Ánh đèn nơi lán học rừng
Ánh đèn nơi lán học rừng
Những năm tháng chiến tranh, bản nhỏ nằm sâu trong rừng già không còn yên bình như trước. Đêm xuống, thay vì tiếng côn trùng quen thuộc, người ta lại nghe xen lẫn tiếng máy bay gầm xa và những đợt bom dội về phía núi.
Giữa rừng, có một lớp học đặc biệt – một lán tre đơn sơ, lợp lá cọ, dựng tạm bên suối. Người giữ lớp là cô giáo Liên.
Cô Liên còn rất trẻ, mới về bản dạy học chưa lâu thì chiến tranh lan tới. Nhiều người khuyên cô nên rời đi, nhưng cô chỉ lắc đầu:
– Học trò còn, thì lớp vẫn phải có.
Học trò của cô chỉ hơn chục em, đủ mọi lứa tuổi. Có em đi bộ mấy cây số đường rừng để đến lớp. Quần áo sờn cũ, chân trần lấm đất, nhưng ánh mắt luôn háo hức khi nhìn thấy cô.
Trong lớp có Mai – cô bé mười ba tuổi, nhanh nhẹn nhưng ít nói. Bố em đã ra chiến trường, mẹ làm nương từ sớm đến tối. Mai vừa học, vừa chăm em nhỏ, nhưng chưa bao giờ nghỉ buổi học nào.
Một buổi chiều, mưa rừng trút xuống ào ạt. Lán học rung lên vì gió mạnh. Lũ trẻ co ro, ôm chặt sách vở.
Cô Liên thắp một ngọn đèn dầu nhỏ, đặt giữa lớp.
– Hôm nay trời tối sớm… nhưng mình vẫn học nhé.
Ánh đèn leo lét chiếu lên những khuôn mặt còn vương bùn đất. Mai ngồi gần nhất, chăm chú nhìn từng nét chữ cô viết lên tấm bảng gỗ.
Bất chợt, tiếng máy bay vang lên từ xa.
Không ai bảo ai, lũ trẻ im lặng. Có đứa nắm chặt tay bạn bên cạnh.
Cô Liên bình tĩnh:
– Các em nằm xuống, sát vào nhau.
Tiếng bom vọng lại từ phía núi. Mặt đất rung nhẹ. Ngọn đèn chao đảo, suýt tắt.
Cô Liên vội đưa tay che gió, giữ cho ánh sáng không tắt đi.
– Đừng sợ… cô ở đây.
Giọng cô nhẹ nhưng vững.
Sau đợt bom, rừng lại yên. Chỉ còn tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái lá.
Lũ trẻ ngồi dậy. Có đứa vẫn còn run. Mai nhìn cô, rồi nhìn ngọn đèn nhỏ.
– Cô ơi… nếu chiến tranh lâu quá… mình có còn được học không?
Cô Liên im lặng một chút, rồi mỉm cười:
– Còn. Chỉ cần các em còn muốn học… thì ở đâu cũng là lớp học.
Câu nói ấy theo Mai suốt những năm tháng sau này.
Chiến tranh kéo dài. Lán học nhiều lần phải dời đi chỗ khác để tránh bom. Có khi lớp học chỉ là một khoảng đất trống, có khi là dưới tán cây lớn. Nhưng cô Liên vẫn ở đó, vẫn dạy từng con chữ.
Có hôm, cô bị sốt nặng. Nhưng sáng hôm sau, cô vẫn đến lớp. Mai nhìn thấy, chạy lại:
– Cô nghỉ đi ạ… hôm nay tụi em không học cũng được…
Cô Liên lắc đầu:
– Không… các em đã đến, cô không thể vắng.
Mai cúi đầu, nước mắt lặng lẽ rơi.
Nhiều năm sau, chiến tranh kết thúc.
Bản làng được dựng lại. Một ngôi trường mới mọc lên giữa khoảng đất bằng phẳng, không còn phải ẩn mình trong rừng nữa.
Mai giờ đã trưởng thành, trở thành giáo viên. Ngày đầu đứng lớp, cô mang theo một chiếc đèn dầu cũ – chiếc đèn năm xưa cô Liên từng thắp trong lán học.
Mai nhìn học sinh của mình, giọng chậm rãi:
– Ngày xưa, chúng tôi học dưới ánh đèn nhỏ giữa bom đạn… và có một người cô đã dạy chúng tôi rằng: ánh sáng của tri thức không bao giờ được phép tắt.
Ngoài kia, nắng chiếu xuống sân trường.
Không còn tiếng bom, không còn những đêm chạy tránh. Nhưng trong lòng Mai, ánh đèn năm ấy vẫn cháy – ấm áp, bền bỉ, như tình thầy trò không bao giờ phai.
