Anh hùng Cao Kỳ Vân – Đóa sơn trà kiên cường trong lòng bốt Mỏ Thổ

Trong lịch sử kháng chiến chống Pháp, có những tấm gương thầm lặng mà rực rỡ, tiêu biểu là người con gái trẻ tuổi Cao Kỳ Vân. Chị không chỉ là một chiến sĩ, mà còn là biểu tượng bất tử của lòng quả cảm, người đã viết nên chiến công cảm tử bằng chính sinh mệnh của mình.

Hành trình từ Hà Nam đến đất thép Bắc Giang: Chị tên thật là Nguyễn Thị Được, sinh năm 1925 trong một gia đình nông dân nghèo tại huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Lớn lên trong cảnh đất nước lầm than, năm 1940, chị cùng gia đình di cư đến định cư tại xã Cương Lập, huyện Yên Thế (nay là thị trấn Cao Thượng, huyện Tân Yên, Bắc Giang). Chính mảnh đất địa linh nhân kiệt này đã nhen nhóm trong chị ngọn lửa cách mạng. Năm 1947, ở tuổi 22, chị hăng hái tham gia du kích địa phương và sớm bộc lộ tố chất của một người chiến sĩ tình báo sắc sảo.

"Sống giữa kẻ thù để diệt kẻ thù": Đầu năm 1950, Nguyễn Thị Được trở thành đội viên của tổ Điệp báo Sao Chổi thuộc Ty Công an Bắc Giang với bí danh Cao Kỳ Vân. Nhiệm vụ của chị là xâm nhập vào khu vực núi Mỏ Thổ (xã Minh Đức, thị xã Việt Yên) – một căn cứ quân sự đặc biệt quan trọng của thực dân Pháp. Đồn Mỏ Thổ án ngữ con đường chiến lược từ Bắc Ninh lên Yên Thế, là nơi sĩ quan Pháp và mật thám thường xuyên họp bàn kế hoạch càn quét.

Để che mắt kẻ thù, chị Cao Kỳ Vân chấp nhận làm con nuôi của một gia đình ngay dưới chân bốt. Hằng ngày, trong vai cô gái bán quán trà nước hay người đi cắt cỏ, bắt cua, mò ốc, chị khéo léo lân la làm quen với binh lính địch. Những thông tin quý báu về quân số, vũ khí và lịch trình càn quét được chị thu thập đều đặn, giúp lực lượng ta chủ động sơ tán dân và bảo vệ an toàn cho cơ sở cách mạng.

Chiến công cảm tử tại sào huyệt địch: Ngày 1/5/1950, nhận được tin mật về một cuộc họp quan trọng tại đồn Mỏ Thổ với sự tham gia của quan ba Pháp và các tên mật thám đầu sỏ, tổ Điệp báo Sao Chổi quyết định thực hiện một trận đánh táo bạo nhằm tiêu diệt nhóm chỉ huy này. Với sự yểm trợ của tổ quân báo, Cao Kỳ Vân giả làm người đi bắt cua, bí mật giấu hai quả lựu đạn trong giỏ lọt vào đồn. Giữa lúc kẻ thù đang mải mê bàn tính tội ác, chị đã dũng cảm ném lựu đạn vào giữa đám đông, tiêu diệt và làm bị thương hàng chục tên địch, gây rúng động toàn bộ căn cứ điểm.

Tuy nhiên, trong lúc rút lui, chị không may bị địch bắt giữ. Chúng đã dùng những hình thức tra tấn dã man nhất xen lẫn dụ dỗ, mua chuộc hòng khuất phục người con gái trẻ. Nhưng bốt Mỏ Thổ chỉ nghe thấy sự im lặng kiên cường của chị. Bất lực trước ý chí sắt đá đó, thực dân Pháp đã xử tử chị khi chị mới tròn 25 tuổi, còn chưa kịp lập gia đình riêng.

Sự bất tử của người nữ anh hùng CAND đầu tiên: Ngày 27/7/1998, liệt sĩ Cao Kỳ Vân vinh dự được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Chị là nữ liệt sĩ đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân nhận danh hiệu cao quý này. Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Cao Kỳ Vân với diện tích hơn 1,5 hecta tại xã Minh Đức hiện nay đã trở thành một "địa chỉ đỏ" thiêng liêng, nơi linh hồn chị hòa quyện vào sông núi, mãi mãi là khúc ca huyền thoại cho thế hệ mai sau.