Anh Hùng Bùi Huy Giáp

Tham gia cách mạng từ năm 14 tuổi (1940)

ngày 1/1/1945,ông được vinh dự kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) lúc tròn 18 tuổi.

Hoạt động tích cực trong cao trào kháng Nhật cứu nước, tháng 3/1945, ông được cử làm Phó Chủ nhiệm rồi Chủ nhiệm Việt Minh, bí mật cùng bà con nhân dân xã Diễn Kim tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền, lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp và đô hộ của phát xít Nhật.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, từ tháng 4/1951 đến năm 1953, ông được cấp trên cử đi học cán bộ tiền tuyến 4 tháng và bổ nhiệm giữ chức vụ Đồn trưởng Đồn vành đai (đồn 5), làm nhiệm vụ liên ngành.

.

Cuối năm 1954 - 1958: Ra Bộ Công an bồi dưỡng nghiệp vụ, tham gia công tác ổn định vùng giáo tại Thanh Hóa, sau đó chuyển về công tác tại quê nhà Nghệ An (giữ các chức vụ như Trưởng đồn Công an Đô Lương, Phó trưởng Công an huyện Anh Sơn, Phó ban Bảo vệ kinh tế Ty Công an tỉnh Nghệ An).

Đặc biệt, vào năm 1961, đồng chí vinh dự được Ty Công an Nghệ An cử tham gia bảo vệ và đón tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm quê nhà, và được tặng giấy khen vì thành tích xuất sắc này.

Tháng 1/1964, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, đồng chí Bùi Huy Giáp cùng đoàn cán bộ Công an Nghệ An tình nguyện xung phong lên đường chi viện cho chiến trường miền Nam (chiến trường B).

Vào đến chiến trường khốc liệt, với bí danh Vũ Thanh Lâm, đồng chí được phân công về công tác tại An ninh miền Trung - Nam Bộ, sau đó giữ chức vụ Phó ban An ninh tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang).

Từ năm 1965 đến đầu năm 1968, đồng chí chủ yếu hoạt động ở 3 hầm bí mật, trong đó có 2 hầm ngoài gò và 1 hầm tại cơ sở bí mật (nhà ông Ba Tâm, sau này là Phó trưởng Công an thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang).

Giai đoạn này, địch tổ chức hàng trăm đợt dồn dân, lập ấp, càn quét, bắt giết cán bộ và nhân dân khu vực địa bàn Mỹ Tho (lân cận huyện Chợ Gạo).

Trong dịp Tết Mậu Thân năm 1968, địch liên tục tổ chức nhiều trận càn ở huyện Chợ Gạo, phá vỡ nhiều cơ sở bí mật của ta, bắt bớ, tàn sát nhiều chiến sĩ cách mạng một cách tàn bạo.

Trong tình thế bị khủng bố, vây ráp, đồng chí Giáp đã mưu trí, dũng cảm cùng nhân dân chống lại hàng trăm đợt càn quét, xây dựng cơ sở, tập hợp lực lượng, chuẩn bị vũ khí cho cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968.

Khoảng 4 giờ ngày 29/1/1968 (tức mùng 1 Tết),Bùi Huy Giáp cùng 2 đồng đội trực tiếp tham gia cuộc tổng tiến công nổi dậy tại Mỹ Tho. Khoảng 11 giờ cùng ngày, trên đường trở về hầm bí mật, tổ công tác gặp trận càn của địch. Địch cho máy bay trực thăng đổ quân xuống ấp Mỹ Lương và vùng lân cận, tổ chức càn quét, lùng sục, vây bắt ráo riết.

Đồng chí chỉ đạo các đồng chí của mình chia làm 3 hướng nhằm phân tán địch. Bản thân mình chạy về hầm bí mật, kịp thời đốt hết tài liệu, phá hủy máy bộ đàm, chiến đấu quyết liệt, tiêu diệt nhiều tên địch. Sau 30 phút chiến đấu ngoan cường, đồng chí hết đạn, bị thương và rơi vào tay địch.

Bị địch tra tấn bằng đủ ngón đòn thù, nhưng đồng chí Bùi Huy Giáp vẫn giữ vững khí tiết, quyết không khai báo. Biết không thể lung lay được ý chí của người chiến sĩ cách mạng, địch dùng báng súng đánh vào đầu, đâm lưỡi lê xuyên ngực rồi đưa đồng chí lên gò đất gần khu vực hầm bí mật để phơi nắng, không cho chôn cất nhằm uy hiếp nhân dân và những người nuôi giấu cán bộ.

Đến khoảng 20 giờ cùng ngày, cơ sở của ta bí mật vào khu vực phơi xác, đưa thi thể đồng chí Bùi Huy Giáp ra ngoài và bí mật chôn cất. Hai người đồng chí của ông cũng ngã xuống trong trận càn này.

Đồng chí Bùi Huy Giáp đã anh dũng hy sinh khi mới 42 tuổi. Sự hy sinh oanh liệt của ông là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần "Vì nước quên thân, vì dân phục vụ" của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam trong "thời hoa lửa".

Tháng 8/2025, Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Bùi Huy Giáp.