anh hung A Sanh

A Sanh (tên thật Puih San, 1937–2000) là người dân tộc Jrai, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Việt Nam. Ông nổi tiếng trong kháng chiến chống Mỹ với biệt danh “người lái đò trên sông Pô Cô”, biểu tượng của lòng dũng cảm, trí thông minh và tinh thần hy sinh của quân dân Tây Nguyên.

Sự nghiệp và cống hiến

Sinh ra tại làng Nú, xã Ia Khai, huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai, Puih San nhập ngũ năm 1961, đảm nhiệm nhiệm vụ vận tải trên tuyến hành lang bí mật của Mặt trận B3 Tây Nguyên. Giữa bom đạn, ông ngày đêm chèo thuyền độc mộc đưa bộ đội, vũ khí, lương thực vượt sông Pô Cô an toàn, có đêm thực hiện hơn 30 chuyến. Ngoài công tác vận tải, ông còn trực tiếp chiến đấu, phá hủy phương tiện quân sự địch và được kết nạp Đảng năm 1965 .

Danh hiệu và tưởng niệm

Ngày 22/8/1998, Nhà nước phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Sau giải phóng, ông tiếp tục phục vụ quân đội, đến năm 1980 trở về đời thường và qua đời năm 2000 ở tuổi 63. Bến đò nơi ông từng làm nhiệm vụ – nay gọi là Di tích lịch sử Bến đò A Sanh – đã được tỉnh Gia Lai xếp hạng di tích cấp tỉnh năm 2020 .

Biểu tượng văn hóa

Câu chuyện của A Sanh được phổ biến rộng rãi qua bài thơ “Người lái đò trên sông Pô Cô” của Mai Trang và ca khúc cùng tên của nhạc sĩ Cầm Phong, từng phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam trong chiến tranh. Hình tượng người lái đò A Sanh trở thành biểu tượng anh hùng gắn với dòng sông Pô Cô, được người dân Tây Nguyên lưu truyền và tưởng nhớ bằng các hoạt động như Giải đua thuyền độc mộc tranh Cúp A Sanh hằng năm .

Di sản

Tên ông được khắc trên bia mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Ia Grai dưới cả hai tên Puih San và A Sanh. Hình ảnh A Sanh – người chiến sĩ Jrai bình dị mà phi thường – vẫn sống mãi trong ký ức và văn hóa Tây Nguyên, tượng trưng cho tinh thần “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc