Anh chị em đùm bọc lúc khó khăn: điều còn lại trong trang hồi ký

Khi đọc phần sau của bản hồi ký, tôi hiểu thêm một góc khác của ông Lường Văn Giá: người cha, người ông trong gia đình đông con cháu. Những phần thưởng và chức vụ được ghi lại bên cạnh các câu chuyện rất đời thường. Có lẽ bởi thế, trang viết vừa mang dấu ấn một thời lịch sử, vừa gần gũi với mỗi người trong nhà.

Khi lần theo ký ức về anh chị em đùm bọc lúc khó khăn, tôi đặc biệt chú ý cách ông chọn chi tiết để ghi lại. Ông viết khi đã trưởng thành, các con biết giúp đỡ, tháo gỡ khó khăn cho nhau. Điều này đặc biệt có ý nghĩa vì người cha từng trải qua tuổi nhỏ thiếu chỗ dựa. Điều được lưu trên trang giấy không phải một câu chuyện được tô vẽ cho hấp dẫn, mà là cách chính ông nhớ và muốn người sau hiểu trải nghiệm của mình. Đọc chậm từng câu, tôi cảm nhận rõ hơn sức nặng của những điều giản dị ấy.

Cuối hồi ký, ông nhắc những lần điều trị bệnh dạ dày, trong đó có giai đoạn tháng 12/1994 phải trải qua nhiều ca phẫu thuật. Ông cũng ghi lại sự giúp đỡ của gia đình, người quen trong việc chuyển về Hà Nội chữa trị. Những trang ấy nối tiếp thử thách của chiến tranh bằng thử thách trong đời sống, đồng thời làm nổi bật ý nghĩa của tình thân.

Chặng đường cuối đời trong hồi ký gợi cho tôi một suy nghĩ: vượt qua biến cố đã khó, giữ được sự bao dung sau biến cố còn khó hơn. Ông chọn kể lại nỗi đau mà không lấy oán trách làm điều kết thúc. Việc trở lại bản Pó trong năm 2010 trở thành một dấu mốc đặc biệt để các thế hệ sau hiểu giá trị của lòng biết ơn và sự hòa giải với quá khứ.

Từ một kỷ niệm cụ thể, câu chuyện gợi ra câu hỏi rộng hơn về cách con người đối xử với nhau và gìn giữ tình nghĩa. Tình thân được vun đắp trong đời sống thường ngày có thể trở thành điểm tựa cho những lúc thử thách. Tôi không biết tất cả suy nghĩ của ông vào thời điểm đó, bởi hồi ký không kể hết từng phút, từng giờ. Điều tôi có thể làm là đọc cẩn thận, tôn trọng phần thông tin ông để lại và lắng nghe ý nghĩa nhân văn từ chính câu chuyện ấy.

Bởi vậy, khi kể lại chuyện ông ngoại, tôi muốn nói không chỉ về quá khứ đã qua mà còn về điều ông để lại cho gia đình. Đó là ý thức sống có trách nhiệm, không quên người giúp mình và quan tâm đến các thế hệ sau. Những giá trị ấy vẫn có thể được thực hành trong những việc rất bình thường hôm nay.