Ánh đèn dầu trong lán nhỏ

Nước còn nhỏ tí tách từ những tán cây xuống mái lán. Cả khu rừng chìm trong bóng tối, chỉ có một chiếc đèn dầu đặt giữa lán tỏa ra quầng sáng vàng nhỏ bé.

Chúng tôi vừa hành quân xong.

Ba lô được dựng sát vách.

Quần áo ướt vắt lên những sợi dây tạm.

Mọi người ngồi quây quanh chiếc đèn.

Không ai nói lớn.

Sau một ngày dài, ai cũng thấm mệt.

Lâm lấy trong ba lô ra một lá thư đã nhàu góc.

Cậu đưa lại gần ngọn đèn, đọc rất lâu.

Tôi hỏi:

— Thư nhà à?

Lâm gật đầu.

— Mẹ tao gửi.

Cậu đọc từng dòng, thỉnh thoảng lại mỉm cười.

Trong thư, mẹ chỉ hỏi những điều rất bình thường: có khỏe không, ăn uống thế nào, trời có mưa không, bao giờ được về phép.

Những câu hỏi giản dị ấy giữa rừng sâu lại khiến người ta nhớ nhà đến nao lòng.

Tôi cũng lấy lá thư mẹ gửi ra.

Ngọn đèn dầu nhỏ đến mức hai người phải ngồi thật gần mới đủ ánh sáng.

Tôi đọc chậm từng dòng.

Mẹ không kể nhiều chuyện ở nhà.

Chỉ dặn:

“Con cố gắng giữ gìn sức khỏe, thương yêu anh em.”

Tôi gấp lá thư lại.

Lâm hỏi:

— Mẹ mi cũng dặn vậy à?

Tôi cười:

— Ừ. Chắc bà mẹ nào cũng dặn thế.

Cả hai cùng im lặng.

Ngoài lán, tiếng côn trùng vang lên từng hồi.

Bên trong, ánh đèn dầu chập chờn trên những khuôn mặt trẻ.

Có người đang vá lại chiếc áo.

Có người lau đôi dép.

Có người viết thư về nhà.

Có người chỉ ngồi im nhìn ngọn lửa nhỏ.

Anh Hòa, người lớn tuổi nhất tiểu đội, bỗng nói:

— Sau này hòa bình, tao sẽ làm một căn nhà thật rộng, tối đến thắp điện sáng choang.

Lâm cười:

— Lúc đó chắc chẳng ai thèm nhớ cái đèn dầu này đâu.

Anh Hòa lắc đầu:

— Chưa chắc.

Mọi người nhìn anh.

Anh nói tiếp:

— Vì có những thứ nhỏ bé nhưng đi cùng mình qua những năm tháng khó quên.

Không ai nói thêm.

Tôi nhìn ngọn đèn.

Ánh sáng chỉ đủ soi một khoảng lán nhỏ.

Nhưng trong đêm rừng rộng lớn, nó khiến chúng tôi cảm thấy mình không bị bóng tối nuốt mất.

Đêm ấy, một người đồng đội bị mệt.

Anh em lập tức nhường chỗ gần đèn hơn, đưa nước và hỏi han.

Người quân y kiểm tra rồi dặn dò.

Không ai ngủ ngay.

Mọi người cứ ngồi thêm một lúc, như thể chỉ cần còn ánh đèn và còn tiếng người thì đêm sẽ bớt dài.

Gần khuya, dầu trong đèn sắp hết.

Anh Hòa cẩn thận chỉnh nhỏ ngọn lửa.

— Tiết kiệm dầu. Mai còn dùng.

Ngọn đèn yếu dần.

Tôi nằm xuống võng.

Trước khi nhắm mắt, tôi vẫn thấy quầng sáng vàng hắt lên mái lán.

Tôi nghĩ đến ngọn đèn trong căn bếp quê nhà.

Có lẽ mẹ cũng đang ngồi dưới một ngọn đèn như thế.

Hai nơi cách nhau rất xa.

Nhưng cùng một thứ ánh sáng.

Sáng hôm sau, chúng tôi tiếp tục hành quân.

Chiếc đèn dầu được gói cẩn thận rồi cất vào ba lô.

Nó sẽ lại được thắp lên vào một đêm khác, ở một khu lán khác, giữa một cánh rừng khác.

Nhiều năm sau, khi trở về quê, bác Được kể rằng có những đêm ở nhà, điện sáng trưng nhưng bác vẫn nhớ ánh đèn dầu năm ấy.

Bác nói:

“Ánh đèn khi ấy chẳng sáng bằng một bóng điện nhỏ ở nhà. Nhưng nó làm chúng tôi thấy ấm. Vì dưới ánh đèn ấy có đồng đội, có những lá thư từ quê gửi tới, có tiếng nói của những người cùng chung một con đường.”

Rồi bác nhìn ra ngoài sân và mỉm cười:

“Có lẽ vì thế mà ánh đèn dầu trong lán nhỏ vẫn sáng trong ký ức tôi đến tận bây giờ.”

Một ngọn đèn nhỏ giữa rừng già không thể xua hết bóng tối, nhưng đủ để những người lính nhìn thấy nhau, chia sẻ với nhau và nhớ rằng phía sau những năm tháng gian khổ ấy vẫn có một quê hương đang chờ họ trở về.