Ánh đèn Trung Tâm và người đi qua khói độc

Câu chuyện: Ánh đèn Trung Tâm và người đi qua khói độc

Ông Lý Kim Cương – Thôn Trung Tâm, xã Khánh Hòa, tỉnh Lào Cai

Diện chính sách: Người nhiễm chất độc hóa học, suy giảm khả năng lao động từ 21% đến 40%

Thôn Trung Tâm, xã Khánh Hòa, tỉnh Lào Cai là nơi ghi dấu cuộc sống đời thường của ông Lý Kim Cương – một người thuộc diện chính sách người nhiễm chất độc hóa học, suy giảm khả năng lao động từ 21% đến 40%. Thông tin ấy ngắn gọn, nhưng phía sau là cả một hành trình dài: hành trình của tuổi trẻ trong thời chiến, của sự trở về trong thời bình, của những năm tháng bền bỉ chống chọi với hậu quả chiến tranh không dễ nhìn thấy bằng mắt thường.

Giữa những đổi thay của quê hương hôm nay, khi ánh điện thắp sáng các tuyến đường, khi tiếng học sinh vang lên mỗi buổi sớm, khi thanh niên Khánh Hòa hăng hái tham gia các phong trào tình nguyện, câu chuyện của ông Lý Kim Cương nhắc chúng ta nhớ rằng hòa bình không tự nhiên mà có. Hòa bình được đổi bằng máu, mồ hôi, nước mắt và cả những nỗi đau âm thầm kéo dài qua nhiều thập kỷ.

Có những buổi chiều ở Thôn Trung Tâm, ánh nắng đổ xuống mái nhà, tiếng trẻ con chơi đùa vang lên bên đường. Khung cảnh ấy khiến người trẻ dễ nghĩ rằng cuộc sống vốn dĩ đã bình yên như thế. Nhưng đối với ông Lý Kim Cương, mỗi ngày bình yên đều là một điều cần biết ơn.

Trong phần tái hiện văn học, một đoàn viên trẻ đến thăm ông vào một buổi chiều sau hoạt động tri ân. Người trẻ hỏi:

“Thưa bác, khi nhìn quê hương đổi thay, bác nghĩ điều gì nhiều nhất?”

Ông Cương nhìn ra con đường trước nhà, nơi từng bước chân người dân qua lại dưới ánh sáng mới của thời bình. Ông trả lời chậm rãi:

“Bác nghĩ đến những người không kịp trở về. Mỗi đổi thay hôm nay đều có phần của họ trong đó.”

Câu nói ấy đặt người nghe vào một khoảng lặng. Trong ký ức của những người đi qua chiến tranh, đồng đội luôn là phần thiêng liêng nhất. Họ có thể không nhắc nhiều về mình, nhưng thường nhớ rất rõ người bên cạnh: người đã chia nhau phần cơm, người đã cùng vượt qua đêm dài, người đã động viên nhau khi gian khó. Có những cái tên không còn được gọi thường xuyên trong đời sống hôm nay, nhưng vẫn sống trong ký ức người ở lại.

Là người nhiễm chất độc hóa học, ông Cương phải mang theo hậu quả chiến tranh trong chính sức khỏe của mình. Những ảnh hưởng ấy không ầm vang như bom đạn, nhưng dai dẳng và bền bỉ. Chúng khiến cơ thể có lúc yếu đi, khiến lao động trở nên vất vả hơn, khiến cuộc sống sau chiến tranh không hề đơn giản như hai chữ “trở về”.

Trở về không chỉ là bước qua một cánh cửa nhà. Trở về còn là học cách sống tiếp với vết thương, với ký ức, với những giới hạn của thân thể. Trở về là tiếp tục làm người có ích trong hoàn cảnh mới. Và chính ở điểm đó, phẩm chất của người lính năm xưa lại được thử thách thêm một lần nữa.

Trong đoạn đối thoại giả định, ông nói với người đoàn viên:

“Thời chiến, người ta thắng bằng lòng gan dạ. Thời bình, cũng phải thắng – thắng sự lười biếng, thắng sự thờ ơ, thắng cái ích kỷ chỉ nghĩ cho riêng mình.”

Lời nói ấy như một mệnh lệnh từ quá khứ gửi đến hiện tại. Bởi thế hệ trẻ hôm nay không còn đối diện chiến hào, nhưng vẫn có những mặt trận riêng: mặt trận học tập, lao động, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự, phòng chống tệ nạn xã hội, xây dựng đời sống văn hóa và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Mỗi mặt trận đều cần bản lĩnh, kỷ luật và lý tưởng.

Ông Cương không kể về nỗi đau của mình bằng giọng than trách. Ở ông là sự điềm tĩnh của người đã hiểu quy luật của mất mát và hồi sinh. Ông biết rằng chiến tranh đã lấy đi của nhiều người quá nhiều thứ, nhưng cũng để lại cho dân tộc một bài học lớn: chỉ có đoàn kết, nhân nghĩa và ý chí độc lập mới giúp đất nước vượt qua thử thách.

Người đoàn viên trẻ hỏi tiếp:

“Bác có mong muốn gì ở thanh niên Khánh Hòa hôm nay?”

Ông đáp:

“Bác mong các cháu biết quý quê hương. Quý thì phải giữ. Giữ đường làng sạch đẹp, giữ tình làng nghĩa xóm, giữ lòng trung thực, giữ niềm tin vào điều tốt. Rồi phải học, phải làm, phải vươn lên để quê mình không thua kém nơi nào.”

Đó là lời nhắn rất đời thường nhưng cũng rất lớn lao. Quê hương không chỉ được xây bằng công trình, đường sá hay ánh điện. Quê hương còn được xây bằng nhân cách của từng người dân, bằng trách nhiệm của từng đoàn viên, bằng sự tử tế trong cộng đồng. Khi một thanh niên biết giúp người già neo đơn, biết hướng dẫn người dân dùng dịch vụ công trực tuyến, biết giữ gìn môi trường, biết tránh xa ma túy và tệ nạn, biết sống đẹp trên mạng xã hội – đó cũng là lúc truyền thống cha anh được tiếp nối.

Ánh đèn ở Thôn Trung Tâm hôm nay vì thế không chỉ chiếu sáng con đường trước mắt. Nó còn chiếu vào ký ức, nhắc người trẻ biết cúi đầu tri ân những người đã âm thầm hy sinh để quê hương có ngày hôm nay.

Câu chuyện của ông Lý Kim Cương là câu chuyện về một người đi qua khói độc chiến tranh nhưng vẫn giữ trong lòng ánh sáng của niềm tin. Dù sức khỏe bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học, ông vẫn sống bền bỉ, lặng lẽ, lấy sự bình yên của quê hương làm niềm an ủi và niềm tự hào.

Với đoàn viên, thanh niên xã Khánh Hòa, bài học từ ông là bài học về trách nhiệm. Hãy biến lòng tri ân thành hành động cụ thể; biến ký ức thời hoa lửa thành động lực học tập, lao động, sáng tạo và cống hiến. Khi tuổi trẻ biết sống có lý tưởng, có kỷ luật, có lòng nhân ái và khát vọng dựng xây, ánh đèn hòa bình mà thế hệ cha anh gìn giữ sẽ còn sáng mãi trên những nẻo đường quê hương.