Anh hùng A Vai

HỒ ĐỨC VAI

Anh hùng A Vai (tên khác là Hồ Đức Vai) sinh năm 1942, là người Pa Cô, thuộc dân tộc Tà Ôi, quê ở làng Lê Lốc, xã Hồng Bắc, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Được cách mạng giúp đỡ và giáo dục, A Vai hăng hái tham gia hoạt động kháng chiến. Công việc đầu tiên mà A Vai được giao là nhiệm vụ làm liên lạc, sau đó là vận động nhân dân chống giặc bắt lính, vót chông rào làng và trồng sắn ủng hộ cách mạng.

Năm 1961, tiểu đội du kích đầu tiên của người Pa Cô trên dải Trường Sơn được thành lập, A Vai được bầu làm Tiểu đội trưởng. Trong năm 1961, anh đã đánh 22 trận, diệt 32 tên địch, bắn bị thương 9 tên, làm sập hầm chông chết 1 tên và làm bị thương 50 tên khác. Lợi dụng địa hình rừng núi, đồng chí thường phát huy lối đánh nhỏ lẻ, bất ngờ, tiến công rất táo bạo, dũng cảm, gây cho địch nhiều thiệt hại. Ngày 3-3-1963, lợi dụng trời tối, A Vai dẫn một số tổ dân quân vào quấy rối đồn A Lưới. Đang cắt lưới bò qua hàng rào thì chiến sĩ của ta phát hiện được một loại mìn mới địch gài mà chưa ai biết cách tháo gỡ. Không hề nản chí, A Vai vẫngiữ vững quyết tâm tiếp tục trận đánh, tạm thời cho anh em lui ra, một mình anh ở lại nghiên cứu tìm cách khắc phục. Nhờ sự can đảm và bình tĩnh, cuối cùng anh đã gỡ được mìn, tiếp tục chỉ huy anh em tiến vào đánh địch và rút ra an toàn. Khi ra về, tiểu đội còn mang đủ số mìn đã thu được để sau này dùng vào việc huấn luyện và gài xen với chông bẫy bảo vệ xóm làng.

Ngày 20-3-1963, chi bộ đảng, cán bộ cơ sở Hồng Bắc đã bố trí 7 du kích do A Vai chỉ huy tiếp cận đồn A Lưới, bất chấp nguy hiểm dùng loa kêu gọi, giải thích chính sách khoan hồng của ta, khuyên binh lính, sĩ quan địch bỏ súng quay trở về với nhân dân. Ngày 11-7-1963, nghe tin địch càn vào xã An Ninh khi đang một mình làm rẫy, để tranh thủ thời cơ, A Vai vác súng chạy tắt rừng đón đánh địch. Anh chạy về hướng địch đang tiến, chọn chỗ núp tốt, lên cò súng đợi địch. Đợi một lúc không thấy kẻ nào đi qua, biết mình đã đón lầm đường, anh khẩn trương băng rừng đón đường khác. Sau khi tìm được địa hình thuận lợi nhất, anh bí mật nằm phục, chờ cho toán địch đi đầu vào cách 5m mới nổ súng, diệt tại chỗ 2 tên. Bọn còn lại hoảng hốt xả đạn xối xả vào gốc cây A Vai đang nấp. Đợi cây trung liên địch hết băng, A Vai liền nhảy vào bụi rậm, chạy thẳng.

Ngay sau trận trên, A Vai chỉ huy du kích Hồng Bắc bao vây một nhóm địch đang khảo sát vị trí xây sân bay tại khu vực xã An Ninh. Chỉ với vài chục người, trong 7 ngày, đội du kích đã khôn khéo “bao vây” và đánh bại kế hoạch cố thủ - phản công của một tiểu đoàn địch với đủ súng to, súng nhỏ, đồng thời loại khỏi vòng chiến đấu khoảng mấy chục tên.

Đêm 27-5-1969, A Vai dẫn một tổ, bò sát đồn A Lưới, kiên trì nằm phục chờ trời sáng khi bọn địch ra sân tập hợp mới đồng loạt nổ súng, bắn chết 3 tên và bắn bị thương một số. Năm 1965, anh được bầu đi dự Đại hội Anhhùng chiến sĩ thi đua toàn miền Nam tổ chức tại Tây Ninh. Sau đại hội đó, anh được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và vinh dự được Bác đặt tên là Hồ Đức Vai. Sau đó, Hồ Đức Vai còn được gặp Bác thêm bốn lần nữa.

Ngày 5-5-1965, Hồ Đức Vai được Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là Xã đội trưởng xã Hồng Bắc, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.