An Dương Vương xây thành Cổ Loa và bi kịch nỏ thần
Bối cảnh: Thế kỷ III TCN, Thục Phán hợp nhất tộc Âu Việt và Lạc Việt, xưng là An Dương Vương, đặt quốc hiệu Âu Lạc. Ông quyết định chuyển kinh đô từ vùng núi Nghĩa Lĩnh xuống vùng đồng bằng Loa Thành (Đông Anh, Hà Nội ngày nay).
Diễn biến: Khi xây thành, cứ đắp xong lại đổ. Nhà vương lập đàn cầu đảo, được thần Kim Quy hiện lên giúp đỡ, bò quanh vòng thành để nhà vua đào hào đắp lũy theo dấu chân, từ đó thành mới đứng vững. Thần còn tặng chiếc vuốt làm lẫy nỏ (Nỏ Liên Châu - bắn một phát ra nhiều mũi tên). Triệu Đà (vua nước Nam Việt) nhiều lần mang quân sang đánh nhưng đều thảm bại trước nỏ thần. Đà đổi kế, cầu hôn công chúa Mị Châu cho con trai mình là Trọng Thủy. Trọng Thủy lén tráo mất lẫy thần rồi trốn về nước. Triệu Đà lập tức phát binh. An Dương Vương cậy có nỏ thần nên thản nhiên đánh cờ, đến khi lâm trận bắn không ra tên mới ôm Mị Châu chạy về phương Nam. Đến bờ biển Diễn Châu (Nghệ An), thần Kim Quy hiện lên nói: "Kẻ cưỡi sau ngựa chính là giặc đó!". Vua tuốt gươm chém Mị Châu rồi đi xuống biển.
Ý nghĩa: Phản ánh thành tựu kỹ thuật quân sự (kiến trúc thành ốc 9 vòng và nỏ liên châu là có thật qua khảo cổ) nhưng để lại bài học xương máu về sự mất cảnh giác chiến lược.
Nguồn chính sử: Đại Việt sử ký toàn thư (Kỷ Hồng Bàng thị - An Dương Vương).
