Ánh đèn trong ký ức

Đêm ấy, đơn vị của Nam dừng chân ở một ngôi làng nhỏ. Trời tối nhanh, đường hành quân phía trước lại bị bom đánh phá nên mọi người phải nghỉ tạm đến sáng. Nam được phân công đứng gác ở đầu làng. Trong màn đêm, anh nhìn thấy một ngọn đèn dầu le lói bên cửa sổ của một căn nhà. Gần nửa đêm, một bà cụ mở cửa bước ra, thấy Nam đang đứng gác liền mang đến một bát nước nóng. Bà hỏi: “Cháu có mệt không?” Nam cười: “Cháu quen rồi ạ.” Bà nhìn về phía con đường tối và nói: “Ngày trước con trai tôi cũng đứng ở chỗ này. Nó đi rồi không trở lại.” Nam im lặng. Một lúc sau, bà cụ nói tiếp: “Mỗi tối tôi vẫn để ngọn đèn này sáng. Biết đâu một ngày nó về, nó còn nhìn thấy nhà.” Sáng hôm sau, đơn vị Nam rời làng. Trước khi đi, anh quay lại nhìn ngọn đèn. Nó vẫn cháy trong căn nhà nhỏ. Nhiều tháng sau, Nam hy sinh trong một trận chiến. Người đồng đội thân thiết của anh giữ lại chiếc khăn và cuốn sổ nhỏ trong ba lô. Trong sổ có một dòng Nam viết: “Nếu có dịp trở lại ngôi làng có ngọn đèn bên cửa sổ, hãy nói với bà cụ rằng tôi vẫn nhớ.” Chiến tranh kết thúc. Người đồng đội nhiều năm sau mới tìm được ngôi làng ấy. Căn nhà vẫn còn, nhưng bà cụ đã già yếu. Khi nghe nhắc đến Nam, bà đưa tay lên lau nước mắt. Người đồng đội nói: “Anh ấy từng nhớ ngọn đèn của bà.” Bà cụ nhìn ra cửa sổ rồi mỉm cười: “Vậy là nó đã nhìn thấy rồi.” Người đồng đội ngạc nhiên: “Nhìn thấy gì ạ?” Bà đáp: “Ngày nào tôi cũng thắp đèn. Tôi tin những người lính đi qua đây đều sẽ có ngày trở về trong ký ức của người ở lại.” Tối hôm ấy, người đồng đội ngồi trước căn nhà rất lâu. Khi ông chuẩn bị ra về, bà cụ lại thắp ngọn đèn bên cửa sổ. Ánh sáng nhỏ bé ấy soi xuống con đường làng. Chiến tranh đã qua từ lâu, nhưng ngọn đèn vẫn sáng, như một lời nhắc rằng có những người đã không trở về, nhưng chưa bao giờ thật sự rời khỏi quê hương.