ANH HÙNG BÙI QUANG MẠI

Trong thời gian phục vụ trong quân đội, đồng chí Bùi Quang Mại luôn nêu cao tinh thần chiến đấu kiên cường, dũng cảm, không sợ hy sinh gian khổ, trung thành tuyệt đối với sự nghiệp cách mạng của đảng, trong tình thế hiểm nghèo vẫn kiên quyết chiến đấu đến cùng thà chết không đầu hàng giặc, được cấp trên, đồng đội yêu mếm tin tưởng.

Năm 1946, đồng chí xung phong vào bộ đội chiến đấu trong lực lượng vũ trang Chiến Khu 1 thuộc Bắc bộ gồm 13 tỉnh (Lào cai, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Cạn, Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Yên, Phúc Yên).

Trong một trận đánh đồn ở Vĩnh Yên được giao nhiệm vụ đi trinh sát, với tinh thần mưu trí, dũng cảm đồng chí đã lừa địch bò sát vào các vị trí bố phòng trong đồn của chúng nắm tình hình, sau đó đơn vị đã tổ chức một tiểu đội hóa trang làm lính địch và cử đồng chí Bùi Quang Mại làm chỉ huy bình tĩnh tiến vào đồn, bất ngờ tiến công tiêu diệt hoàn toàn quân địch. Trong một trận khác, khi chặn đánh địch đi càn bên bờ sông Đuống (địa phận tỉnh Bắc Ninh), máy bay địch oanh tạc vào đội hình quân ta, đồng chí Bùi Quang Mại đã anh dũng dùng súng trung liên bắn cháy 1 máy bay khu trục của chúng, với chiến công này đồng chí Bùi Quang Mại được tặng thưởng Huân chương chiến công hạng Ba.[1]

Ngày 5 tháng 1 năm 1948 thực hiện quyết định của Bộ Tổng chỉ huy, Trung đoàn thủ Đô giải thể và được tổ chức thành  một tiểu đoàn mạnh trực thuộc bộ với phiên hiệu Tiểu đoàn 54[2].

Chiến đấu trong đội hình của Tiểu đoàn 54 (Trung đoàn Thủ Đô rút ngọn), đồng chí Bùi Quang Mại được trang bị súng Ba-dô-ca, trong trận đánh đồn Phủ Thông, đơn vị được giao nhiệm vụ phục kích quân địch đến ứng cứu, đồng chí đã dùng súng Ba-dô-ca bắn cháy 4 xe quân sự của địch. Trận đánh tại đèo Lũng Phầy trên Đường số 4 (Chiến dịch Đường số 4, tháng 2 năm 1949) đồng chí được giao nhiệm vụ đột phá cửa mở, đồng chí Bùi Quang Mại đã dũng cảm, linh hoạt tránh hỏa lực địch dùng mã tấu phá đổ 3 lớp rào tre mở đường cho đơn vị xung phong tiêu diệt địch.

Đặc biệt trong trận đánh Phố Lu (Chiến dịch Lê Hồng Phong, tháng 01 năm 1950) đồng chí Bùi Quang Mại bị ngất vì sức ép của đạn pháo địch nổ gần, khi tỉnh dậy đồng chí kiên quyết không lui về sau điều trị mà xin ở lại tiếp tục chiến đấu cùng đồng đội, đồng chí đã dùng súng Ba-dô-ca diệt được 5 hỏa điểm địch.

Tháng 5 năm 1951, tham gia chiến dịch Hà Nam Ninh (Chiến dịch Quang Trung) đồng chí Bùi quang Mại chiến đấu trong đội hình Tiểu đoàn 79, Trung đoàn Thủ đô, Đại đoàn Quân tiên phong. Trận đánh địch ở nhà thờ Đại Phong đồng chí dùng trung liên tiêu diệt 3 ổ hỏa lực địch tạo điều kiện cho đồng đội xung tiêu diệt địch làm chủ vị trí nhà thờ Đại Phong.

Trận đánh đồn Non Nước đồng chí diệt được 15 tên địch góp phần cùng đơn vị làm chủ hoàn toàn cứ điểm Non Nước, diệt gần 60  tên địch, bắt 120 tên. Trong số đó, có Đờ-lát Béc-na là con trai của tướng Đờ-lát đờ Tát-xi-nhi, Tổng chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp ở Đông Dương.

6 giờ sáng ngày 30 tháng 5 năm 1951, địch tăng cường máy bay và pháo binh chi viện tổ chức phản công lấy lại đồn Non Nước, cán bộ chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô đã anh dũng chiến đấu giữa ban ngày đánh lui hàng chục đợt tiến công của địch, đến trưa địch tấn công quá mạnh đơn vị được lệnh rút khỏi đồn Non Nước, một số cán bộ, chiến sĩ ta bị kẹt lại ở đồn Non Nước vẫn tiếp tục chiến đấu đánh trả quân địch trong đó có cả một số đồng chí là thương binh còn bị kẹt lại. Điển hình cho tinh thần dũng cảm chiến đấu đến cùng không chịu sa vào tay quân thù, là gương Tiểu đội trưởng Bùi Quang Mại đã cùng 4 thương binh cố thủ trong một hang đá từ chiều đến tối đánh lui 6 đợt tiến công của giặc diệt 12 tên rồi khéo léo lừa địch đưa được cả 4 thương binh về Trung đoàn an toàn[3].

Đồng chí Bùi Quang Mại được tặng thưởng 1 Huân chương Quân công hạng Ba, 1 Huân chương Chiến công hạng Nhất, 2 Huân chương Chiến công hạng Nhì, Chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1952. Ngày 7 tháng 5 năm 1956, đồng chí Bùi Quang Mại được Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân[4].

Hiện nay, chân dung Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Bùi Quang Mại đang được trưng bày tại Bảo tàng Binh đoàn quyết thắng để giáo dục truyền thống “Tiên phong, anh dũng, đoàn kết, kỷ luật, thần tốc, quyết chiến, quyết thắng của Đại đoàn Quân tiên phong anh hùng và truyền thống “Thần tốc, quyết thắng” của Binh đoàn Quyết thắng anh hùng cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn.

[1] Quân Tiên phong (Sư đoàn 308): “Đơn vị anh hùng và anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Sư đoàn 308”, Xuất bản nội bộ, H.1994, Tr. 63.

[2] “Lịch sử Sư đoàn 308 (1949- 2019)”; Nxb QĐND năm 2019, Tr. 29.

[3] “Lịch sử Trung đoàn Thủ đô (1947-2001)”; Nxb QĐND, năm 2001, tr86 - 87.

[4] “Chân dung anh hùng thời đại Hồ Chí Minh Tập 1”, Nxb Lao động, năm 2000, tr200.