ANH HÙNG CHO TẤT CẢ, ĐÂU CHỈ CHO RIÊNG MÌNH

Câu chuyện về nữ thanh niên xung phong Trần Thị Thành trên tuyến đường 12A

Có những người đi qua chiến tranh bằng những chiến công được ghi vào lịch sử. Cũng có những người đi qua chiến tranh bằng những ký ức mà mỗi lần nhắc lại, họ vẫn không thể kìm được nước mắt.

Có những người được trao tặng danh hiệu Anh hùng.

Và cũng có những người, dù từng được đề nghị làm hồ sơ để xét danh hiệu Anh hùng cá nhân, lại lắc đầu từ chối.

Không phải vì họ không xứng đáng.

Mà bởi trong suy nghĩ của họ, những gì mình làm được không bao giờ là công lao của riêng một người.

“Anh hùng cho tất cả, đâu chỉ cho riêng mình.”

Đó cũng chính là tinh thần được thể hiện qua câu chuyện của bà Trần Thị Thành, nữ thanh niên xung phong từng nhiều năm bám trụ trên tuyến đường 12A ở Quảng Bình trong những năm chiến tranh chống Mỹ.

Câu chuyện về bà không chỉ là câu chuyện của một nữ thanh niên xung phong.

Đó còn là câu chuyện về một thế hệ tuổi trẻ đã đi qua Trường Sơn bằng lòng quả cảm, bằng tình đồng đội và bằng sự hy sinh mà nhiều khi không thể đo đếm bằng những danh hiệu.

Tuyến đường 12A – một tọa độ lửa giữa Trường Sơn

Trong hệ thống đường Trường Sơn, tuyến đường 12A có vị trí đặc biệt quan trọng.

Đây là tuyến đường từ khu vực Khe Ve, qua Cha Lo, vượt đèo Mụ Giạ sang phía Lào, nối với mạng lưới đường chi viện vào chiến trường.

Trong chiến tranh, tuyến đường này trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ.

Máy bay Mỹ tìm cách đánh phá các tuyến vận tải, phá cầu, phá đường, đánh sập các đoạn nút giao thông và ngăn chặn dòng người, dòng hàng từ miền Bắc vào chiến trường.

Những địa danh như Khe Ve, Cha Quang, Bú Giạ, Bãi Dinh... trở thành những địa điểm gắn với bom đạn và những trận chiến giữ đường.

Đối với những người làm nhiệm vụ trên tuyến 12A, một yêu cầu luôn được đặt lên hàng đầu:

Đường phải thông.

Bởi nếu đường bị tắc, đoàn xe không thể đi.

Nếu đoàn xe không đi được, hàng hóa không đến được chiến trường.

Nếu hàng hóa không đến, nhiệm vụ chi viện bị ảnh hưởng.

Vì thế, những người thanh niên xung phong ở đây phải làm việc trong một vòng luẩn quẩn khắc nghiệt: đường vừa bị phá thì phải lập tức sửa; sửa xong lại có thể tiếp tục bị đánh phá.

Bà Trần Thị Thành là một trong những người đã sống và làm việc trong hoàn cảnh ấy.

Từ cô gái mồ côi đến nữ thanh niên xung phong

Có lẽ để hiểu được sự kiên cường của Trần Thị Thành trong những năm tháng chiến tranh, cần trở lại với tuổi thơ của bà.

Bà sinh ra ở vùng đất Tuyên Hóa, Quảng Bình – một vùng đất vốn đã chịu nhiều khó khăn và sau này trở thành địa bàn chiến tranh ác liệt.

Bà mồ côi cha khi mới 9 tuổi.

Chưa đầy một năm sau, khi vừa bước sang tuổi thứ 10, bà tiếp tục mất mẹ.

Lúc ấy, người em gái út mới chỉ 1 tuổi.

Ba chị em trở thành những đứa trẻ phải tự dựa vào nhau để sống.

Không còn cha mẹ bên cạnh, các chị em phải đi ăn xin, đi làm thuê, đi mót lúa ngoài đồng để kiếm sống.

Tuổi thơ của họ không có nhiều lựa chọn.

Không có điều kiện để nghĩ đến những điều xa xôi.

Điều trước mắt chỉ là làm sao để sống qua ngày.

Chính hoàn cảnh ấy đã rèn cho Trần Thị Thành một tính cách cứng cỏi từ rất sớm.

Bà kể lại với phóng viên Trung ương Đoàn rằng khi mới 10 tuổi, bà đã phải vừa làm cha, vừa làm mẹ để chăm sóc các em.

Những năm tháng ấy có lẽ đã tạo nên một con người có khả năng chịu đựng gian khổ rất lớn.

Sau này, khi bước vào chiến trường, bà phải đối mặt với những hiểm nguy mà nhiều người trưởng thành cũng khó có thể chịu đựng.

Nhưng với bà, gian khổ không phải điều xa lạ.

Bà đã quen với việc phải tự mình vượt qua khó khăn từ khi còn nhỏ.

16 tuổi – tình yêu đầu đời và lời chia tay với người lính

Năm 16 tuổi, Trần Thị Thành đã có người thương.

Đó là một người lính cùng quê.

Một tình yêu của tuổi trẻ trong những năm chiến tranh.

Nhưng đó cũng là một tình yêu không có nhiều cơ hội bình yên.

Người con trai bà yêu phải lên đường chiến đấu.

Còn Trần Thị Thành tham gia thanh niên xung phong.

Hai người cùng ở trong một cuộc chiến, nhưng mỗi người ở một vị trí khác nhau.

Bà Thành tham gia Binh trạm 12, Đại đội C759, bám trụ trên tuyến đường 12A.

Đây là tuyến đường dài khoảng 44km từ ngã ba Khe Ve lên đèo Mụ Giạ, giáp biên giới Việt – Lào.

Nhiệm vụ của C759 là bảo đảm giao thông, lấp hố bom, phá đường, mở đường, tạo điều kiện cho vũ khí, lương thực và quân đội đi qua.

Đó là một nhiệm vụ mà người thực hiện phải chấp nhận đối diện với bom đạn mỗi ngày.

Người yêu của bà Thành chiến đấu ở chiến trường.

Bà ở lại trên tuyến đường.

Hai người chỉ có thể gửi cho nhau những niềm hy vọng mong manh về ngày trở về.

Nhưng chiến tranh không cho họ chờ đợi lâu.

Năm 1965, người yêu của bà hy sinh.

Khi ấy, bà mới ở tuổi thiếu niên.

Một cô gái còn rất trẻ đã mất đi người mình yêu trong cuộc chiến.

Nhưng thay vì rời khỏi chiến trường, bà tiếp tục ở lại.

Sự mất mát ấy không khiến bà bỏ cuộc.

Ngược lại, nó càng khiến bà quyết tâm bám trụ.

Người em gái 15 tuổi theo chị vào chiến trường

Trong cuộc đời Trần Thị Thành, một trong những nỗi đau lớn nhất lại đến từ chính gia đình.

Khi tham gia thanh niên xung phong, bà mang theo người em gái thứ hai là Trần Thị Thế.

Lúc đó Thế mới 15 tuổi.

Những người phụ trách ban đầu không muốn để cô gái nhỏ như vậy đi vào nơi bom đạn.

Nhưng Trần Thị Thành đã bảo vệ quyết định của em gái.

Theo lời kể của bà với phóng viên Trung ương Đoàn, bà từng nói:

“Đánh giặc không trừ ai cả.”

Câu nói ấy nghe rất ngắn.

Nhưng nếu đặt trong hoàn cảnh lúc đó, nó cho thấy suy nghĩ của những người trẻ khi đất nước có chiến tranh.

Họ không nghĩ rằng mình còn quá trẻ.

Họ nghĩ rằng nếu người khác có thể đi, mình cũng có thể đi.

Hai chị em cùng bước vào chiến trường.

Chị ở C759.

Em ở bên chị trong những năm tháng bom đạn.

Có lẽ lúc ấy, cả hai không thể tưởng tượng rằng một ngày nào đó, chỉ một người sẽ trở về.

Quả bom nổ chậm và người nữ thanh niên xung phong đứng trên bom

Năm 1966, Đại đội C759 nhận một nhiệm vụ khẩn cấp.

Tuyến đường phải được bảo đảm thông suốt.

Không được chậm trễ.

Đúng lúc ấy, máy bay Mỹ tập trung đánh phá khu vực Khe Ve.

Theo lời kể của bà Thành, đêm đó máy bay Mỹ trút xuống khoảng 50 quả bom nổ chậm dọc khu vực suối và đồi, làm tuyến đường hư hỏng nặng.

Bom nổ chậm đặc biệt nguy hiểm.

Bởi khi bom rơi xuống, không phải quả nào cũng phát nổ ngay.

Một quả bom có thể nằm dưới đất, chờ đến khi con người tiếp cận hoặc khi phương tiện đi qua mới phát nổ.

Điều đó khiến việc khôi phục đường trở thành công việc vô cùng nguy hiểm.

Trần Thị Thành lúc ấy là Đại đội phó C759.

Bà cùng Đại đội trưởng công binh lên đồi kiểm tra tình hình.

Khi chưa lên tới nơi, một quả bom phát nổ.

Sức ép của vụ nổ hất hai người xuống đường.

Ngay gần họ lại có một quả bom khác chưa nổ.

Tình thế vô cùng nguy hiểm.

Nhưng phía trước là con đường cần được khôi phục.

Thông tin từ cấp trên cho biết một đoàn xe lớn sẽ đi qua – bà gọi đó là một “trận bão”.

Nếu đường không được sửa xong, đoàn xe sẽ không thể đi.

Và nếu để bom nổ chậm nằm ngay bên đường, những người san đường cũng có thể gặp nguy hiểm bất cứ lúc nào.

Trong hoàn cảnh ấy, Trần Thị Thành đưa ra một quyết định khiến câu chuyện về bà được nhắc lại suốt nhiều năm sau.

Bà tiến về phía quả bom.

Và đứng lên trên quả bom.

“Các đồng chí cứ yên tâm san đường…”

Theo lời kể của bà, bà nói với đồng đội rằng:

“Các đồng chí yên tâm san đường, tôi đứng trên quả bom…”

Nếu quả bom phát nổ, bà sẽ là người đầu tiên đối diện với sức nổ.

Nhưng bà vẫn đứng đó.

Mục đích của bà là để đồng đội có thể tiếp tục san lấp con đường.

Đó là một hình ảnh đặc biệt của người thanh niên xung phong Trường Sơn.

Một người phụ nữ đứng trên quả bom trong khi những người khác san đường xung quanh.

Bom có thể nổ bất cứ lúc nào.

Nhưng nhiệm vụ vẫn phải hoàn thành.

Điều khiến câu chuyện ấy càng đặc biệt là bà không đứng đó trong sự hoảng loạn.

Bà hát để động viên đồng đội.

Tiếng hát vang lên giữa núi rừng, giữa tiếng máy bay và những tiếng động của chiến trường.

Đó là cách những người trẻ thời ấy đối diện với nỗi sợ.

Họ hát.

Họ động viên nhau.

Họ làm việc.

Và họ cố gắng biến sự bình tĩnh của mình thành sức mạnh cho đồng đội.

May mắn là đêm đó, tuyến đường được san lấp.

“Trận bão” đi qua an toàn.

Đến sau đó, quả bom mới phát nổ.

Bà Thành sống sót.

Nhưng câu chuyện về người nữ thanh niên xung phong đứng trên quả bom đã trở thành một trong những ký ức đặc biệt của tuyến đường 12A.

Đồi 37 – nơi những người trẻ hy sinh lần thứ hai

Nếu câu chuyện về quả bom cho thấy lòng quả cảm của Trần Thị Thành thì câu chuyện Đồi 37 lại cho thấy nỗi đau mà bà phải mang theo suốt cuộc đời.

Đồi 37 là nơi nhiều đồng đội của C759 hy sinh.

Quân Mỹ biết khu vực này có những lối đi quan trọng nên liên tục đánh phá.

Bom đạn làm cả quả đồi sạt xuống.

Hàng nghìn mét khối đất đá đổ xuống, vùi lấp con đường và những người đang làm nhiệm vụ.

Nhưng chiến tranh không cho phép những người còn sống dừng lại lâu.

Đường vẫn phải thông.

Xe vẫn phải đi.

Trong lúc vừa khắc phục tuyến đường, những thanh niên xung phong còn phải tìm kiếm đồng đội bị vùi lấp.

Đó là một nhiệm vụ vô cùng đau đớn.

Bởi những người đi tìm không biết người nằm dưới đất đá còn sống hay đã hy sinh.

Họ chỉ có thể tìm kiếm bằng những dấu hiệu rất nhỏ.

Theo lời kể của bà Thành, khi tìm kiếm, họ để ý đến những nơi có mùi hôi hoặc nhặng bâu để xác định vị trí có thể có đồng đội bị vùi lấp.

Nhưng ngay cả khi tìm được dấu vết, họ vẫn chưa chắc có thể đưa đồng đội lên.

Bởi máy bay Mỹ tiếp tục đánh phá.

Vừa đào được một đoạn, bom lại rơi.

Đất đá lại đổ xuống.

Có khi vị trí vừa tìm thấy đồng đội lại một lần nữa bị vùi lấp.

Nguồn: sưu tầm.