Anh hùng A Sanh – Puih San, người gắn với sông Pô Kô và vùng Kon Tum – Gia Lai

A Sanh tên thật là Puih San, người dân tộc Jrai, quê ở làng Nú, xã Ia Khai, huyện Ia Grai, Gia Lai (khu vực phía hạ lưu sông Pô Kô, có quan hệ lịch sử rất gần với Kon Tum). Một số tư liệu ghi tên khai sinh của ông là Puih Hong, sinh ngày 1/5/1937.

Năm 1961, Puih San nhập ngũ và tham gia vận tải trên tuyến hành lang bí mật. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, sông Pô Kô là một tuyến vận tải quan trọng, nối khu vực Kon Tum – Gia Lai và tiếp tục sang Campuchia. Quân dân sử dụng những chiếc thuyền độc mộc để vận chuyển bộ đội, vũ khí, lương thực và hàng hóa.

A Sanh nổi tiếng nhờ khả năng chèo thuyền độc mộc vượt dòng Pô Kô đầy thác ghềnh và bom đạn. Có những đêm ông cùng đồng đội thực hiện hơn 30 chuyến đò, đưa hàng trăm lượt người và hàng hóa qua sông an toàn. Hình ảnh người lái đò A Sanh vì thế trở thành biểu tượng về sự gan dạ, mưu trí của quân dân Tây Nguyên.

Sau chiến tranh, câu chuyện về A Sanh trở nên nổi tiếng rộng rãi qua ca khúc “Người lái đò trên sông Pô Kô”, với hình tượng “anh lái đò tên gọi A Sanh”.

Ông Puih San – A Sanh được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1998.