Anh hùng A Xâu với biệt danh “Tử thần Chợ Lồng Kon Tum”

A Xâu, sinh năm 1944, dân tộc Hrê, quê ở xã Đăc Pét, huyện Đăc Lây, tỉnh Kon Tum, nhập ngũ tháng 1 năm 1963. Khi được tuyên dương Anh hùng đồng chí là đại đội phó thuộc tiểu đoàn 406 đặc công bộ đội địa phương tỉnh Kon Tum, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Sinh ra trong một gia đình nghèo là cơ sơ cách mạng, A Xâu sớm được giáo dục lòng căm thù quân xâm lược, quyết tâm chiến đấu giải phóng đồng bào, quê hương. Năm 1960, vào dân quân, tuy vóc người nhỏ bé nhưng đồng chí rất hăng hái dũng cảm. Có lần diệt ác phá kìm, ta bắt một tên ác ôn và giao cho A Xâu giải nó lên huyện. Dọc đường tên này thấy đồng chí nhỏ bé nên tháo chạy. Quyết không cho nó thoát, đồng chí đã đuổi theo và đâm chết tên ác ôn.

Kể từ khi vào bộ đội cho đến đầu năm 1968, A Xâu đã tham dự 22 trận đánh và đều hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Một lần ở Ngọc Bành, đang dẫn tổ 3 người đi lấy gạo thì gặp địch, đồng chí cùng anh em chủ động mưu trí đánh địch, diệt 20 tên, riêng đồng chí diệt 6 tên.

Trận đánh ban ngày vào ấp Bờ Rao (năm 1965), ta đang mở rào thì bị lộ, địch bắn ra dữ dội. Nếu chần chừ, anh em sẽ bị thương vong nhiều, đồng chí nảy ra sáng kiến ném bộc phá phá tung ba lớp rào, tạo điều kiện cho đơn vị xung phong diệt 89 tên địch, giải phóng nhân dân trong ấp.

Trận đánh khu Nguyễn Huệ (thị xã Kon Tum), sau khi đơn vị đã luồn qua 9 lớp rào mà vẫn chưa thấy cổng, được lệnh lên phía trước trinh sát, đồng chí vượt qua 6 lớp rào vào tận vị trí địch nắm tình hình rồi mới trở ra đưa đơn vị vào đánh. Kết quả ta diệt 120 tên quân cảnh, phá 2 xe, thu nhiều vũ khí. Trong trận này, riêng A Xâu dùng bộc phá diệt hết địch trong ba nhà ngủ xong quay ra diệt thêm 1 xe thì hết thủ pháo, đồng chí dùng ngay vũ khí địch diệt thêm 2 tên nữa.

Đặc biệt trong trận đánh vào thị xã Kon Tum Tết Mậu Thân (1968), đồng chí nêu cao tinh thần chiến đấu anh dũng, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong tình huống cực kỳ gay go ác liệt.

Trong trận nàv, đồng chí chỉ huy một mũi tiến công phát triển rất nhanh, chỉ trong 30 phút làm chủ một góc tiểu khu Kon Tum, diệt 40 tên địch, 1 lô cốt. Sau khi phát trịển sang khu cảnh sát và diệt hết địch trong ba dãv nhà thì trời sáng. Địch phản kích điên cuồng, phân đội của đồng chí mất liên lạc với đại đội, đồng chí chỉ huy anh em độc lập tác chiến tại khu cảnh sát rồi phát triển sang khu chợ.

Sáng hôm sau địch tổ chức phản kích. Lúc này mũi do A Xâu phụ trách chỉ có 4 người. Trước sức tiến công của gần một đại đội địch, đồng chí động viên anh em kiên quyết làm tròn nhiệm vụ do cấp trên giao, cả 4 người đều quyết tâm cùng nhau chiến đấu, đánh tan đợt phản kích đầu tiên của địch.

Đợt phản kích thứ hai, địch chia làm nhiều mũi bao vây rồi áp dần vào trận địa ta, dùng lựu đạn tiến công. Bây giờ cả tổ chỉ còn 3 người, A Xâu động viên anh em noi gương “Bảy dũng sĩ Điện Ngọc”, nhặt lựu đạn ném trả tiêu diệt địch.

Địch củng cố lực lượng và tiến công lần thứ ba. Chúng tập trung lựu đạn rồi đồng loạt ném vào các ụ chiến đấu của ta làm 2 đồng chí hy sinh. Chỉ còn lại một mình, A Xâu nghĩ: “Chiến sĩ cách mạng còn hơi thở thì còn chiến đấu”. Địch ném lựu đạn tới tấp. Đồng chí nằm xuống, nhanh nhẹn dùng chân và tay gạt lựu đạn ra. Lựu đạn nổ cách đồng chí một vài mét, khói mù mịt bốc lên. Tưởng A Xâu đã hy sinh, địch ùa vào. Đồng chí rất bình tĩnh chờ chúng đến gần rồi bất ngờ nổ súng. Nhiều tên bị diệt, bọn còn lại tháo chạy. Lúc đó trời đã tối, địch phải rút ra khỏi khu chợ, bao vây bên ngoài. Sáng hôm sau, địch tổ chức đợt phản kích thứ tư. Còn lại một mình, đồng chí tiếp tục chiến đấu kiên cường, diệt nhiều tên địch. Khi thấy đồng chí bị thương, ngã xuống, chúng hò nhau vào bắt sống. Tên chỉ huy lao vào trước bị A Xâu nổ súng bắn chết ngay tại chỗ làm cho bọn lính hoảng hốt chạy tán loạn.

Đồng chí nhặt lựu đạn và tập trung súng lại, củng cố trận địa tiếp tục chiến đấu. Sau đợt tiến công thứ 6 trời tối, địch phải rút bỏ.

Lợi dụng đêm tối, đồng chí rút ra sau khi đã dùng thủ pháo phá hủt súng của đồng đội đã hy sinh. Trên đường rút, gặp 3 tên địch đi tuần, đồng chí bắn chết 1 tên, làm bị thương 1 tên khác.

Sau 3 ngày, 2 đêm diệt địch ở tiểu khu Kon Tum, khu cảnh sát và đánh bật 6 đợt phản kích của địch tại khu chợ, mũi đồng chí hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc. Riêng A Xâu diệt 30 tên tại khu chợ, chưa kể ở tiểu khu và ty cảnh sát.

A Xâu đã được tặng thưởng Huân chương Chiến công giải phóng hạng nhất và được bầu là Chiến sĩ thi đua toàn tỉnh.

Ngày 20 tháng 12 năm 1969, A Xâu được Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.