ANH HÙNG CAO VĂN KHANG – “HUYỀN THOẠI PHÁ BOM” TRÊN ĐẢO CỒN CỎ
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, đảo Cồn Cỏ trở thành một trong những địa bàn chiến đấu đặc biệt ác liệt. Nằm ở vị trí chiến lược ngoài khơi Quảng Trị, Cồn Cỏ là tiền tiêu vững chắc, nơi cán bộ, chiến sĩ ta ngày đêm kiên cường bám trụ, vừa chiến đấu, vừa bảo vệ từng tấc đất, từng công trình, từng trận địa trước những đợt bom đạn dữ dội của không quân Mỹ. Trong cuộc chiến đấu khốc liệt ấy, đã xuất hiện nhiều người lính kiên cường, mưu trí, dũng cảm, trong đó có người chiến sĩ công binh Cao Văn Khang – người được đồng đội và nhân dân nhắc đến bằng một biệt danh đầy khâm phục: “huyền thoại phá bom” trên đảo Cồn Cỏ.
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Cao Văn Khang sinh năm 1944, là người dân tộc Kinh, quê ở xã Hoằng Khánh, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra trong một gia đình lao động, ông trưởng thành trong những năm đất nước bước vào thời kỳ chiến tranh đầy gian khổ. Tháng 4 năm 1963, khi tuổi đời còn rất trẻ, Cao Văn Khang lên đường nhập ngũ, mang theo nhiệt huyết của tuổi thanh xuân và ý chí của một người con đất Việt sẵn sàng cống hiến cho Tổ quốc.
Sau khi nhập ngũ, ông được phân công làm nhiệm vụ trong lực lượng công binh và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ, chiến đấu tại đảo Cồn Cỏ. Đây là một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Trong chiến tranh, công việc của người lính công binh vốn đã luôn phải đối mặt với hiểm nguy bởi bom mìn, vật liệu nổ và những trận địa bị đánh phá. Nhưng ở Cồn Cỏ, mức độ nguy hiểm càng tăng lên gấp nhiều lần. Đảo thường xuyên phải hứng chịu những trận oanh kích dữ dội của máy bay Mỹ. Bom đạn có thể trút xuống bất cứ lúc nào, tạo nên những hố bom chằng chịt, đồng thời để lại vô số loại bom, đạn chưa phát nổ. Chỉ một sơ suất nhỏ trong quá trình xử lý cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.
Trong hoàn cảnh ấy, người chiến sĩ công binh Cao Văn Khang luôn thể hiện bản lĩnh vững vàng, tinh thần bình tĩnh và lòng dũng cảm phi thường. Với nhiệm vụ trực tiếp rà phá bom mìn, xử lý bom nổ chậm, ông thường xuyên phải tiếp cận những quả bom nguy hiểm còn nằm dưới lòng đất hoặc giữa những khu vực vừa bị máy bay địch đánh phá. Đó là công việc đòi hỏi không chỉ lòng can đảm mà còn sự chính xác, tỉ mỉ và khả năng làm chủ tình huống trong những thời khắc sinh tử.
Bom đạn của kẻ thù không chỉ nhằm phá hủy trận địa mà còn tìm cách cắt đứt đường cơ động, gây thương vong cho bộ đội và làm tê liệt hoạt động trên đảo. Vì vậy, mỗi quả bom được phát hiện và xử lý an toàn không đơn thuần là một nhiệm vụ kỹ thuật. Đó còn là sự bảo vệ trực tiếp đối với đồng đội, trận địa và khả năng chiến đấu của toàn đơn vị. Người lính công binh phải đặt sự an toàn của tập thể lên trên sự sống còn của chính mình.
Trong những lần thực hiện nhiệm vụ, Cao Văn Khang nhiều lần đối mặt với những quả bom nổ chậm có sức công phá lớn. Giữa sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc, ông vẫn bình tĩnh tiếp cận, tìm cách vô hiệu hóa bom và đưa chúng ra khỏi khu vực nguy hiểm. Những công việc tưởng như thầm lặng ấy lại mang ý nghĩa vô cùng lớn đối với cuộc chiến đấu trên đảo. Nhờ sự dũng cảm và tinh thần trách nhiệm của những người lính công binh như Cao Văn Khang, nhiều khu vực quan trọng được bảo đảm an toàn, giúp bộ đội duy trì trận địa, tiếp tục chiến đấu và bảo vệ đảo.
Không chỉ trực tiếp rà phá bom mìn, ông còn cùng đồng đội thu gom một khối lượng lớn thuốc nổ từ những quả bom, đạn của đối phương để lại, tận dụng phục vụ cho nhiệm vụ chiến đấu của đơn vị. Trong điều kiện chiến trường thiếu thốn, việc thu hồi, tận dụng nguồn thuốc nổ này có ý nghĩa thiết thực, vừa hạn chế nguy cơ bom đạn còn sót lại, vừa bổ sung nguồn vật liệu phục vụ nhiệm vụ quân sự.
Điều đáng khâm phục ở Cao Văn Khang không chỉ nằm ở số lượng bom đã được xử lý hay khối lượng thuốc nổ được thu gom, mà còn ở tinh thần sẵn sàng nhận những nhiệm vụ nguy hiểm nhất. Là Trung đội phó công binh, ông không chỉ là người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ mà còn là chỗ dựa tinh thần cho đồng đội. Trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, người chỉ huy muốn động viên chiến sĩ thì trước hết phải là người dám đi đầu, dám đối mặt với hiểm nguy. Chính sự gương mẫu ấy đã góp phần tạo nên niềm tin và ý chí chiến đấu trong tập thể.
Trên đảo Cồn Cỏ, mỗi ngày chiến đấu là một ngày thử thách lòng gan dạ của người lính. Bom đạn có thể xuất hiện bất ngờ, mặt đất rung chuyển bởi những đợt oanh kích, nhưng nhiệm vụ vẫn phải được hoàn thành. Những người lính công binh không có quyền chùn bước, bởi phía sau họ là trận địa, là đồng đội, là nhiệm vụ bảo vệ đảo. Trong hoàn cảnh ấy, Cao Văn Khang đã biến lòng dũng cảm thành hành động cụ thể, biến sự bình tĩnh thành bản lĩnh và biến trách nhiệm với đồng đội thành động lực để vượt qua hiểm nguy.
Hình ảnh người chiến sĩ công binh lặng lẽ đối mặt với bom nổ chậm giữa chiến trường Cồn Cỏ đã trở thành biểu tượng đẹp về phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ. Đó là lòng trung thành với Tổ quốc, tinh thần “nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua”, là sự hy sinh thầm lặng không đòi hỏi sự đền đáp. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ đảo, có những chiến công vang dội được ghi lại bằng những con số, những trận đánh; nhưng cũng có những chiến công bắt đầu từ những công việc âm thầm, nguy hiểm mà nếu không có nó, trận địa không thể đứng vững và người lính không thể tiếp tục chiến đấu.
Với những thành tích và sự cống hiến trong chiến đấu, Cao Văn Khang được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Danh hiệu cao quý ấy là sự ghi nhận đối với một người lính đã dành tuổi thanh xuân của mình cho chiến trường, trực tiếp đối mặt với hiểm nguy để bảo vệ đồng đội, bảo vệ trận địa và góp phần giữ vững đảo Cồn Cỏ trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Nhắc đến Anh hùng Cao Văn Khang là nhắc đến một thế hệ người lính đã sống và chiến đấu trong những điều kiện khắc nghiệt nhất nhưng vẫn giữ vững niềm tin, ý chí và lòng dũng cảm. “Huyền thoại phá bom” trên đảo Cồn Cỏ không chỉ là câu chuyện về một người lính công binh giỏi chuyên môn, gan dạ trước bom đạn, mà còn là câu chuyện về trách nhiệm và sự hy sinh của con người trước vận mệnh của đất nước.
Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa, đảo Cồn Cỏ đã mang một diện mạo mới, nhưng những dấu tích và câu chuyện về những người từng chiến đấu, hy sinh nơi đây vẫn còn nguyên giá trị. Thế hệ trẻ hôm nay được sống trong hòa bình, có điều kiện học tập, lao động và cống hiến là nhờ sự hy sinh của biết bao thế hệ cha anh. Câu chuyện về Anh hùng Cao Văn Khang vì thế không chỉ để nhớ về một người lính quả cảm, mà còn để mỗi đoàn viên, thanh niên hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, độc lập và chủ quyền Tổ quốc.
