Anh hùng cho tất cả, đâu chỉ cho riêng mình

Bà Thành tua chậm lại những câu chuyện về cuộc đời mình. Những câu chuyện của bà thi thoảng bị ngắt quãng, lúc nhớ, lúc quên. Nhưng sự khốc liệt của mảnh đất lịch sử hứng chịu hàng trăm tấn bom đạn từ cửa khẩu Cha Lo, về cầu Khe Ve, Cha Quang, Bú Giạ… thì bà kể không xót một chi tiết.

Từ Đại đội phó C759 đến Chính trị viên đại đội C759, bà Trần Thị Thành đã cùng đồng đội của mình quản lý 10 km đường từ Khe Cấy đến Bãi Dinh - một tọa độ lửa chịu sự tàn phá nặng nề của bom đạn Mỹ. Đại đội C759 có nhiệm vụ vừa lấp hố bom, vừa phá đường, mở đường cho vũ khí, lương thực, quân đội đi theo tuyến đường vòng men theo dãy núi Trường Sơn để chuyển vào miền Nam.

Bà Thành kể, năm 1966, Đại đội thanh niên xung phong C759 của tỉnh Quảng Bình nhận nhiệm vụ tối cấp là phải bảo đảm thông tuyến, không được chậm trễ một giây. Dường như quân Mỹ cũng có tin tình báo, đêm đó, chúng dồn lực đánh điểm quan trọng. Tại đoạn đường qua Khe Ve, chúng đổ xuống 50 quả bom nổ chậm, rơi dọc suối, đồi, hư hỏng nặng con đường.

Đại đội phó C759 Trần Thị Thành cùng Đại đội trưởng đội công binh lên đồi để xem còn bao nhiêu quả bom chưa nổ. Chưa lên tới đồi, một quả bom phát nổ hất văng cả hai anh em xuống đường, ngay sát một quả bom khác, chưa được kích nổ.

Với khẩu hiệu “Máu C759 có thể đổ, nhưng đường C759 không thể tắc", khi phát hiện ra quả bom nổ chậm nằm sát con đường huyết mạch, Đại đội trưởng Trần Thị Thành nhận được thông báo hôm nay có “một trận bão” đi qua, phải bảo đảm an toàn cho tuyến đường.

Bà Trần Thị Thành kể, lúc ấy, không còn nỗi sợ hãi nào lớn hơn nhiệm vụ phải có được con đường an toàn thông tuyến, bà Thành quyết định mình sẽ là người đứng lên trên quả bom. Bà hiên ngang tiến lại gần vị trí bom, sang sảng nói “Các đồng chí yên tâm san đường, tôi đứng trên quả bom, nếu nghe thấy tiếng lò xo chuyển động hết độ kích nổ, tôi sẽ hô”. Và giữa tiếng chuyển động ầm ầm của núi rừng, của những đoàn xe rầm rập, bà vừa đứng trên quả bom, vừa hát động viên đồng đội.

“Đêm đó thật may mắn, khi cào san lấp đường xong, “bão đi qua” an toàn thì quả bom nổ”, bà kể. Câu chuyện ấy, đến giờ vẫn được nhiều lớp thanh niên xung phong truyền miệng.

Tôi đặc biệt chú ý đến một góc nhỏ trong căn nhà của bà Thành, nơi treo rất trang trọng một bài báo viết về sự tích Đồi 37 của bà và đồng đội từ năm 2005.

Đồi 37 là nơi chứng kiến cuộc chia ly đẫm nước mắt của bà và các đồng đội khi chứng kiến nhiều anh chị em đã hy sinh, hy sinh tới hai lần, lót đường cho đoàn xe đi qua.

Bà Thành kể, bấy giờ, quân Mỹ biết đoạn đường có hai lối đi ngầm nên đánh phá ác liệt, sập cả quả đồi, cả ngàn mét khối đá lấp hết con đường, vùi lấp nhiều đồng đội. Tranh thủ vừa làm đường để thông xe, bà và các anh em đi tìm dấu tích của đồng đội bị vùi lấp. “Chỗ nào có mùi hôi, thấy nhặng bâu, ắt là có đồng đội”, bà nói với đồng đội rồi cứ theo dấu mà tìm. Nhưng cứ thấy dấu đồng đội thì Mỹ lại ném bom, vùi lấp mất vị trí.

Cuộc tìm kiếm vào năm 1966 đó khiến cho bà không bao giờ có thể quên hình ảnh một đồng đội của mình Cao Thị Thường hy sinh trong tư thế còn đang đứng xúc đất, bị vùi lấp nhiều ngày dưới đất đá. Đưa đôi bàn tay gân guốc lên để mô tả về cuộc đào bới tìm đồng đội còn in hằn trong tâm trí, bà kể bằng chất giọng nghẹn ngào, ngắt quãng vì những cơn xúc động “Khi đó, tôi đỡ đầu của đồng chí đã hy sinh để đồng đội bới sâu xuống. Càng bới sâu, thân thể của đồng chí càng bị rữa ra. Nhưng trên chỉ đạo phải lấy nguyên thi thể, nên anh em cứ chia thành từng tốp ba người thay phiên nhau cào đất, đá để mang nguyên vẹn thi thể đồng chí về”.

Thế nhưng, nỗi thương tâm ấy, chưa thể bằng sự hy sinh hai lần của đồng chí Trần Văn Trường. Trận bom dội xuống của Mỹ không chỉ vùi lấp một lần nữa đồng chí Trường, mà còn làm tắc nghẽn đoạn đường. “Nếu tắc đường, sự hy sinh có thể còn lớn hơn rất nhiều. Chúng tôi vừa khóc, vừa nói “Xin phép đồng chí lót đường cho xe qua vì nhân dân, vì đất nước, vì hòa bình. Đồng chí nằm yên nghỉ ở dưới đỡ cho xe vượt qua được sang Lào. Phải đến năm năm sau, chúng tôi mới lấy được thi thể của đồng chí Trường”, bà Thành đưa đôi bàn tay rắn rỏi gạt nước mắt.