Anh hùng Cù Chính Lan

Cù Chính Lan (1930 – 1952) là Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Việt Nam, nổi tiếng với chiến công diệt xe tăng Pháp trong Chiến dịch Hòa Bình. Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và di tích lịch sử trên cả nước, tượng trưng cho tinh thần dũng cảm của người lính Việt Nam thời kháng chiến chống Pháp.

Sinh trong gia đình nông dân nghèo, Cù Chính Lan (tên thật Cù Văn Mấu) sớm chịu cảnh mồ côi mẹ và phải lao động từ nhỏ. Năm 1945, ông tham gia đội du kích Việt Minh giành chính quyền ở quê nhà. Khi kháng chiến chống Pháp bùng nổ (1946), ông tình nguyện nhập ngũ, ban đầu làm liên lạc rồi trở thành tiểu đội trưởng bộ binh, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong Chiến dịch Hòa Bình, ngày 13 tháng 12 năm 1951 tại trận Giang Mỗ (đường số 6, Hòa Bình), khi một xe tăng Pháp tiến vào vị trí, Cù Chính Lan đã dũng cảm lao lên, ném lựu đạn tiêu diệt kíp lái, khiến xe tăng bốc cháy. Hành động này mở đầu phong trào thi đua “diệt xe tăng, xe cơ giới địch” trong toàn quân.

Ngày 29 tháng 12 năm 1951, trong trận đánh đồn Cô Tô, dù bị thương nặng, ông vẫn chỉ huy chiến đấu cho đến khi hy sinh ở tuổi 20. Tháng 5 năm 1952, tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh truy tặng Huân chương Quân công hạng hai, Huân chương Kháng chiến hạng nhất và danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Khu tưởng niệm Anh hùng – liệt sĩ Cù Chính Lan được xây dựng tại xã Quỳnh Đôi (Nghệ An) và tượng đài Cù Chính Lan tại dốc Giang Mỗ, xã Bình Thanh, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình. Đây là điểm di tích quốc gia, nơi giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ trẻ.