Anh hùng cắm cờ trên cứ điểm Him Lam
Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Ngay từ nhỏ, ông đã có mong muốn được đi bộ đội, được cầm súng đánh giặc, cứu nước. Tuy nhiên, con đường nhập ngũ của ông không hề dễ dàng. Ông đã ba lần tình nguyện xin nhập ngũ nhưng đều bị các đơn vị từ chối vì sức khỏe yếu. Không bỏ cuộc, đến lần thứ tư ông tiếp tục đăng ký và cuối cùng được chấp nhận trở thành người lính.
Từ ngày bước vào quân đội, Trần Can nhanh chóng thể hiện sự dũng cảm, mưu trí và tinh thần trách nhiệm. Trong những tình huống chiến đấu khó khăn, ông thường là người đi đầu, dẫn dắt đồng đội vượt qua nguy hiểm. Năm 1952, sau quá trình chỉnh huấn và huấn luyện, đơn vị của ông được củng cố về tổ chức, trang bị và phương pháp chiến đấu. Trung đoàn 209 thuộc Đại đoàn 312 tiến vào chiến dịch Tây Bắc với một lực lượng và tinh thần mới.
Trong chiến dịch Tây Bắc, Trần Can đã tham gia nhiều trận đánh. Ở trận bản Hoa, ông được giao nhiệm vụ xung kích. Khi có lệnh tiến công, ông nhanh chóng cùng tiểu đội vượt qua cửa mở, dùng thủ pháo tiêu diệt một ụ súng rồi tiến sâu vào bên trong. Sau khi các chiến sĩ trong tiểu đội lần lượt bị thương vong, Trần Can không lùi bước mà tập hợp hai chiến sĩ của đơn vị khác thành một tổ mới để tiếp tục chiến đấu. Ông dẫn đầu tổ này tiêu diệt thêm nhiều ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy của địch, tiêu diệt cơ quan đầu não, bắt sống 22 tên và thu được 17 khẩu súng các loại.
Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ tiến công cứ điểm Him Lam. Đây là một cứ điểm rất kiên cố, có vị trí quan trọng trong hệ thống phòng thủ của quân Pháp. Chiều ngày 13/3/1954, trận đánh mở màn chiến dịch bắt đầu. Khi hỏa lực của ta đã khống chế được một số vị trí của địch và cửa mở được tạo ra, các chiến sĩ nhanh chóng tiến vào cứ điểm.
Trần Can chỉ huy tiểu đội chiếm lô cốt đầu cầu rồi tiếp tục đánh các lô cốt khác. Một lô cốt cố thủ có hỏa lực mạnh khiến quân ta gặp khó khăn. Trần Can cho một tổ bí mật vòng ra phía sau, đồng thời sử dụng hỏa lực để đánh lạc hướng đối phương. Khi hỏa lực trong lô cốt bị vô hiệu hóa, ông lập tức chớp thời cơ, nhảy lên khỏi giao thông hào và cắm lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” lên nóc lô cốt. Đây là lá cờ đầu tiên của quân ta được cắm trên một cứ điểm của địch tại Điện Biên Phủ. Hành động ấy trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của trận Him Lam. Sau đó, Trần Can tiếp tục chỉ huy đơn vị chiến đấu bên trong cứ điểm và bắt sống nhiều quân địch. Him Lam, một trong những cụm cứ điểm mạnh, đã bị quân ta tiêu diệt ngay trong ngày đầu tiên của chiến dịch.
Không dừng lại ở đó, Trần Can tiếp tục chiến đấu tại điểm cao 507 thuộc khu trung tâm Mường Thanh. Tại đây, ta và địch giành giật nhau từng vị trí. Quân Pháp nhiều lần tổ chức phản kích nhằm chiếm lại trận địa. Trần Can cùng đồng đội kiên quyết giữ vững vị trí, đánh bại nhiều đợt phản kích. Dù bản thân bị thương và các cán bộ đại đội lần lượt thương vong, ông vẫn tiếp tục chỉ huy bộ đội chiến đấu.
Ngày 7/5/1954, trong ngày cuối cùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can chỉ huy bộ đội tiến công vào sở chỉ huy của tướng Đờ Cát. Ông đã hy sinh anh dũng trong trận chiến khi tuổi đời còn rất trẻ. Sau đó, ngày 7/5/1956, ông được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Câu chuyện về Trần Can để lại hình ảnh một người lính dù nhiều lần đứng trước hiểm nguy vẫn luôn giữ tinh thần tiến về phía trước, đặt nhiệm vụ và đồng đội lên trên sự an toàn của bản thân.
