ánh đèn nơi lớp học giữa rừng

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giữa bom đạn và gian khổ nơi chiến khu, việc học chữ vẫn luôn được gìn giữ như một ngọn lửa của hy vọng. Dù cuộc sống thiếu thốn trăm bề, nhiều cán bộ và chiến sĩ vẫn tranh thủ từng giờ nghỉ để học văn hóa, bởi ai cũng tin rằng đất nước hòa bình sẽ cần những con người có tri thức để dựng xây tương lai.

Năm 1970, tại một khu căn cứ ở miền Tây Nam Bộ có cô giáo trẻ tên là Phạm Thị Lan. Lan quê ở Cần Thơ, từng là học sinh trường sư phạm trước khi chiến tranh khiến việc học dang dở.

Không trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận, cô tình nguyện vào chiến khu mở lớp học cho cán bộ và con em đồng bào sống trong vùng căn cứ.

Lớp học của Lan chỉ là một căn lán nhỏ dựng bằng tre nứa giữa rừng tràm. Bàn ghế được ghép từ thân cây, bảng viết làm bằng gỗ sơn đen, còn sách vở thì vô cùng thiếu thốn.

Nhiều học trò phải dùng than củi viết lên những mảnh gỗ mỏng thay giấy.

Ban ngày, mọi người tham gia sản xuất hoặc phục vụ chiến đấu. Chỉ khi đêm xuống, lớp học mới bắt đầu dưới ánh đèn dầu leo lét.

Dù gian khổ, tiếng đánh vần vẫn vang lên đều đặn giữa rừng khuya.

Lan luôn nói với học trò:

“Chiến tranh rồi sẽ qua, nhưng con chữ sẽ ở lại mãi.”

Trong lớp học đặc biệt ấy có cả những em nhỏ mất cha mẹ vì bom đạn và những chiến sĩ trẻ tranh thủ học chữ sau giờ trực gác.

Có anh bộ đội đã ngoài hai mươi tuổi vẫn kiên trì tập viết từng nét chữ đầu tiên.

Mỗi khi ai đọc được trọn một câu, cả lớp lại vui như vừa thắng trận.

Một đêm cuối năm 1970, khi lớp học đang diễn ra thì tiếng máy bay địch bất ngờ vang lên trên bầu trời.

Ngay sau đó là những tiếng nổ lớn dội xuống khu vực ven rừng.

Mọi người lập tức tắt đèn và xuống hầm trú ẩn.

Sau đợt bom đầu tiên, đồng đội báo tin một khu lán gần đó bị cháy và nhiều tài liệu của đơn vị chưa kịp di chuyển.

Nghe vậy, Lan lập tức nhớ tới chiếc hòm gỗ đựng sách và tài liệu học tập của lớp.

Đó là toàn bộ sách vở mà cô cùng đồng đội gom góp suốt nhiều tháng trời.

Không chần chừ, Lan lao khỏi hầm chạy về phía lớp học đang ngập trong khói bụi.

Gió mạnh làm ngọn lửa cháy lan rất nhanh trên mái lá khô.

Cô cố kéo chiếc hòm sách ra ngoài giữa tiếng bom còn vang vọng từ xa.

Một chiến sĩ chạy theo giữ cô lại nhưng Lan chỉ nói:

“Đừng để bọn trẻ mất sách học!”

Sau nhiều cố gắng, cô cuối cùng cũng đưa được chiếc hòm ra khỏi căn lán đang cháy.

Nhưng đúng lúc ấy, một mảnh bom từ đợt oanh kích sau bất ngờ rơi xuống gần khu lớp học.

Đồng đội vội đưa Lan về trạm cứu thương nhưng vết thương quá nặng.

Trong giây phút cuối cùng, cô vẫn nắm chặt quyển tập nhỏ đã cháy sém ở góc bìa rồi khẽ nói:

“Sau này… phải cho các em học tiếp…”

Phạm Thị Lan ra đi khi mới hai mươi hai tuổi.

Sau chiến tranh, nhiều học trò của lớp học giữa rừng năm ấy đã trưởng thành. Có người trở thành giáo viên, có người là cán bộ địa phương, nhưng tất cả đều nhớ mãi cô giáo trẻ với ánh đèn dầu và giọng đọc bài ấm áp giữa những năm tháng bom đạn.

Câu chuyện về ánh đèn nơi lớp học giữa rừng là một lát cắt đẹp của thời hoa lửa — nơi ngay giữa chiến tranh khốc liệt, con người Việt Nam vẫn giữ vững niềm tin vào tri thức và tương lai của dân tộc.

Ngày hôm nay, khi trẻ em được học tập trong những ngôi trường khang trang, câu chuyện ấy càng nhắc nhở thế hệ trẻ phải biết quý trọng việc học, sống có trách nhiệm và không quên những hy sinh âm thầm của cha anh đi trước để giữ gìn hòa bình cho đất nước.