ANH HÙNG DÂN TỘC NGÔ QUYỀN
Ngô Quyền (898–944) là vị anh hùng dân tộc và là vị vua đầu tiên của nhà Ngô, người có công mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Ông sinh tại làng Đường Lâm, trong một gia đình hào trưởng có uy tín, cha là Ngô Mân. Từ nhỏ, Ngô Quyền nổi tiếng thông minh, dũng cảm, có tài thao lược và ý chí lớn. Ông là con rể của Dương Đình Nghệ và được giao trấn giữ Ái Châu (Thanh Hóa), nơi ông thể hiện tài năng quân sự và khả năng lãnh đạo xuất sắc. Năm 939, sau chiến thắng vang dội trên sông Bạch Đằng, Ngô Quyền lên ngôi vua, đóng đô tại Cổ Loa, đặt nền móng cho nhà nước phong kiến độc lập đầu tiên của Việt Nam. Với những công lao to lớn đối với dân tộc, tên tuổi của Ngô Quyền mãi được ghi nhớ như một biểu tượng của lòng yêu nước, trí tuệ và bản lĩnh của người Việt.
Hình 1.1: Chân dung anh hùng dân tộc Ngô Quyền.
Năm 938, sau khi Dương Đình Nghệ bị thuộc tướng Kiều Công Tiễn sát hại để cướp quyền, Ngô Quyền đã nhanh chóng tập hợp lực lượng tiến quân ra Bắc nhằm trừng trị kẻ phản bội. Biết không thể chống đỡ, Kiều Công Tiễn cầu cứu quân Nam Hán sang xâm lược nước ta. Trước khi quân Nam Hán kịp kéo đến, Ngô Quyền đã tấn công thành Đại La, bắt và xử tội Kiều Công Tiễn. Chiến thắng này không chỉ trừng trị kẻ phản quốc, ổn định tình hình trong nước mà còn tạo điều kiện để Ngô Quyền chủ động chuẩn bị đối phó với cuộc xâm lược của quân Nam Hán. Đây được xem là bước mở đầu quan trọng dẫn đến chiến thắng lịch sử trên sông Bạch Đằng năm 938, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam.
Trận Bạch Đằng năm 938 là một trong những chiến thắng oanh liệt và có ý nghĩa to lớn nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Sau khi Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ để cướp quyền rồi cầu cứu nhà Nam Hán, vua Nam Hán đã nhân cơ hội đưa quân sang xâm lược nước ta với ý đồ khôi phục ách đô hộ. Trước tình thế đó, Ngô Quyền đã nhanh chóng chuẩn bị lực lượng và lựa chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến. Với sự am hiểu địa hình và quy luật thủy triều, ông cho quân đóng hàng nghìn cọc gỗ lớn, đầu vót nhọn và bịt sắt xuống lòng sông ở những vị trí hiểm yếu. Khi thủy triều lên, toàn bộ bãi cọc bị nước che lấp, tạo thành một trận địa bí mật mà quân địch không hề hay biết.
Khi đoàn chiến thuyền của quân Nam Hán do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy tiến vào cửa sông, Ngô Quyền cho một đội thuyền nhẹ ra khiêu chiến rồi giả vờ rút lui, nhử quân địch tiến sâu vào trận địa đã được bố trí sẵn. Đến khi nước triều bắt đầu rút, những hàng cọc nhọn dần lộ ra khiến thuyền chiến nặng nề của quân Nam Hán mắc cạn và vỡ tan. Nắm bắt đúng thời cơ, Ngô Quyền hạ lệnh cho toàn quân từ nhiều hướng đồng loạt tấn công. Quân Nam Hán rơi vào thế bị động, đội hình hỗn loạn, không thể chống trả. Lưu Hoằng Tháo bị giết tại trận, phần lớn quân địch bị tiêu diệt hoặc chết đuối, số còn lại hoảng loạn tháo chạy. Nghe tin con trai tử trận, vua Nam Hán buộc phải từ bỏ ý định xâm lược và rút quân về nước.
Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 không chỉ thể hiện tài thao lược quân sự kiệt xuất của Ngô Quyền mà còn chứng minh trí thông minh, lòng dũng cảm và tinh thần đoàn kết của quân dân ta. Đây là chiến thắng đã chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Đồng thời, trận Bạch Đằng cũng trở thành biểu tượng của nghệ thuật quân sự Việt Nam với chiến lược “lấy yếu thắng mạnh”, biết tận dụng địa hình, thiên nhiên và thời cơ để đánh bại kẻ thù hùng mạnh.
Hình 1.2: Hình ảnh minh hoạ cho trận đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng của Ngô Quyền.
Hình 1.3:Hai trong số các cọc gỗ do Ngô Quyền sai đóng dưới lòng sông Bạch Đằng.
Hiện nay, Ngô Quyền được nhân dân tôn kính và thờ phụng tại nhiều di tích lịch sử trên cả nước, nổi bật nhất là Đền và Lăng Ngô Quyền ở làng Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội – quê hương của ông. Khu di tích gồm đền thờ và lăng mộ, được xây dựng trên một gò đất cao, bao quanh là khung cảnh yên bình, cổ kính. Đây là nơi nhân dân và du khách thập phương đến dâng hương, tưởng niệm vị anh hùng dân tộc đã lập nên chiến thắng Bạch Đằng năm 938, mở ra kỷ nguyên độc lập cho đất nước. Ngoài ra, Đền Từ Lương Xâm cũng là một trong những ngôi đền lớn thờ Ngô Quyền, gắn liền với chiến thắng Bạch Đằng lịch sử. Hằng năm, vào dịp lễ hội truyền thống và ngày giỗ Ngô Quyền, nhiều hoạt động như dâng hương, rước kiệu, tế lễ và biểu diễn nghệ thuật dân gian được tổ chức trang trọng nhằm tri ân công lao to lớn của ông, đồng thời giáo dục truyền thống yêu nước và lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay.
Hình 1.4:Toàn cảnh đền thờ Ngô Quyền ở thôn Cam Lâm.
Hình 1.5:Lăng Ngô Quyền.
Hình 1.6:Tượng Ngô Quyền tại Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam.
Hình 1.7: Mùa xuân Mậu Dần (1998) Đại tướng Võ Nguyên Giáp tặng đền thờ Ngô Quyền ở Đường Lâm một đĩa sứ vẽ cảnh thủy chiến Bạch Đằng và dòng chữ: Tổ quốc và nhân dân ta đời đời ghi công lớn của vị anh hùng dân tộc Ngô Quyền đã đánh tan quân xâm lược dựng nên nền độc lập của nước ta.
Ngô Quyền là một trong những vị anh hùng dân tộc vĩ đại và là người có công đặt nền móng cho nền độc lập, tự chủ của Việt Nam sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Công lao lớn nhất của ông là lãnh đạo quân dân ta giành chiến thắng vang dội trong trận Bạch Đằng năm 938, đánh bại quân Nam Hán bằng chiến thuật đóng cọc trên sông kết hợp với việc lợi dụng thủy triều. Chiến thắng này đã chấm dứt hoàn toàn âm mưu xâm lược của nhà Nam Hán, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc – kỷ nguyên độc lập và tự chủ lâu dài. Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, chọn Cổ Loa làm kinh đô và thành lập nhà Ngô, mở đầu thời kỳ xây dựng nhà nước phong kiến độc lập của Việt Nam. Ông từng bước củng cố chính quyền, ổn định đời sống nhân dân và xây dựng nền quốc phòng vững mạnh, tạo nền tảng cho các triều đại sau tiếp tục phát triển đất nước. Không chỉ là một vị vua tài ba, Ngô Quyền còn được hậu thế tôn vinh là nhà quân sự lỗi lạc với nghệ thuật “lấy yếu thắng mạnh”, biết tận dụng địa hình và thiên nhiên để đánh bại kẻ thù hùng mạnh. Những công lao to lớn của ông đã góp phần làm thay đổi vận mệnh dân tộc, đưa Việt Nam bước vào thời kỳ độc lập lâu dài. Đến ngày nay, tên tuổi và sự nghiệp của Ngô Quyền vẫn luôn được nhân dân đời đời ghi nhớ, tôn kính và xem là biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí quật cường và trí tuệ Việt Nam.
