Âm mưu của Mỹ, Pháp và tay sai
Cách Mạng
Lịch sử Đảng bộ Hải Phòng ghi lại sau khi rời bỏ Hà Nội, một số đơn vị Pháp được hồi hương, một số vào miền Nam Việt Nam hoặc nhập quân đội ở Bắc Phi. Còn lại lực lượng khá mạnh vẫn ở lại Hải Phòng. Ngoài Pháp và tay sai, Mỹ còn đưa 200 phi công, nhân viên đến sân bay Cát Bi, điều tàu chiến cập cảng Hải Phòng để đưa binh lính, người di cư, vũ khí, hàng hóa vào Nam.
Mỹ, Pháp và tay sai liên tục vi phạm hiệp định Geneve bằng cách vây bắt lính, cướp tài sản, tuyên truyền xuyên tạc chính sách của Chính phủ Việt Nam. Hàng loạt đảng phái, tổ chức tay sai được dựng lên như Đại Việt, Năm Sao Trắng, Hoa Kiều Cứu Quốc... Chúng đặt loa phóng thanh, vẽ khẩu hiệu, băng rôn khắp các phố nói xấu Chính phủ Việt Nam để người dân nghi ngờ, nhất là những gia đình có người làm việc cho Pháp, giáo dân.
Mỹ đưa Ngô Đình Diệm từ Washington về Sài Gòn chuẩn bị lập chính quyền mới, cung cấp hàng triệu đồng Đông Dương để triển khai các hoạt động di dân. Tháng 8/1954, chúng lập Ủy ban Di cư miền Duyên Hải, trụ sở đặt tại Hải Phòng, phát lệnh di cư đến các nhà máy, công sở và tổ chức điểm ghi tên ở khu đông dân cư. Ai không đăng ký di dân sẽ bị tụi lưu manh đến nhà đe dọa phá phách, hoặc bị chủ nhà máy, công sở đuổi việc.
Trường học, đình chùa, thậm chí cả nhà dân được trưng dụng thành trại di dân. Binh lính dựng lều bạt, chen chúc nhau ở khu vườn hoa, kéo dài từ cổng cảng đến Nhà hát Lớn. Tháng 8/1954, Ngô Đình Diệm, khi đó là thủ tướng của chính phủ Bảo Đại trực tiếp ra Bắc đôn đốc di cư, thăm trại ở trường Ngô Quyền với hứa hẹn cuộc sống giàu có, sung túc trong Nam.
Muốn biến Hải Phòng là thành đô thị "chết", Mỹ và Pháp hối hả vận chuyển máy móc, nguyên liệu vào Nam, triệt tiêu mọi cơ sở vật chất kỹ thuật nơi này. Hồ sơ, tài liệu, tài sản ở các nhà máy nước, điện, nhà thương, bưu điện, cảng... được chuyển đi. Các nhà tư sản công thương nghiệp cũng bị ép phải di chuyển theo. Cái gì không mang theo được thì bị phá hủy, dùng vũ lực đàn áp nếu có chống cự.
Cửa ô ra vào thành phố bị kiểm soát nghiêm ngặt hòng ngăn chặn giao lưu kinh tế với vùng giải phóng. Đời sống của người dân nội thành chật vật khi Pháp chỉ cho gạo trong Nam ra và tăng thuế môn bài, thuế cư trú. Các hãng buôn đóng cửa hoặc buôn bán cầm chừng. Xưởng sản xuất bị tháo dỡ máy móc khiến hàng chục nghìn công nhân thất nghiệp.
Tại cảng, Pháp, Mỹ và tay sai lén lút chuyển đi nhiều loại hàng hóa tốt, đặt chướng ngại vật ở các kho bãi, cầu tàu, làm hải đồ giả để tê liệt tuyến hàng hải. Thống kê từ ngày ký kết hiệp định Geneve đến hết năm 1954, tại Hải Phòng, Pháp và các tổ chức phản động đã vi phạm 217 lần thỏa thuận, bắt 1.672 người, giết 9 người. Riêng tháng 3/1955, chúng bắt giữ 318 người, giết hại 13 người.
