Ánh đèn trong đêm bom (1)

Những năm tháng ấy, người ta gọi là thời hoa lửa—bởi giữa bom đạn khốc liệt, vẫn có những con người sống đẹp như hoa, cháy lên như lửa. Ở một vùng quê nhỏ ven sông, có cô gái tên Lan—một thanh niên xung phong mới tròn mười tám tuổi. Tuổi của Lan đáng lẽ phải gắn với sách vở, với những ước mơ giản dị… nhưng chiến tranh đã gọi tên cô. Ngày lên đường, mẹ Lan chỉ kịp buộc lại mái tóc cho con, dặn: “Giữ gìn sức khỏe… rồi về với mẹ.” Lan cười, ánh mắt trong veo:
“Con sẽ về, khi đất nước mình yên bình.” Công việc của Lan và đồng đội là san lấp hố bom, mở đường cho xe ra tiền tuyến. Đó là công việc nguy hiểm—bom có thể rơi bất cứ lúc nào. Đêm ấy, trời tối đen như mực. Một đoàn xe quân sự cần đi qua gấp. Con đường bị bom cày nát, không thể lưu thông. Cả đội nhận lệnh khẩn cấp ra sửa đường. Lan cầm chiếc đèn dầu nhỏ, chạy dọc theo con đường lầy lội. Ánh đèn le lói soi từng bước chân, soi cả những gương mặt lấm lem bùn đất nhưng ánh lên sự quyết tâm. “Phải làm nhanh, kịp cho xe đi!” đội trưởng hô lớn. Tiếng cuốc, tiếng xẻng vang lên không ngớt. Bỗng— Tiếng máy bay gầm rú trên đầu. “Bom!” Mọi người lao xuống hố trú. Đất đá tung lên, khói lửa mù mịt. Khi tiếng nổ vừa dứt, Lan bật dậy. Cô nhìn con đường—lại thêm một hố bom lớn chắn ngang. Không kịp nghĩ, Lan cầm đèn, chạy ra giữa đường. “Lan! Nguy hiểm!” đồng đội gọi với. Nhưng cô vẫn chạy. Ánh đèn nhỏ bé ấy chập chờn giữa màn đêm, giữa khói bom… nhưng không tắt. Lan cắm chiếc đèn xuống bên hố bom, rồi cùng mọi người lao vào san lấp. Đất đổ xuống, từng nhát cuốc dồn dập như nhịp tim gấp gáp. Mồ hôi hòa với bùn đất. Nỗi sợ hòa với ý chí. Cuối cùng, con đường cũng thông. Đoàn xe bắt đầu lăn bánh. Ánh đèn dầu của Lan vẫn còn đó—soi sáng con đường vừa được nối lại. Những chiếc xe đi qua, tài xế giơ tay chào. Không ai nói gì, nhưng trong khoảnh khắc ấy, tất cả đều hiểu— Có những con người đang lặng lẽ giữ cho mạch sống của đất nước không bao giờ bị đứt. Nhiều năm sau, chiến tranh kết thúc. Lan trở về. Con đường năm xưa giờ đã trải nhựa phẳng lì. Không còn hố bom, không còn tiếng máy bay… chỉ còn tiếng trẻ con nô đùa. Người ta dựng một tấm bia nhỏ bên đường, ghi lại những năm tháng gian khổ. Lan đứng lặng trước tấm bia. Trong ký ức của cô, đêm ấy vẫn còn nguyên—ánh đèn nhỏ giữa mưa bom, những gương mặt đồng đội, và cả những người đã không trở về. Cô khẽ nói, như gửi đến quá khứ: “Chúng tôi đã giữ được con đường… và giữ được cả ngày mai.” Gió chiều thổi qua. Những hàng cây ven đường rung nhẹ—như một lời tri ân dành cho một thời hoa lửa không bao giờ quên.