Ánh đèn đêm 28/9/1928: Cuộc họp đặt ra chủ trương "Vô sản hóa"

Cuộc họp tại làng Tam Sơn

Ngô Gia Tự sinh ngày 3/12/1908 tại làng Tam Sơn, vùng đất thuộc tỉnh Bắc Ninh. Sau khi học ở địa phương, ông theo học Trường Bưởi tại Hà Nội. Năm 1925, ông tham gia phong trào đòi thực dân Pháp thả nhà yêu nước Phan Bội Châu; năm 1926, ông tiếp tục tham gia phong trào để tang Phan Châu Trinh. Những hoạt động này khiến ông bị đuổi học.

Cuối năm 1926, Ngô Gia Tự gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Sau khi tham gia lớp huấn luyện chính trị tại Quảng Châu, Trung Quốc, ông trở về Bắc Ninh gây dựng cơ sở, phát triển hội viên và tuyên truyền cách mạng. Đến năm 1928, ông giữ vai trò Bí thư Tỉnh bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Bắc Ninh – Bắc Giang.

Ngày 28 và 29/9/1928, Kỳ bộ Bắc Kỳ của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên họp tại nhà Ngô Gia Tự ở Tam Sơn. Một nội dung quan trọng được thảo luận tại đây là chủ trương “vô sản hóa”: đưa hội viên vào làm việc tại nhà máy, hầm mỏ và đồn điền, cùng ăn, cùng ở, cùng lao động với công nhân.

Hội nghị phân công Ngô Gia Tự và Nguyễn Đức Cảnh phụ trách, theo dõi và vận động công nhân. Chủ trương này hướng đến việc đưa hoạt động cách mạng gắn trực tiếp với đời sống của người lao động, tìm hiểu điều kiện làm việc, tuyên truyền và xây dựng tổ chức trong các cơ sở sản xuất.

Từ chủ trương đến hoạt động thực tế

Đối với Ngô Gia Tự, việc vận động công nhân không chỉ là hoạt động tuyên truyền tại các cuộc họp. Ông tìm hiểu tình hình lao động, các quy định về việc làm và đời sống thợ thuyền, từ đó phục vụ công tác tổ chức phong trào.

Sau hội nghị tháng 9/1928, chủ trương “vô sản hóa” được triển khai tại nhiều địa bàn công nghiệp. Các hội viên được phân công đến nhà máy, hầm mỏ, đồn điền và những cơ sở sản xuất khác để trực tiếp tiếp xúc với công nhân. Hoạt động này góp phần thúc đẩy phong trào đấu tranh đòi quyền lợi lao động, đồng thời mở rộng mạng lưới cơ sở cách mạng.

Ngô Gia Tự là một trong những người tích cực triển khai chủ trương đó tại Bắc Kỳ. Ông đồng thời tham gia quá trình vận động thành lập tổ chức cộng sản. Tháng 3/1929, ông cùng các đồng chí tham gia thành lập chi bộ cộng sản tại số nhà 5D phố Hàm Long, Hà Nội. Tháng 6/1929, ông tham gia thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng và trở thành một cán bộ lãnh đạo của tổ chức.

Cuối tháng 7/1929, Ngô Gia Tự được phân công vào Nam Kỳ để tuyên truyền, gây dựng cơ sở. Tại đây, ông hoạt động ở các nhà máy, bến cảng và đồn điền cao su, trong đó có khu vực Ba Son và đồn điền Phú Riềng. Các cơ sở công nhân trở thành địa bàn quan trọng để phát triển tổ chức và vận động đấu tranh.

Tháng 2/1930, Ngô Gia Tự được bầu làm Bí thư Xứ ủy lâm thời Nam Kỳ. Ngày 31/5/1930, ông bị thực dân Pháp bắt tại khu vực Phú An, bên sông Thị Nghè, Sài Gòn. Sau đó, ông bị giam giữ, xét xử và kết án tù khổ sai chung thân, rồi bị đày ra Côn Đảo vào năm 1933.

Theo hồ sơ nhân vật của Thông tấn xã Việt Nam, Ngô Gia Tự hy sinh vào tháng 1/1935 trong quá trình vượt ngục từ Côn Đảo vào đất liền. Những năm hoạt động của ông gắn với việc phát triển tổ chức cách mạng ở Bắc Ninh - Bắc Giang, triển khai chủ trương “vô sản hóa” và xây dựng cơ sở trong giới công nhân Nam Kỳ.

Chiếc đèn tọa đăng và dấu tích của cuộc họp

Bảo tàng Bắc Ninh hiện giới thiệu một chiếc đèn tọa đăng gắn với cuộc họp của Kỳ bộ Bắc Kỳ tại nhà Ngô Gia Tự vào đêm 28/9/1928. Theo thông tin của bảo tàng, chiếc đèn vốn là vật dụng trong gia đình và được sử dụng để thắp sáng trong cuộc họp bàn về chủ trương “vô sản hóa”.

Hiện vật này gắn với một sự kiện cụ thể trong lịch sử phong trào cách mạng: cuộc họp xác định phương thức đưa cán bộ vào môi trường lao động, tiếp xúc trực tiếp với công nhân và tổ chức hoạt động tại các cơ sở sản xuất. Từ cuộc họp ở Tam Sơn, chủ trương “vô sản hóa” được triển khai rộng hơn, góp phần kết nối hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên với phong trào công nhân.