Anh Cả Của Quân Đội

THỜI HOA LỬA – ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP

“TƯỚNG CỦA CÁC TƯỚNG, CHÍNH ỦY CỦA CÁC CHÍNH ỦY”

Có những vị tướng được sinh ra trong những học viện quân sự danh tiếng.

Có những người trưởng thành qua những cuộc chiến tranh kéo dài hàng chục năm.

Nhưng cũng có một vị tướng gần như bước vào chiến tranh từ con số không, rồi từng bước xây dựng một đội quân từ những người dân bình thường thành một lực lượng có khả năng đánh bại những đạo quân hùng mạnh hơn mình rất nhiều.

Đó là Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Khi nhắc đến ông, người ta thường gọi bằng nhiều cái tên:

“Người Anh Cả của Quân đội Nhân dân Việt Nam.”

“Tướng của các tướng.”

Và có người gọi ông bằng một cách rất đặc biệt:

“Chính ủy của các chính ủy.”

Những danh xưng ấy không phải tự nhiên mà có.

Bởi cuộc đời Võ Nguyên Giáp gần như gắn liền với lịch sử hình thành và trưởng thành của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Tôi từng tự hỏi:

Một người chưa từng học qua trường võ bị chính quy, làm thế nào có thể trở thành một trong những nhà cầm quân nổi bật của thế kỷ XX?

Câu trả lời có lẽ nằm ở chính cuộc đời ông.

Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911, tại Lộc Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình.

Thuở trẻ, ông theo học và hoạt động cách mạng.

Ông từng làm nghề dạy học, viết báo, nghiên cứu lịch sử.

Những điều tưởng như chẳng liên quan đến chiến tranh ấy lại trở thành nền tảng quan trọng cho tư duy quân sự của ông.

Bởi muốn đánh một cuộc chiến, trước hết phải hiểu con người.

Phải hiểu lịch sử.

Phải hiểu xã hội.

Và phải hiểu rằng sức mạnh của một đất nước không chỉ nằm trong súng đạn.

Năm 1944, dưới sự chỉ đạo của lãnh tụ Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Chỉ có 34 chiến sĩ.

Vũ khí còn thiếu thốn.

Điều kiện vô cùng khó khăn.

Nhưng đó là hạt giống đầu tiên của một quân đội sau này trở thành lực lượng nòng cốt bảo vệ đất nước.

Ngày ấy, có lẽ chẳng ai tưởng tượng được rằng đội quân nhỏ bé ấy sẽ đi qua những chiến trường khốc liệt nhất và đối đầu với những đội quân được trang bị hiện đại.

Nhưng Võ Nguyên Giáp hiểu một điều:

Quân đội trước hết phải có niềm tin.

Có tổ chức.

Có kỷ luật.

Và quan trọng nhất là phải dựa vào nhân dân.

Rồi cuộc kháng chiến chống Pháp bắt đầu.

Từ những trận đánh nhỏ, lực lượng Việt Minh từng bước trưởng thành.

Võ Nguyên Giáp cũng trưởng thành theo từng chiến dịch.

Ông không chỉ học cách đánh trận.

Ông học cách xây dựng một đội quân.

Học cách tổ chức hậu cần.

Học cách phối hợp giữa chiến trường và hậu phương.

Học cách biến một đất nước nghèo thành một hậu phương đủ sức nuôi dưỡng một cuộc chiến tranh lâu dài.

Và rồi đến năm 1954.

Điện Biên Phủ.

Cái tên ấy đã trở thành một phần của lịch sử thế giới.

Quân Pháp xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ với niềm tin rằng đây sẽ là một pháo đài không thể bị đánh bại.

Quân đội Việt Minh bao vây.

Pháo được kéo qua núi.

Lương thực được vận chuyển bằng những phương tiện thô sơ.

Hàng vạn dân công, bộ đội, thanh niên xung phong ngày đêm phục vụ chiến trường.

Ban đầu, phương án tác chiến được xác định theo hướng “đánh nhanh, giải quyết nhanh”.

Nhưng khi tình hình thực tế cho thấy phương án đó không bảo đảm chắc thắng, Võ Nguyên Giáp đã đưa ra một quyết định cực kỳ khó khăn.

Thay đổi phương châm tác chiến.

Chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Pháo được kéo ra.

Bộ đội tiếp tục đào hào.

Trận đánh được chuẩn bị lại từ đầu.

Đó không phải là một quyết định dễ dàng.

Bởi thay đổi phương án đồng nghĩa với việc chấp nhận kéo dài chiến dịch, tăng thêm khó khăn và thử thách.

Nhưng người chỉ huy phải hiểu một điều:

Mục tiêu không phải là đánh nhanh.

Mục tiêu là chiến thắng.

Và cuối cùng, ngày 7 tháng 5 năm 1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ sụp đổ.

Tướng De Castries cùng bộ chỉ huy bị bắt.

Một đội quân thuộc một cường quốc thực dân phải đầu hàng.

Điện Biên Phủ trở thành chiến thắng mang tầm vóc quốc tế.

Nhưng nếu chỉ nhìn Võ Nguyên Giáp qua Điện Biên Phủ thì vẫn chưa đủ.

Bởi ông còn đi qua một cuộc chiến khác.

Một cuộc chiến kéo dài hơn hai mươi năm.

Chiến tranh chống Mỹ.

Ở đó, ông tiếp tục giữ những cương vị chỉ huy cao nhất, tham gia hoạch định chiến lược và xây dựng lực lượng.

Quân đội Nhân dân Việt Nam ngày càng lớn mạnh.

Từ những khẩu súng thô sơ của năm 1944, lực lượng ấy trở thành một quân đội có bộ binh, pháo binh, phòng không, thiết giáp, công binh và nhiều lực lượng khác.

Nhưng điều quan trọng hơn cả là:

họ biết mình chiến đấu vì điều gì.

Đó là sức mạnh mà Võ Nguyên Giáp luôn coi trọng.

Có người gọi ông là “bậc thầy của chiến thuật quân sự”.

Nhưng nếu chỉ dùng chữ “chiến thuật” để nói về Võ Nguyên Giáp thì chưa thật sự đầy đủ.

Điều nổi bật ở ông là sự kết hợp giữa:

chiến lược – chiến dịch – tổ chức lực lượng – hậu cần – chính trị – và sức mạnh nhân dân.

Ông hiểu rằng một trận đánh có thể thắng bằng chiến thuật.

Nhưng một cuộc chiến tranh chỉ có thể thắng bằng sức mạnh tổng hợp.

Đó chính là lý do vì sao người ta thường nhắc đến ông không chỉ như một vị tướng.

Mà như một nhà tổ chức chiến tranh.

Năm 1975.

Đất nước bước vào những ngày cuối cùng của chiến tranh.

Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu.

Quân đội Nhân dân Việt Nam tiến vào Sài Gòn.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Đất nước thống nhất.

Võ Nguyên Giáp đã đi qua hơn ba mươi năm chiến tranh.

Từ những chiến sĩ đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân...

Đến Điện Biên Phủ...

Đến những chiến dịch lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ...

Và cuối cùng là ngày đất nước thống nhất.

Nhưng điều làm tôi ấn tượng nhất về Võ Nguyên Giáp lại không phải những chiến thắng.

Mà là cách ông nhìn người lính.

Ông từng là một vị tướng đứng trước bản đồ tác chiến.

Nhưng cũng là người hiểu rằng mỗi ký hiệu trên bản đồ là một con người thật.

Một người con.

Một người chồng.

Một người cha.

Một người mẹ đang chờ đợi ở quê nhà.

Vì thế, chiến thắng đối với ông không đơn giản là chiếm được một cứ điểm.

Mà phải đạt được mục tiêu với mức tổn thất có thể chấp nhận.

Đó cũng là lý do quyết định thay đổi phương châm ở Điện Biên Phủ trở nên quan trọng.

Một vị tướng giỏi không phải là người không bao giờ thay đổi quyết định.

Mà là người đủ bản lĩnh để thay đổi khi thực tế chiến trường đòi hỏi.

Có một câu chuyện mà tôi nghĩ rất đáng nhớ.

Năm 1944, Võ Nguyên Giáp chỉ huy 34 chiến sĩ.

Ba mươi bốn con người.

Vũ khí thiếu thốn.

Không có xe tăng.

Không có máy bay.

Không có pháo binh hùng hậu.

Nhưng hơn ba mươi năm sau, quân đội ấy đã tiến vào Sài Gòn.

Khoảng cách giữa hai thời điểm ấy chính là cả một chặng đường lịch sử.

Và Võ Nguyên Giáp là một trong những người đi xuyên suốt chặng đường đó.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời ngày 4 tháng 10 năm 2013, hưởng thọ 102 tuổi.

Ông rời khỏi cuộc đời, nhưng cái tên Võ Nguyên Giáp vẫn còn ở lại.

Ở những chiến hào Điện Biên.

Ở những con đường Trường Sơn.

Ở những chiến dịch lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Ở những người lính từng gọi ông bằng hai chữ rất giản dị:

“Anh Văn.”

Có lẽ đó mới là cách gọi đẹp nhất.

Không phải Đại tướng.

Không phải Tổng Tư lệnh.

Không phải một danh xưng lớn lao.

Mà là Anh Văn – người anh cả của những người lính.

Nếu phải dùng một câu để nói về Võ Nguyên Giáp, tôi sẽ không chỉ gọi ông là “bậc thầy chiến thuật”.

Bởi chiến thuật chỉ là một phần.

Tôi muốn gọi ông là:

Một nhà quân sự biết đánh trận, một nhà tổ chức biết xây dựng quân đội, và một người chỉ huy hiểu sức mạnh của lòng dân.

Ông không sinh ra trong một gia đình quân nhân.

Không được đào tạo từ một trường võ bị nổi tiếng.

Nhưng lịch sử đã đưa ông vào chiến tranh.

Và chính chiến tranh đã tôi luyện ông thành một trong những vị tướng nổi bật của thế kỷ XX.

Tướng của các tướng.

Chính ủy của các chính ủy.

Người Anh Cả của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Và trên tất cả...

Là một con người đã dành phần lớn cuộc đời mình cho một mục tiêu:

độc lập và thống nhất đất nước.

Một đời người.

Một đời trận mạc.

Một đời xây dựng quân đội.

Và một cái tên đã trở thành một phần của lịch sử Việt Nam:

ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP.