ANH HÙNG, ĐẠI TÁ TẠ MINH KHÂM (1924-1999)

Tạ Minh Khâm sinh năm 1924, trong một gia đình có truyền thống cách mạng tại làng An Thạnh, quận Mỏ Cày (nay là xã An Thạnh, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre). Cha của ông là cụ Tạ Văn Hòe, một cán bộ lão thành cách mạng, đã từng nuôi giấu ông Dương Quang Đông thời gian sau khi vượt ngục Tà Lài về tiếp tục hoạt động cách mạng. Các anh, chị của Tạ Minh Khâm đều tham gia kháng chiến lập nhiều thành tích.

Trong Cách mạng tháng Tám, Tạ Minh Khâm tham gia cướp chính quyền tại địa phương, rồi thoát ly gia đình theo Vệ Quốc đoàn từ những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp. Chiến đấu mưu trí, dũng cảm nên anh nhanh chóng trở thành người chỉ huy tài ba của đơn vị bộ đội vừa mới thành lập.

Sau Hiệp định Genève, Tạ Minh Khâm tập kết ra Bắc. Đến cuối năm 1961, từ hậu phương lớn của cả nước, với cương vị cán bộ chỉ huy cấp trung đoàn, Tạ Minh Khâm đã tình nguyện cùng đồng đội, những người con miền Nam, hành quân vượt Trường Sơn trở về quê hương chiến đấu theo tiếng gọi của đồng bào miền Nam ruột thịt.

Về miền Nam, Tạ Minh Khâm gắn liền với chiến trường miền Đông Nam Bộ và chiến công của Trung đoàn 2. Nhất là giai đoạn những năm 1963 - 1965, với cương vị là Trung đoàn trưởng, Tạ Minh Khâm là một vị chỉ huy tài năng, dũng cảm, đầy thông minh, mưu lược và quyết đoán. Trung đoàn 2 đã có những trận đánh xuất sắc, gắn liền với tên tuổi Tạ Minh Khâm mà đồng đội thân thiết gọi là Sáu Khâm.

Ngày 31/12/1963, Trung đoàn 2 đã diệt gọn Tiểu đoàn "Cọp đen” ngụy, loại khỏi vòng chiến đấu 250 tên, bắt sống 81 tên, bắn hạ 3 trực thăng, thu 110 súng các loại. Đây là trận vận động tấn công đầu tiên trên chiến trường miền Nam, ta tiêu diệt gọn tiểu đoàn quân chủ lực địch. Chiến thắng này là công sức và máu xương của cả đơn vị, nhưng không thể không kể đến sự chỉ huy nhạy bén và quyết đoán của ban chỉ huy trung đoàn, trong đó có Trung đoàn trưởng Sáu Khâm.

Một năm sau (tháng 12/1964), Trung đoàn vinh dự tham gia chiến dịch Bình Giã (Bà Rịa). Lần đầu tiên, ta chủ động mở chiến dịch trên chiến trường miền Nam. Trong chiến dịch này, với kinh nghiệm dày dặn chiến trường, Trung đoàn 2 dưới sự chỉ huy của Sáu Khâm đã diệt gọn 14 chiếc xe M113 của Chi đoàn thiết xa vận số 3 (Thiết đoàn 1) của địch; loại khỏi vòng chiến đấu 107 tên, trong đó có 9 cố vấn Mỹ; bắn rơi tại chỗ 3 máy bay trực thăng, thu nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng. Sau này, Đại tướng Hoàng Văn Thái đánh giá chiến dịch Bình Giã là một thắng lợi quan trọng: "...một chiến dịch quy mô nhỏ nhưng có ý nghĩa chiến lược, mở đầu thời kỳ mới của chiến tranh cách mạng miền Nam."

Trong chiến dịch Sông Bé - Phước Long, trận tiêu diệt Chỉ khu Đồng Xoài ngày 10/6/1965 là trận then chốt. Trận đánh vô cùng ác liệt, do bị địch phát hiện, Tạ Minh Khâm đã chuyển hướng tiến công kịp thời, cùng với sự gan dạ, dũng cảm của các cán bộ, chiến sĩ trung đoàn, đến 5 giờ sáng ngày 10/6, ta đã chiếm được phần lớn các mục tiêu trong Chi khu Đồng Xoài, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong tình huống cực kỳ khó khăn... Từ đó, trung đoàn được vinh dự mang tên địa danh chiến thắng lịch sử: Trung đoàn Đồng Xoài.

Ngày 2/9/1965, các Trung đoàn 1 (Trung đoàn Bình Giã), Trung đoàn 2 (Trung đoàn Đồng Xoài) và Trung đoàn 3 (Trung đoàn Lộc Ninh) nhập lại thành lập Sư đoàn 9 - sư đoàn quân chủ lực đầu tiên của Quân giải phóng miền Nam. Tạ Minh Khâm là một trong những người chỉ huy xuất sắc của đơn vị này. Sư đoàn đã từng chạm trán với các đơn vị sừng sỏ nhất của quân đội Mỹ như Sư đoàn bộ binh số 1 "Anh cả đỏ", Lữ đoàn kỵ binh không vận 173 “Sứ giả nhà trời", Sư đoàn bộ binh cơ giới số 25 “Tia chớp nhiệt đới”; tham gia các chiến dịch phản công đánh bại cuộc càn Junction City năm 1966, các đợt tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân năm 1968, chiến dịch Nguyễn Huệ năm 1972, chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.

Suốt cuộc đời xông pha trận mạc, bằng kinh nghiệm, cùng sự thông minh, sắc sảo, nhạy bén và tinh thần dũng cảm, mưu lược, tên tuổi Tạ Minh Khâm gắn liền với những trận thắng lịch sử Bình Giã, Đồng Xoài và đã trở thành niềm tin của cán bộ và chiến sĩ Sư đoàn 9. Những trận đánh do Đại tá Tạ Minh Khâm chỉ huy sau này đã được đúc kết và đưa vào bộ môn khoa học quân sự của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông được đồng đội quý mến, nhân dân nơi đóng quân tin yêu, xứng danh là "Người của chiến trường".

Ông mất ngày 12/11/1999, hưởng thọ 75 tuổi. Đại tá Tạ Minh Khâm được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 16/12/2014.