Ấm áp tình quân dân nơi đất lửa

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, chiến trường Khu 5 (bao gồm các tỉnh duyên hải miền Trung và Tây Nguyên) là một trong những nơi đối đầu quyết liệt và gian khổ nhất. Đầu năm 1963, khi Mỹ - Ngụy đẩy mạnh chiến lược "Chiến tranh đặc biệt", Khu 5 trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt. Nhiều vùng đất rơi vào cảnh “trắng đất, trắng dân” do địch lập các khu dồn dân và càn quét liên tục. Giữa thời điểm hoa lửa ngút trời ấy, đồng chí Đoàn Khuê – một người con ưu tú của đất lửa Quảng Trị – được điều động từ Quân khu 4 vào làm Phó Chính ủy kiêm Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 5. Câu chuyện về lòng kiên trung và tư duy sâu sát thực tế của ông tại chiến trường này đã trở thành một dấu ấn sâu đậm trong lòng đồng đội.

Khi vừa đặt chân đến Khu 5, đối mặt với tình thế gian nan khi cơ sở cách mạng bị đánh phá phong tỏa, lòng dân hoang mang, Đại tướng Đoàn Khuê (lúc bấy giờ là một cán bộ chỉ huy trẻ tuổi nhưng dày dạn kinh nghiệm) đã nhận định: Muốn đánh thắng địch thì bộ đội và cán bộ phải bám được đất, bám được dân. Ông không chọn ngồi ở căn cứ an toàn mà chủ động cùng các đoàn công tác lặn lội xuống tận những vùng sâu, vùng xa, sát cánh cùng các chiến sĩ và đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Trong một đợt càn quét lớn của địch nhằm cắt đứt đường tiếp tế của ta, đơn vị tiền phương rơi vào tình trạng thiếu lương thực trầm trọng, chỉ còn củ mài và rau rừng qua bữa, trong khi bom đạn dội xuống ngày đêm không ngớt. Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, đồng chí Đoàn Khuê đã đến tận hầm hào của các chiến sĩ. Ông không dùng những lý luận đao to búa lớn để động viên, mà bằng sự thấu hiểu sâu sắc, ông cùng ăn củ mài, cùng chia nhau từng ngụm nước suối và kể cho các chiến sĩ nghe về quê hương Quảng Trị, về những ngày gian khổ trong nhà tù phong kiến mà ông từng trải qua nhưng vẫn giữ vững khí tiết.

Sự hiện diện của người chỉ huy cao cấp ngay tại trận tuyến, bình tĩnh bẻ đôi củ sắn sượng sùng cùng người lính dưới làn mưa bom, đã truyền đi một luồng sức mạnh tinh thần vô giá. Giữa bom đạn rầm trời, tiếng cười và sự lạc quan của ông đã xua tan đi nỗi sợ hãi và mệt mỏi của những người lính trẻ. Ông nhắc nhở các chiến sĩ rằng: "Đất của ta, dân của ta thì ta phải giữ. Địch mạnh bằng súng đạn nhưng ta mạnh bằng lòng dân."

Nhờ tinh thần "bám thắt lưng địch mà đánh" và sự kiên trì bám trụ bám dân do ông và bộ chỉ huy Quân khu vạch ra, quân và dân Khu 5 đã từng bước đập tan các cuộc càn quét, giữ vững vùng giải phóng, mở đường cho những chiến thắng vang dội sau này như Ba Gia, Vạn Tường. Hình ảnh người cán bộ chính trị Đoàn Khuê da sạm đen vì nắng gió chiến trường, đi dép cao su, vai đeo balô cùng hành quân với chiến sĩ qua những cánh rừng cháy sém đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ về tình đồng đội, tình quân dân trong thời kỳ hoa lửa đầy bi tráng.