Anh hùng dân tộc Đinh Bộ Lĩnh
Đinh Bộ Lĩnh còn được gọi là (Đinh Tiên Hoàng) sinh năm(924-979) quê ở Hoa Lư, Ninh Bình.Ông là hoàng đế đầu tiên của Việt Nam, xây dựng nhà nước Đại Cồ Việt độc lập, chủ quyền, đặt nền móng vững chắc cho chế độ quân chủ tập quyền.
Thuở nhỏ, Đinh Bộ Lĩnh thường bày trò đánh trận giả. Ông được đám trẻ chăn trâu trong vùng nể phục, bầu làm trưởng và luôn thực hiện các nghi thức cung kính như một vị vua.Và có khả năng thu phục lòng người và tổ chức quân đội từ khi còn nhỏ.Công lao đầu tiên và lớn nhất của vua Đinh Bộ Lĩnh chính là dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước, sau khi nhà Ngô tan rã, đất nước rơi vào cảnh cát cứ, hỗn loạn bởi 12 sứ quân tranh giành quyền lực. Đinh Bộ Lĩnh đã dùng tài quân sự và ngoại giao để đánh bại hoặc thu phục tất cả, chấm dứt tình trạng chia cắt kéo dài hơn 20 năm.Năm 968, ông lên ngôi Hoàng đế (Đinh Tiên Hoàng), đặt tên nước là Đại Cồ Việt. đây là dấu mốc quan trọng khẳng định vị thế bình đẳng của nước ta với các triều đại phương Bắc. Năm 968, ông lên ngôi Hoàng đế (Đinh Tiên Hoàng), đặt tên nước là Đại Cồ Việt. đây là dấu mốc quan trọng khẳng định vị thế bình đẳng của nước ta với các triều đại phương Bắc.Ông là người đầu tiên đặt niên hiệu (Thái Bình), khẳng định chủ quyền hoàn toàn về mặt chính trị và pháp lý, không còn phụ thuộc vào danh nghĩa của chính quyền phương Bắc. Ông đóng đô ở Hoa Lư, xây dựng cung điện, đặt triều nghi và thiết lập quân đội quy củ để bảo vệ nền tự chủ vừa giành lại được.Sau khi mất vua Đinh Tiên Hoàng được đặt trên đỉnh núi Mã Yên thuộc quần thể di tích Cố đô Hoa Lư, Ninh Bình.Đây là nơi thờ tự trang nghiêm nhất, với kiến trúc nghệ thuật chạm khắc đá tinh xảo từ thế kỷ 17. Trước đền có Sập đá – bảo vật quốc gia với hình rồng chạm nổi uy nghi. -Ngày nay, quê hương Ninh Bình của vua Đinh Bộ Lĩnh không chỉ phát triển mạnh mẽ về du lịch, kinh tế mà còn là nơi lưu giữ và phát huy các giá trị văn hóa để tri ân vị "Vua mở nền độc lập". Khu di tích Cố đô Hoa Lư: Đây là nơi thờ tự chính với Đền vua Đinh Tiên Hoàng (tại xã Trường Yên). Ngôi đền được xây dựng theo kiểu "nội công ngoại quốc", lưu giữ nhiều cổ vật quý giá và là điểm đến tâm linh quan trọng nhất của tỉnh, mọi năm mọi người từ mọi nơi vẫn đến rất đông để thắp hương tưởng nhớ công lao to lớn của ông.Quần thể danh thắng Tràng An,việc bảo tồn các di tích thời Đinh gắn liền với cảnh quan thiên nhiên đã giúp Tràng An trở thành Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới (UNESCO). Điều này giúp Ninh Bình trở thành trung tâm du lịch quốc tế, tạo việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.Hạ tầng và giáo dục, tên của ông được đặt cho những đại lộ lớn nhất tại thành phố Ninh Bình và các huyện. Nhiều ngôi trường lớn mang tên Đinh Tiên Hoàng nhằm nhắc nhở học sinh về niềm tự hào quê hương. Tượng đài Đinh Tiên Hoàng, tại quảng trường lớn ở trung tâm thành phố Ninh Bình, một tượng đài bằng đồng khổng lồ đã được dựng lên, trở thành biểu tượng uy phong của tỉnh.
Phục dựng văn hóa, các dự án phục dựng kinh đô Hoa Lư cổ và các tuyến du lịch tâm linh giúp du khách hiểu rõ hơn về công lao của ông trong việc định đô và xây dựng đất nước.Vai trò của ông còn hiện hữu qua giá trị di sản văn hóa. Nhờ công lao định đô của ông, vùng đất Ninh Bình ngày nay có cơ sở để phát triển du lịch bền vững (Tràng An, Hoa Lư), tạo ra sinh kế cho hàng ngàn người dân và thúc đẩy kinh tế địa phương.Dù ông đã mất nhưng mọi người dân vẫn tưởng nhớ và thờ cúng ông hoành tráng vào tháng 3 âm lịch hàng năm tại Ninh Bình. Nghi thức rước nước từ sông Hoàng Long về đền vua Đinh là lời nhắc nhở về cội nguồn và sự tôn kính tuyệt đối. Dâng hương vào các dịp lễ, Tết, lãnh đạo Nhà nước và nhân dân khắp nơi thường về dâng hương tại đền để cầu mong quốc thái dân an, tiếp nối tinh thần độc lập của ông.
