Anh hùng A Xâu

A XÂU

Anh hùng A Xâu sinh năm 1944, là người dân tộc Hrê, quê ở xã Đắk Phèng, huyện 40 (nay là xã Đắk Blô, huyện Đắk Glei), tỉnh Kon Tum. Những năm 1959-1960, A Xâu tham gia vào đội du kích xã, làm nhiệm vụ cảnh giới chống địch càn quét, bảo vệ buôn làng. Tháng 1-1963, A Xâu chính thức nhập ngũ, anh đã được điều động về công tác tại Đại đội đặc công 207 (tiền thân của Tiểu đoàn đặc công 406 tỉnh). Trong suốt những năm tháng cầm súng chiến đấu, A Xâu tham gia đánh hàng trăm trận và lập được nhiều chiến công xuất sắc.

Trong trận đánh ban ngày vào ấp Bờ Rao (năm 1965), ta đang mở rào thì bị lộ, địch bắn ra dữ dội. Nhận định tình hình nếu chần chừ thì anh em sẽ bị thương vong nhiều, A Xâu nảy ra sáng kiến ném bộc phá phá tung ba lớp rào, tạo điều kiện cho đơn vị lao nhanh vào ấp diệt gọn 89 tên địch, giải phóng hàng trăm đồng bào trong ấp. Một đêm cuối tháng 4-1966, A Xâu cùng đồng đội tập kích tiêu diệt gọn một trung đội công binh Mỹ tại cầu Đắk Cấm khi chúng đang tập trung làm cầu. Trận đánh diễn ra nhanh gọn trong vòng hơn 10 phút đồng hồ, ta không hề hao tổn. Cuối tháng 2-1967, tổ đặc công gồm 3 người do A Xâu làm tổ trưởng bám đánh lính Mỹ đổ bộ xuống đồi Ngok Réo. Bằng sự dũng cảm, mưu trí, tổ của A Xâu đã diệt 12 tên Mỹ và trở về căn cứ an toàn. Sau trận đánh, A Xâu được tặng danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ”. Một lần khác mà A Xâu lập thành tích xuất sắc trong trận đánh bọn quân cảnh ngụy trong khu Nguyễn Huệ ở thị xã Kon Tum, sâu trong vùng kiểm soát của địch. Lúc đó, các chiến sĩ trong đơn vị đã luồn qua 9 lớp rào mà vẫn chưa phát hiện được địch. Trời tối, biết kẻ thù đã thay đổi chỗ ở, A Xâu xung phong đi trước nắm tình hình. Sau khi vượt qua 6 hàng rào nữa, thấy bọn địch đang mắc màn, tựa súng nằm rải rác trong những gian nhà gạch thấp, anh ngay lập tức trở ra dẫn đơn vị vào. Bị đánh bất ngờ bằng lựu đạn, thủ pháo và tiểu liên, 120 tên quân cảnh chết mà không kịp trở tay. Ta phá hủy được 2 xe cơ giới và thu nhiều vũ khí. Trong trận này, riêng A Xâu dùng lựu đạn diệt hết địch trong ba nhà ngủ. Hết lựu đạn, anh nhặt ngay lựu đạn của địch ném vào. Đến lúc đơn vị rút ra, thấy còn một chiếc xe chưa ai phá, anh lấy luôn mìn của địch phá hủy chiếc xe. Vừa hành động xong, thấy 2 tên địch chạy qua, anh mượn khẩu súng của đồng đội diệt nốt cả 2 tên rồi mới chạy theo đơn vị ra ngoài an toàn. Đặc biệt trong trận đánh vào thị xã Kon Tum Tết Mậu Thân (1968), A Xâu đã nêu cao tinh thần chiến đấu anh dũng, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong tình huống cực kỳ gay go ác liệt. Lúc bấy giờ, anh làm Đại đội phó Đại đội 207, chịu trách nhiệm chỉ huy mũi tiến công vào Ty Cảnh sát Kon Tum. Theo sự hướng dẫn của các cô gái chỉ đường, A Xâu đã cùng đồng đội len theo những lối đi bí mật thọc sâu vào tiểu khu quân sự trong thị xã. Nghe thấy tiếng nổ của bộc phá - ám hiệu ra lệnh nổ súng - dội lên gần đó, đội của A Xâu cũng cho nổ liên tiếp những gói bộc phá lớn và triển khai tiếp cận tiêu diệt địch.Ngay khi địch còn chưa kịp cầm súng thì súng của A Xâu và các chiến sĩ đã bắn vào những tên cố vấn Mỹ và bọn cầm đầu đơn vị bảo an ngụy. Mũi tiến công do anh chỉ huy phát triển rất nhanh, trong vòng 30 phút đã làm chủ một góc tiểu khu Kon Tum, diệt 40 tên địch, 1 lô cốt. Sau khi phát triển sang khu cảnh sát và diệt hết địch trong ba dãy nhà thì trời sáng. Địch phản công điên cuồng, phân đội của anh bị hao tổn từ 10 người chỉ còn 7 người, rồi 5 người, lại bị cắt đứt liên lạc với đại đội. A Xâu phải chỉ huy anh em độc lập tác chiến tại khu cảnh sát rồi phát triển sang khu chợ. Tình huống ngày càng trở nên nguy hiểm khi các đơn vị của ta ở xung quanh bị địch triệt tiêu dần, tổ của A Xâu rơi vào giữa gọng kìm, “tứ bề thọ địch”. Đến sáng, địch tổ chức phản kích. Lúc này mũi do A Xâu phụ trách chỉ còn có 4 người. Trước sức tiến công của gần một đại đội địch, anh động viên anh em quyết tâm cùng chiến đấu, đánh tan đợt phản kích đầu tiên của địch. Đợt phản kích thứ hai, địch chia làm nhiều mũi bao vây rồi áp dần vào trận địa ta, dùng lựu đạn tiến công. Bấy giờ cả tổ chỉ còn 3 người, A Xâu động viên anh em quyết sống mái với quân thù, nhặt lựu đạn ném trả tiêu diệt địch.

Không tiến được thêm, địch gọi trực thăng rải bom xăng đốt cháy chợ, 3 chiến sĩ dù thương tích đầy mình vẫn kịp chạy sang vị trí khác. Sau khi phá vỡ một mũi tiến công nữa của đại đội ta, địch củng cố lực lượng và tiến công lần thứ ba vào tổ của A Xâu. Chúng tập trung lựu đạn đồng loạt ném vào các ụ chiến đấu làm 2 đồng chí hy sinh tại chỗ. Chỉ còn lại một mình, thấy lựu đạn bay đến tới tấp, anh nằm xuống, nhanh nhẹn dùng tay và chân gạt chúng ra xa. Lựu đạn nổ cách anh một vài mét, khói mù mịt bốc lên. Tưởng các chiến sĩ của ta đã chết hết, bọn địch ùa vào xem xét. A Xâu bình tĩnh chờ chúng đến gần rồibất ngờ nổ súng. Nhiều tên bị diệt, bọn còn lại hoảng sợ tháo chạy. Lúc đó trời đã tối, địch phải rút ra khỏi khu chợ và bao vây bên ngoài.

Sáng hôm sau, địch tổ chức đợt phản kích thứ tư với sự tham gia của bọn biệt kích “Lôi hổ” khét tiếng. A Xâu vẫn ngoan cường trụ bám chiến đấu và diệt thêm nhiều tên địch. Bất chấp việc bị thương ở vai và má phải, anh vẫn nhanh nhẹn gạt hoặc ném trả lại những quả lựu đạn bay đến - cho đến thời điểm này tổng cộng phải đến hơn 100 quả1. Một tên địch bò đến gần, giương tiểu liên bắn vào chỗ A Xâu đang đứng ném trả lựu đạn. Khi thấy A Xâu ngã vật xuống, địch hò nhau vào bắt sống. Tên chỉ huy lao vào trước, A Xâu vừa thấy hắn ló đầu vào cổng liền nổ súng. Bị đạn găm vào ngực, tên chỉ huy chết ngay tại chỗ, những tên cấp dưới thấy vậy hốt hoảng chạy giạt ra bên ngoài. A Xâu nhặt lựu đạn và tập trung súng lại, củng cố trận địa và tiếp tục chiến đấu, vừa di chuyển vừa bắn tỉa địch. Sau đợt tiến công thứ sáu, địch không dám tiến lên vì sợ lại một lần nữa rơi vào bẫy. Chúng kéo nhau chuồn về các lô cốt đợi thời cơ. Lợi dụng đêm tối, anh thoát ra khỏi chợ, rút qua đường 14 và được người dân, đồng đội đưa về căn cứ an toàn. Sau hai ngày ba đêm diệt địch ở tiểu khu Kon Tum, khu cảnh sát và đánh bật sáu đợt phản kích của địch tại khu chợ, tổ của A Xâu đã hoàn thành nhiệm vụ. Riêng A Xâu diệt 30 tên tại khu chợ, chưa kể ở tiểu khu và ty cảnh sát, lập chiến công vang dội. Chiến công hiển hách này đã giúp A Xâu được phong quân hàm Thiếu úy, Đại đội trưởng Đại đội 207.

A Xâu đã được tặng thưởng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất và được bầu là Chiến sĩ thi đua toàn tỉnh. Ngày 20-12-1969, A Xâu được Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là Đại đội phó thuộc Tiểu đoàn 406 đặc công bộ đội địa phương tỉnh Kon Tum, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.