Ánh đèn trong căn hầm chữ A
Giữa những ngày mưa bom, pháo kích liên miên ở chiến trường Quảng Trị, ánh đèn dầu nhỏ trong căn hầm chữ A đã trở thành biểu tượng của sự sống, của tình đồng đội và niềm tin vào ngày thống nhất. Ký ức ấy vẫn còn nguyên vẹn trong lòng ông Nguyễn Quốc Dũng sau hơn nửa thế kỷ.
Mùa hè năm 1972, ông Nguyễn Quốc Dũng cùng đơn vị thông tin làm nhiệm vụ bảo đảm liên lạc tại một điểm cao phía nam Quảng Trị. Địch đánh phá dữ dội suốt ngày đêm, nhiều lần đường dây bị đứt, anh em phải bò giữa làn đạn để nối lại thông tin.
Đơn vị đóng quân trong những căn hầm chữ A đào sâu dưới lòng đất. Cuộc sống vô cùng thiếu thốn. Ban đêm, cả hầm chỉ có một chiếc đèn dầu nhỏ được làm từ vỏ hộp sữa bò và một đoạn bấc tự chế. Ngọn lửa leo lét ấy là nguồn sáng duy nhất để đọc bản đồ, ghi chép và vá lại quần áo.
Trong tổ thông tin có chiến sĩ trẻ Trịnh Văn Hùng, quê ở Nam Định. Hùng khéo tay, mỗi lần đèn gần cạn dầu lại tìm cách tận dụng từng giọt dầu còn lại để giữ ánh sáng cho cả tổ.
Một đêm mưa lớn, pháo địch bắn dữ dội vào khu vực đóng quân. Đất đá rung chuyển, căn hầm chữ A bị sạt một góc. Trong lúc mọi người đang kiểm tra thương tích cho nhau, ông Dũng chợt nhận ra chiếc đèn dầu đã tắt.
Không một lời nói, Hùng lần mò trong bóng tối, lấy mẩu bấc khô còn sót lại, cẩn thận châm lửa từ que diêm cuối cùng. Khi ngọn đèn sáng lên, cả căn hầm như bừng tỉnh.
Hùng cười:
– Còn ánh sáng là còn hy vọng, các anh nhỉ!
Câu nói giản dị ấy khiến mọi người đều bật cười, quên đi sự căng thẳng vừa trải qua. Dưới ánh đèn nhỏ, anh em lại ngồi quây quần bên nhau, người viết nhật ký, người vá áo, người tranh thủ đọc những lá thư từ quê gửi vào.
Ông Nguyễn Quốc Dũng nhớ lại:
“Chúng tôi chẳng có gì quý giá, chỉ có tình đồng đội và niềm tin vào ngày chiến thắng. Ánh đèn ấy tuy nhỏ nhưng đã sưởi ấm cả căn hầm giữa những ngày khốc liệt nhất.”
Sau ngày đất nước thống nhất, ông Dũng trở về quê hương. Trong một lần gặp mặt đồng đội nhiều năm sau, ông bất ngờ gặp lại Trịnh Văn Hùng. Hai người nhắc đến chiếc đèn dầu năm xưa và cùng cười khi nhớ lại câu nói: “Còn ánh sáng là còn hy vọng”.
Đến nay, ông Dũng vẫn lưu giữ chiếc vỏ hộp sữa bò từng được dùng làm đèn dầu trong một chiếc tủ kính nhỏ. Với ông, đó không chỉ là một kỷ vật chiến tranh mà còn là biểu tượng của tinh thần lạc quan, ý chí kiên cường và tình đồng chí sâu nặng của một thời hoa lửa.
