 50 năm non sông liền một dải, bước vào tuổi 80, ông thấy mình đã hoàn thành sứ mệnh, có thể thong dong nhẹ bước cuối cuộc đời chưa?

10 năm trước, hồi 70, xa đường bay là tôi thấy mình trở thành ông già rồi. 10 năm nay, tôi cũng ngồi tính sổ lại, xem đã làm được những gì cho đất nước mình và ghi lại những gì mình chưa làm được.

Ngồi tính toán, tôi thấy phần làm được, đóng góp cũng nhiều. Nhưng phần mình ước mơ mà chưa làm được, chưa có cơ hội làm cũng không ít. Tính ra một nửa mong muốn tôi đã làm được nửa còn lại thì dang dở.

Mà đời người phải có cái được cái mất, đâu thể cái gì muốn cũng có được và làm được. Có điều mình không làm được, có điều chưa làm được và có điều chẳng bao giờ làm được. Nhưng tôi luôn tin bạn bè, đồng đội và thế hệ sau, sẽ thay tôi làm tiếp những điều tôi chưa làm được.

Những việc thời chúng tôi không hoặc chưa làm được thì dần dần có lớp trẻ tiếp thu, thay thế. Niềm tin đó làm tôi hạnh phúc, cuộc đời như thế, cứ nối tiếp nhau.

Riêng với nghiệp bay, phải nói là tôi hài lòng. Hài lòng nhất là lớp trẻ bây giờ rất thông minh, cần mẫn và nhạy bén, tiếp thu khoa học – công nghệ tốt. Lớp phi công trẻ hiện nay rất giỏi, máy bay mới, hiện đại nhất các cháu đều làm chủ một cách tự tin. Nhiều học trò của tôi đang là phi công chủ lực của Việt Nam hiện giờ.

Con tôi cũng nối nghiệp bay, đó cũng là điều đặc biệt với tôi.

- Để trở thành phi công trong lòng địch không dễ, nhất là với con của một chiến sĩ cách mạng, phải sống giấu mình tuyệt đối?

Dưới thời Ngô Đình Diệm, người ta loại ngay phi công quê Bến Tre. Khi 10 tuổi, tôi đã được má đổi tên đổi họ, làm lý lịch mới, nhưng vẫn là quê Bến Tre, nên không chắc là mình được chọn.

Sau đó, tôi được nhận khi tình nguyện vào phi công.

Còn trình độ, sức khỏe, thể trạng,... đảm bảo tiêu chuẩn của phi công chỉ là kỹ thuật thôi. Tôi đam mê, quyết tâm, nên yêu cầu gì, khó đến đâu tôi cũng cố gắng để thực hiện cho được, cho giỏi. Những ải khó nhất tôi đều qua dễ dàng; máy bay nào khi tiếp xúc là tôi bay được.

Trở thành phi công rồi, tôi lại muốn phải là phi công có hạng. Mình là phi công giỏi mới làm được điều khác thường mà những người khác không làm được.

Nhiều khi nghĩ lại, thấy cuộc đời như lập trình sẵn, ước mơ thôi thúc, rồi công việc đến với mình. Những điều chứng kiến từ nhỏ, đến lớn, tôi lại trực tiếp đối diện, phải học và phải làm.

- Học tập và làm việc trong lòng địch, ông làm thế nào để qua được tai mắt kẻ thù?

Việc này phải khẳng định là tôi làm tròn, không có sơ hở suốt năm tháng chiến tranh sống, học tập, làm việc trong lòng địch. Cái khó nhất phải trải qua thường xuyên là trả lời vì sao tôi không có cha, tôi biết gì về cha mình.

Tôi sinh năm 1945, nhưng khai sinh ghi là 1947. Hồi 10 tuổi, tôi được má làm lại khai sinh mới nhỏ hơn 2 tuổi với bản lý lịch chỉ một mẹ một con, không còn thông tin về cha - một cán bộ cách mạng, và các anh em tôi nữa. Lý lịch như vậy, cứ bám vào đó mà khai, mà sống, trước sau không sai. Nói vậy chứ tôi cũng phải đối diện với rất nhiều đợt kiểm tra về lý lịch, quê hương.

Họ cứ hỏi, cứ tra, tôi nhất quán câu trả lời, thành máy rồi, cứ bấm là máy chạy thôi (cười). Cách trả lời làm sao để người ta tin, không nghi ngờ gì thì tôi đã được chuẩn bị từ khi cha mẹ thay đổi khai sinh.

Thời chiến mà. Tôi chỉ có quyền nghĩ việc riêng vào những lúc một mình, khi thật thảnh thơi. Còn thực tế mình luôn phải đối phó với nhiều thứ, thời gian và hoàn cảnh không cho phép nghĩ những chuyện khác nhiều đâu.

- Khi được tổ chức quyết định việc ném bom vào Dinh Độc Lập, ông cảm thấy thế nào?

Ở thời điểm đó, tôi nghĩ đây là việc làm đúng, không thể là việc nào khác cả.

Ném bom vào đầu não tổng hành dinh của chính quyền Việt Nam Cộng hoà, đầu não sứ quán Mỹ là ý tưởng, ước muốn thôi thúc từ lúc tôi chạm tay vào giấc mơ phi công. Tôi nung nấu sớm thực hiện và thực hiện cho được. Cho nên khi được giao nhiệm vụ thì điều đầu tiên tôi nghĩ đây là cơ hội, và tôi không làm thì không ai có thể làm.

- Ông đã thực hiện ra sao? Cú lừa bay về Sài Gòn của ông nếu thất bại sẽ thế nào?

Nhiều người sau này vẫn nghĩ tôi tách đoàn trên trời, tức khi máy bay đã cất cánh. Không phải, tôi tách đoàn từ dưới đất. Để làm việc này, tôi phải tính toán lắm, nếu trót lọt thì không nói, nhưng không may lệch đi, thì những tình huống tiếp theo sẽ thế nào.

Sáng 8/4/1975, tôi nhận lệnh xuất kích từ sân bay Biên Hòa, lái máy bay F5-E ném bom ở Phan Thiết.

Tôi nghĩ đây là cơ hội để tôi làm tròn nhiệm vụ Đảng và nhân dân giao phó. Tôi quyết định trong chớp nhoáng là tách phi đội.

Theo quy định, máy bay sau phải cất cánh theo máy bay trước 5 giây, tối đa là 10 giây. Tôi đã dùng 10 giây này để đánh lạc hướng phi tuần trưởng, đài quan sát mặt đất.

Cất cánh, tôi không nhập đội bay đi Phan Thiết mà bay ngược về Sài Gòn, mang 4 trái bom hướng đến Dinh Độc Lập. Tôi tính ném 2 trái bom xuống Dinh Độc Lập và 2 trái “dành” cho Đại sứ quán Mỹ.

Tuy nhiên, 2 trái bom đầu tiên không trúng mục tiêu. Khi quay lại xem, tôi thấy “trật rồi” và tiếp tục dùng 2 trái còn lại ném.

Ném xong, tôi bay qua bay lại 2-3 vòng xem chắc đúng mục tiêu. Lúc này lại nghĩ có cái gì phải xài cái đó, tôi vòng tới kho xăng Nhà Bè, bắn tiếp 300 viên đạn 120 ly còn trên máy bay. Xong tôi bay ra Phước Long.

- Lúc đó ông có nghĩ phương án bị máy bay săn đuổi, hay bị bắn từ dưới đất lên?

Máy bay F5 tôi lái thời điểm đó là máy bay chiến đấu tối tân của Mỹ, không loại nào đuổi kịp. Mà nếu bị đuổi, cũng chỉ có F5 mới đủ khả năng. Người lái cũng là những người cùng phi đội, khả năng của từng người tôi đã biết vì cùng học, cùng bay, cùng làm việc.

Tôi tự tin không ai đuổi nổi. Chưa kể vì có chuẩn bị nên nếu tôi bay lắt léo thì không ai đuổi được. Có đuổi thì từ lúc nhận lệnh, họ bay theo, tôi đã làm xong nhiệm vụ rồi.

Tôi cũng nghiên cứu kỹ các ụ phòng không xung quanh Dinh Độc Lập trước khi thực hiện nhiệm vụ. Tôi thuộc từng ụ phòng không, đặt góc nào, bắn được máy bay nào và “chấp hết”. Ngay cả pháo cao xạ bắn cũng không ăn thua.

Đến bây giờ sau 50 năm, nghĩ lại sự kiện sáng 8/4, tôi vẫn nhớ từng hình ảnh, suy nghĩ lướt qua đầu mình chớp nhoáng. Trong tất cả các tình huống, tôi đều hành động nhanh. Tất nhiên các hành động tôi thực hiện đều có chuẩn bị kỹ càng chứ không phải làm liều.

- Điều làm ông lo nhất khi ném bom Dinh Độc Lập là gì?

Dinh Độc Lập cách chợ Bến Thành vài trăm mét, nên tôi rất lo ném sai vị trí. Tôi tính toán rất kỹ, xem đi xem lại nhiều lần vẫn lo lỡ ném ra ngoài. Cũng may những lo lắng của tôi không xảy ra.

- Khi hạ cánh xuống sân bay Phước Long, cảm giác của ông ra sao?

Hạ cánh ở Phước Long, tôi thở phào. Sống rồi. Có lẽ đây là những giờ bay hạnh phúc nhất. Hạnh phúc hơn là gặp đồng chí, đồng đội ở sân bay đã giải phóng.

Lúc đánh, tôi cũng nghĩ sẽ đi đâu, vì khu vực miền Nam không còn sân bay nào hạ cánh được, phải ra tới Đà Nẵng. Nhưng nếu bay tới Đà Nẵng thì quá nguy hiểm.

Nhảy dù là bài cuối phải làm. Với tôi, đánh là phải về, phải mang máy bay về.

Không ai ngờ tôi hạ cánh ở sân bay Phước Long với đường băng chỉ có 1.000m, trong khi F5-E phải hạ cánh với đường băng 3.000m, lại nằm ở địa điểm khó như vậy. Thậm chí phi công Sài Gòn cứ hỏi bên Singapore, Thái Lan xem tôi có bay sang không.