Ánh đèn bên chiến trận

Vào những năm 1968, ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) trở thành mạch máu giao thông yết hầu bị đế quốc Mỹ đánh phá điên cuồng nhất. Đất đá bị xới tung, không một ngọn cỏ nào có thể mọc nổi. Khi đó, cô gái trẻ Nguyễn Thị Minh vừa tròn 19 tuổi, là Đại đội phó của một đơn vị thanh niên xung phong bám trụ tại tọa độ chết này.

Đêm hôm đó, trời tối như mực, mưa phùn bắt đầu rơi khiến đường xá trơn trượt. Đơn vị nhận được lệnh khẩn: Có một đoàn xe vận tải quân sự hạng nặng chở vũ khí và lương thực buộc phải đi qua ngã ba trước bình minh để kịp tiếp viện cho chiến trường miền Nam. Tuy nhiên, trận bom rải thảm chiều hôm ấy đã xóa sạch mọi dấu vết của con đường, hố bom chồng lên hố bom, sình lầy ngập ngụa. Đèn pha xe tải hoàn toàn không thể bật vì sợ máy bay trinh sát của địch phát hiện.

Trong cái khó ló cái khôn, nhưng đó là một cái khôn đầy máu và nước mắt. Chị Minh liền nảy ra sáng kiến: Dùng các vỏ chai bia, đổ đầy dầu hỏa, luồn tim đèn bằng vải xô rồi thắp lên để làm ánh sáng dẫn đường. Nhưng đặt đèn xuống đất thì bùn đất và gió bom sẽ thổi tắt ngay.

"Không còn cách nào khác, chúng tôi phải làm cọc tiêu sống!" — Chị Minh bồi hồi nhớ lại.

Chị Minh cùng 9 cô gái khác trong tiểu đội tình nguyện ôm những ngọn đèn dầu tự chế, đứng giãn cách nhau dọc theo mép vực của những hố bom sâu hoắm. Họ dùng thân mình che chắn gió cho ngọn đèn, vừa để làm dấu cho bánh xe lăn, vừa để cảnh báo những đoạn sạt lở nguy hiểm. Tiếng gầm rú của máy bay địch chợt vang lên trên bầu trời, bom tọa độ bắt đầu rải xuống. Đất đá văng tung tóe, khói khét lẹt. Một quả bom nổ gần khiến chị Minh bị hất văng xuống hố, ngọn đèn trên tay phụt tắt. Người đau ê ẩm, tai ù đi, nhưng nghĩ đến đoàn xe phía sau có thể lao xuống vực, chị gượng dậy, quẹt diêm thắp lại ngọn đèn, tiếp tục đứng hiên ngang bên miệng hố bom. Cách đó không xa, người đồng đội tên Hà của chị đã vĩnh viễn nằm xuống sau một loạt mảnh bom, nhưng ngọn đèn của Hà trước khi tắt đã kịp được một đồng đội khác chạy đến nhặt lấy và thắp sáng trở lại. Suốt đêm ấy, những "ánh đèn bên chiến trận" lung linh, kiên cường đứng vững giữa mưa bom. Đoàn xe chở hàng chục tấn vũ khí đã qua cua hiểm, vượt qua ngã ba Đồng Lộc một cách an toàn, hướng thẳng về phía Nam trong sự vỡ òa nhẹ nhõm của những cô gái tuổi đôi mươi.

Khi bình minh lên, khuôn mặt ai nấy đều lem luốc khói bom và bùn đất, nhưng nụ cười của họ thì rạng rỡ hơn bao giờ hết. Đối với cựu chiến binh Nguyễn Thị Minh, ánh đèn dầu năm ấy không chỉ thắp sáng con đường ra mặt trận, mà nó đã thắp sáng cả một thời hoa lửa kiên cường, bất khuất của một thế hệ "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".