ANH HÙNG CAO XUÂN THỌ – "VUA PHÁ BOM" VÀ HUYỀN THOẠI 4 LẦN ĐƯỢC ĐỒNG ĐỘI TRUY ĐIỆU SỐNG
ANH HÙNG CAO XUÂN THỌ – "VUA PHÁ BOM" VÀ HUYỀN THOẠI 4 LẦN ĐƯỢC ĐỒNG ĐỘI TRUY ĐIỆU SỐNG
Trong biên niên sử vàng của Chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", Ngã ba Cò Nòi và đường ngầm Hát Lót (Sơn La) được ví như những "tọa độ chết". Tại các trọng điểm rực lửa ấy, quân Pháp điên cuồng trút bom đạn nhằm chặt đứt mạch máu giao thông chi viện của ta. Giữa làn mưa bom bão đạn rình rập, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Cao Xuân Thọ (1926 – 2024) nổi lên như một biểu tượng sống động cho ý chí thép, người được mệnh danh là "Vua phá bom" đất xứ Thanh với kỷ lục kiên cường đối mặt với tử thần.
1. Khai tăng tuổi để xung phong ra tiền tuyến
Cụ Cao Xuân Thọ sinh năm 1926 tại thôn Trinh Thọ, xã Hoằng Giang, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa — vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Mang trong mình dòng máu quật khởi của quê hương, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, chàng thanh niên 19 tuổi Cao Xuân Thọ đã nằng nặc đòi viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Do thể hình nhỏ nhắn và chưa đủ tiêu chuẩn tuyển quân thời bấy giờ, ông đã mưu trí khai tăng tuổi để được toại nguyện đứng vào hàng ngũ cách mạng, cống hiến sức trẻ cho độc lập dân tộc.
Năm 1953, lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) được thành lập với mật danh Đoàn X-P. Với bản lĩnh mưu trí, dũng cảm và gan dạ phi thường, Cao Xuân Thọ được giao trọng trách làm Đội trưởng Đội phá bom (thuộc Đội TNXP 40), Đại đội 404. Đơn vị của ông nhận nhiệm vụ chốt giữ, rà phá bom nổ chậm tại Ngã ba Cò Nòi — yết hầu giao thông độc đạo chi viện pháo, xe và quân lương ra mặt trận Điện Biên.
2. Bốn lần được đồng đội làm lễ truy điệu sống
Ngã ba Cò Nòi những ngày đầu năm 1954 hứng chịu sự tàn phá tàn khốc của không quân Pháp, cứ trung bình 13 phút địch lại ném bom oanh tạc một lần. Giặc thả xuống đây đủ các loại vũ khí chết người: bom phá, bom nổ chậm, bom napan, bom cối xay và đặc biệt nguy hiểm là bom bươm bướm. Nhiệm vụ của đội phá bom là ngay sau khi máy bay địch rời đi, phải lập tức lao ra bãi trống, tìm ngòi nổ để kích hoạt bộc phá tiêu hủy bom nổ chậm, thông đường cho đoàn xe của ta di chuyển an toàn.
Công việc đối mặt với thần chết trong gang tấc hiểm nguy đến mức đơn vị đã 4 lần tổ chức làm lễ truy điệu sống cho Đội trưởng Cao Xuân Thọ trước khi ông ôm bộc phá ra trận địa. Trước bàn thờ Tổ quốc vội vã lập giữa rừng già, đồng đội thắt băng đen, trao cho ông chiếc búa, cái kìm và bánh thuốc nổ rồi tiễn ông đi vào cõi chết. Thế nhưng, bằng sự mưu trí và thần kỳ, cả 4 lần ông đều chiến thắng tử thần, quay trở về cái ôm vỡ òa nước mắt của đồng đội.
Chiến công kịch tính nhất của ông diễn ra vào tháng 3/1954 tại đường ngầm Tà Vài. Phát hiện một quả bom nổ chậm nằm sâu dưới lòng suối buốt giá, ông đã áp dụng kinh nghiệm đi biển của người dân quê mình: uống liền 2-3 bát nước mắm cốt để giữ ấm cơ thể rồi nín thở lặn sâu xuống lòng nước xiết. Ông lấy dây rừng buộc vào thắt lưng, dặn anh em khi nổ được ngòi cháy chậm sẽ giật dây 3 lần để đồng đội kéo lên bờ. Sau những giây phút nín thở cân não, bộc phá nổ tung xé toạc quả bom ngầm, thông luồng lạch cho xe pháo băng qua. Suốt chiến dịch, một mình ông đã trực tiếp rà phá và thu gom an toàn hơn 100 quả bom các loại.
3. Niềm vinh dự vĩ đại: 4 lần được gặp Bác Hồ
Nhờ những cống hiến anh dũng xuất sắc vượt qua giới hạn của một con người, người TNXP Cao Xuân Thọ vinh dự trở thành một hiện tượng thi đua yêu nước. Ông vinh dự được mời tham dự Đại hội thi đua toàn quốc và 4 lần được trực tiếp gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Lần đầu tiên gặp Bác vào tháng 12/1953 tại Chiến khu Việt Bắc, ông được Bác ân cần hỏi thăm sức khỏe, trực tiếp gắn tặng Huy hiệu của Người lên ngực áo. Trong cuộc đời lính, ông đã vinh dự được Bác Hồ trao tặng 3 lần Huy hiệu quý giá, trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba và vinh danh danh hiệu Chiến sĩ thi đua công - nông - binh toàn quốc. Những khoảnh khắc được Bác ôm chặt, động viên đã trở thành "báu vật tinh thần" vô giá đi theo ông suốt những năm tháng dông bão của cuộc đời. Đến năm 2014, ông trang trọng được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
4. Người anh hùng bất tử của dải đất xứ Thanh
Đại tá, Anh hùng Cao Xuân Thọ trút hơi thở cuối cùng vào năm 2024 tại quê nhà Hoằng Hóa, Thanh Hóa, hưởng thọ 98 tuổi. Dẫu những vết thương cũ liên tục hành hạ, mảnh đạn chiến tranh vẫn nằm trong da thịt và cột sống bị mất đi 3-4 đốt sống, ông vẫn sống một cuộc đời vô cùng giản dị, gương mẫu của một "Bộ đội Cụ Hồ".
Câu chuyện sử thi về người "Vua phá bom" bốn lần được truy điệu sống mãi mãi là một khúc tráng ca bất tử. Tấm gương của anh hùng Cao Xuân Thọ đã hòa vào lòng đất mẹ Sơn La, hóa thành nền độc lập vĩnh cửu và luôn là ngọn đuốc sáng rực truyền lửa yêu nước, ý chí tự cường cho tuổi trẻ Việt Nam hôm nay học tập và noi theo.
